Давлат бошқарувида вакиллик органлари роли ошиб бормоқда

Мамлакатимизда "Инсон қадри учун" тамойилини амалга ошириш, халқ билан давлат идоралари ўртасидаги бюрократик тўсиқларга батамом барҳам бериш, халқ ҳокимиятчилигини тўлақонли рўёбга чиқаришга қаратилган кенг кўламли ислоҳотлар замирида аҳоли фаровонлиги, ҳаётдан рози яшашини таъминлашдек эзгу мақсадлар мужассам. Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Ўзбекистон Республикасида маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари фаолиятини 2030 йилга қадар ривожлантириш Концепциясини тасдиқлаш тўғрисида"ги ПФ-98-сонли Фармони мазмун-моҳиятида ҳам ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, аҳоли ҳаётига доир долзарб масалаларни ҳал этиш борасида халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларининг ваколатларини янада такомиллаштириш орқали халқнинг турмуш фаровонлигини юксалтириш  назарда тутилган.

Ушбу Фармон билан янги таҳрирдаги Конституцияга кўра,  маҳаллий Кенгаш раиси ва ҳоким лавозимлари бир-биридан ажратилиши белгиланганидан келиб чиқиб, эндиликда "Кучли Кенгаш, ҳисобдор ва   ташаббускор ҳоким" тамойилини рўёбга чиқариш орқали давлат ва халқ ҳаётининг муҳим масалаларини ҳал этишда маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларининг ролини ошириш бўйича кенг қамровли вазифалар  белгилаб берилди. Хусусан, ижро ҳокимияти органларининг маҳаллий халқ   вакиллари олдидаги доимий ҳисобдорлигини ошириш, фуқароларнинг маҳаллий бошқарувда кенг иштирок этиш жараёнларини мустаҳкамлаш, бунда ҳудудий бошқарувни "Аҳоли манфаатларига хизмат қилиш" тамойили асосида номарказлаштириш ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларининг  вазифаларини аниқ белгилаш, ҳудудлараро савдо-иқтисодий ва маданий-гуманитар соҳаларда халқаро ҳамкорликнинг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш ва уларни амалга ошириш механизмларини жорий этиш орқали маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари фаолиятини 2030 йилга қадар  ривожлантириш Концепциясини амалга ошириш бўйича "Йўл харитаси" ишлаб чиқилиб, амалиётга татбиқ этилмоқда.

Концепцияда белгиланган "Йўл харитаси"га кўра, эндиликда  кўчмас мулкдан фойдаланганлик учун ижара тўловининг энг кам ставкаларини белгилаш, дафн этиш жойларини сақлаш қоидаларини ва дафн қилиш хизматларини кўрсатиш бўйича таърифлар миқдорини тасдиқлаш, ижтимоий ҳимояга муҳтож, иш   топишда қийналаётган шахсларни ишга жойлаштириш учун иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш ва заҳирага қўйиш, йўлларнинг айрим қисмларида  ҳаракат тезлигини оширишга ёки камайтиришга доир тегишли йўл белгиларни  ўрнатишга рухсат бериш ваколатлари Халқ депутатлари маҳаллий Кенгашларига ўтказилмоқда.

Бундан ташқари, бюджет лойиҳасини ишлаб чиқишда маҳаллий бюджет харажатларининг муайян қисмини маҳаллий Кенгаш депутатлари ташаббуси асосида шакллантириш амалиёти йўлга қўйиладиган бўлди. Бу эса маҳаллий бюджет маблағларининг мақсадли тақсимланишини таъминлаш имконини беради. Шунингдек, Концепция билан жамоатчилик асосида маҳаллий Кенгашлар қошида Ёшлар гуруҳлари ҳамда эл ичида юксак обрў-эътиборли ННТлар, фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари, фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари ҳамда илмий доиралар вакилларидан иборат  жамоатчилик асосида фаолият юритадиган Маслаҳат гуруҳларининг ташкил этилиши белгиланган. Яна бир муҳим томони маҳаллий Кенгашлар  котибиятлари фаолиятини қўллаб-қувватлаш мақсадида Халқ депутатлари Кенгашларида маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларидан мустақил равишда ҳисоб-китоб тизими жорий этилиб, Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши раиси ўринбосари институти ташкил этилиб, маҳаллий Кенгашлар доимий комиссияларида шаффофлик тарзида муҳокама қилиш, Кенгаш         сессияларида номзод томонидан ўз йўналиши бўйича ҳудудни ривожлантириш дастурини тақдим қилиш тартиби жорий этилади.

