СУД – ҲУҚУҚ ТИЗИМИНИ ИСЛОҲ ҚИЛИШ ИНСОН МАНФААТЛАРИГА ХИЗМАТ ҚИЛАДИ

Суд-ҳуқуқ тизимини янада демократлаштириш ва эркинлаштириш, суд, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат органлари фаолияти самарадорлигини, аҳолининг одил судловга бўлган ишончини ошириш, жамиятда қонун устуворлигини таъминлаш ва қонунийликни мустаҳкамлаш мақсадида 2016 йил 21 октябрда Республикамиз Президентининг "Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармони қабул қилинди.

Фармонда суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллиги, фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларининг ишончли ҳимоясини таъминлаш, шунингдек одил судловга эришиш даражасини ошириш суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш соҳасида давлат сиёсатининг асосий устувор йўналишлари этиб белгиланди.

Мазкур Фармонга асосан 2017 йилнинг 1 апрелидан бошлаб, озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган муқобил жазо турларини қўллашни кенгайтириш орқали қамоқ тариқасидаги жиноий жазони қўллаш тугатилади.

Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексининг 220-моддасида жиноятни содир этишда гумон қилинаётган шахсни унинг жиноий фаолият билан шуғулланишига барҳам бериш, қочиб кетишининг, далилларни яшириши ёки йўқ қилиб юборишининг олдини олиш мақсадида ушлаб туриш мумкинлиги қайд этилган. Ушлаб туриш жиноят иши қўзғатилгунга қадар ҳам, иш қўзғатилганидан кейин ҳам амалга оширилиши мумкин.

Ушлаб туриш суриштирувчи, терговчи ёки прокурорнинг қарорига биноан амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексининг 226-моддасида шахсни 72 соат муддат ичида ушлаб туриш мумкинлиги баён этилган. Шундан сўнг ушлаб турилган шахсни эҳтиёт чораси сифатида қамоққа олиш қўлланилади ёки озод қилиниши мумкин. Янги Фармонга биноан 2017 йилнинг 1 апрелидан бошлаб, бу муддат 72 соатдан 48 соатга қисқартирилади.

Жиноят-процессуал кодексига асосан қамокда сақлаб туриш ва уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чораларининг муддати уч ойни ташкил қилади, лекин шу муддат ичида тергов тамомланмаган бўлса, вилоят ва унга тенглаштирилган прокурорларнинг илтимосномалари асосида ушбу муддат 5 ойгача, республика Бош прокурори ўринбосарининг илтимосномаси асосида 9 ойгача, алоҳида ҳолларда эса республика Бош прокурорининг илтимосномаси асосида суд томонидан бир йилгача муддатга узайтирилиши мумкинлиги белгиланган.

Фармонда 2017 йилнинг 1 апрелидан бошлаб, қамоққа олиш ва уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чораларини қўллашнинг, шунингдек, дастлабки терговнинг энг кўп муддатини 1 йилдан 7 ойга қисқартириш лозимлиги белгиланди.

Қайд этилган асосий вазифалар ва янги нормаларнинг ҳаётга татбиқ этилиши учун ушбу Фармон билан суд-ҳуқуқ тизимини ривожлантириш борасида 8 та энг устувор соҳа бўйича аниқ тадбирларни амалга оширишни назарда тутувчи комплекс чора-тадбирлар дастури тасдиқланган бўлиб, айни пайтда бу борада кенг қамровли ишлар бошлаб юборилди.

Хуллас, ушбу Фармоннинг қабул қилиниши мамлакатимизда суд-ҳуқуқ тизими фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқиш, фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлаш, халқимизнинг одил судловга бўлган ишончини янада мустаҳкамлаш имконини беради.

А.Қурбонов,

Шимоли-Ғарбий ҳарбий округ

ҳарбий прокурорининг ёрдамчиси, адлия майори.

(Фото - http://turkistonpress.uz)