"Йўл харитаси"га кўра, Сенат билан  маҳаллий Кенгашлар ўртасида мустаҳкам алоқа ўрнатилади. Унга кўра, "Сайловчи — депутат — ҳоким — Кенгаш" тўрт бўғинли ўзаро ҳамкорлик тизими йўлга қўйилади. "Кучли  Кенгаш, ҳисобдор ва ташаббускор ҳоким" тамойилини амалга оширишда изчилликни юқори даражада таъминлаш чоралари кўрилади ва маҳаллий Кенгашларда депутатлар ва жамоатчилик вакиллари иштирокида маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари раҳбарларининг аҳоли ҳаётига доир айрим  муҳим ижтимоий масалалар юзасидан ахборотларини эшитиш бўйича "Кенгаш соати"  институти  жорий этилади. Шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, эндиликда Кенгаш қарори билан лавозимга тасдиқланадиган шахсларнинг лавозимга тайинланишида розилиги олинадиган мансабдор шахслар томонидан одоб-ахлоқ нормаларини бузганлик бўйича ишларни кўриб чиқиш ваколати ҳам маҳаллий Кенгашларнинг

Регламент ва депутатлик  одоби масалалари бўйича доимий комиссияларига берилади. Шу пайтгача Маҳаллий Кенгаш сессияларида оддий фуқароларнинг  иштироки таъминланмаган эди.Концепцияга кўра, маҳаллий Кенгаш қарорларининг очиқлигини таъминлаш мақсадида фуқароларнинг сессия ишини бевосита кузатиш   имконияти яратилмоқда. Яъни  маҳаллий Кенгаш сессияларида  фуқароларнинг сессия  ишига аралашиш ҳуқуқисиз кузатувчи сифатида иштирок этиш тартиби  белгиланди.

Хулоса қилиб айтганда, Президентимизнинг "Ўзбекистон Республикасида  маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари фаолиятини 2030 йилга қадар   ривожлантириш Концепциясини тасдиқлаш тўғрисида"ги ПФ-98-сонли   Фармонининг бутун мазмун-моҳияти халқимиз учун муносиб турмуш шароитларини яратиш,  ҳаётдан рози яшашларини таъминлаш, улар ҳаётига оид долзарб муаммоларни ҳал этишда "Маҳалла еттилиги"—маҳаллий Кенгаш—вилоят, яъни Жўқорғи Кенгес —  Сенат"  ҳамкорлигини изчил  йўлга қўйиш орқали бюрократик тўсиқларга, коррупциявий ҳолатларга батамом барҳам беришдек кечиктириб бўлмайдиган вазифалар илгари сурилган. Чунки депутатлик — бу мансаб эмас, халқ ичида юриб, халқнинг дардини эшитадиган, муаммоларига елка тутиб, ҳаётларига фаровонлик бахш этиш чораларини кўрадиган, қолаверса,  сайловчилар ишончини қозониб,, маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органида халқ номидан фаолият олиб борувчи  халқнинг ишончли вакилидир. Ана шу ишончга сазовор бўлиш эса депутатнинг зиммасидаги энг олий бурчидир.                                                                                                                                                             

ХОНИМЖОН РАЖАБОВА, 2-БОЙОВУЛ САЙЛОВ ОКРУГИДАН ХАЛҚ ДЕПУТАТЛАРИ АМУДАРЁ ТУМАН КЕНГАШИ ДЕПУТАТИ.