ВАРИАТИВ ЎҚУВ РЕЖАСИ: БУ РЕЖА БИЗ ЎҚУВЧИЛАРГА НИМА БЕРАДИ?

Мактабларда вариатив ўқув режаси учинчи чоракдан бошлангани барчамизга маълум. Аммо бу режанинг самараси ва буни ташкил қилиш кўплаб баҳс ва мунозараларга сабаб бўлмоқда.

Олий таълим муассасаларига тайёрланаётган ўқувчилар учун, албатта, катта енгиллик ҳамда вақтдан унумли фойдаланишга ёрдам беради. Бу жараённи ташкил этишда ўқитувчилар ҳам ўзининг фикр-мулоҳазаларини билдирмоқда. Кимдир бу режа орқали яхши натижаларга эришишимиз мумкинлигини, яна кимдир ўзининг қўшимча таклифларини айтмоқда. Баъзи ўқитувчиларимиз бу жараённинг ўқув йили бошидан бошланиши яхши самара беришини таъкидлашмоқда.

Умумтаълим мактабларининг кўпчилигида вариатив ўқув режасини ташкил қилиш бўйича бир қатор муаммолар ҳам юзага келаётганини инкор эта олмаймиз. Яъни, баъзи таълим йўналишларини тўрт ёки беш нафар ўқувчи танлаган ёки бутун бошли бир мактабда 10-11-синфлар бир ёки иккита синфни ташкил қилиши туфайли уларни яна вариатив режа бўйича беш йўналишга ажратганда ҳам синфга ўнга яқин ўқувчидан тақсимланиши мумкин. Бунинг устига ўқитувчиларимизнинг дарс соатлари камайиши ёхуд кўпайиши билан боғлиқ муаммолар юзага келиши муқаррар.

 Ўқувчилар репетиторга бормасдан дарс жараёнининг ўзидаёқ ўзлари танлаган йўналиши бўйича билимларга эга бўлиши биз учун қувонарли ҳолат. Аммо дарсликлар бу талабларга жавоб беролармикан?  

Шу боис вариатив режага ўтилган мактабларда дарсларни турли қўлланмалардан фойдаланган ҳолда ўрганишга тўғри келади. Олий таълим муассасаларининг кириш имтиҳонларида ҳам саволлар фақат дарсликдан тушаётгани йўқ. Бунда кимнидир айбламоқчимасман. Аксинча, дарсликларни  қайта кўриб чиқиш, айниқса, 10-11-синф дарсликларини қайта нашр этиш тарафдориман. Вариатив синфларда эса ўз таълим йўналишига оид фанлардан ихтисослаштирилган мактаблардаги каби бошқа дарслик, яъни мураккаблашган ўқув дарсликлари ишлаб чиқилса, нур устига аъло нур бўларди.

Мазкур ўқув йилидан бошлаб ОТМга кирувчилар 5 фандан имтиҳон топширадилар. Буларнинг 3 таси – она тили, математика ва Ўзбекистон тарихи фанлари мажбурий фанлар бўлиб, вариатив синфларда бу фанлар бўйича таълим олиш ўқувчилар учун қулай. Шу ўринда вариатив синфларда дарс ўтадиган ўқитувчиларнинг билимга ҳам алоҳида эътибор бериш даркор. Ўқитувчи ана шу синфни ўқитар экан, ўз зиммасига катта вазифа олади ва мана шу синфдаги ўқувчиларнинг камида 50 фоизи ОТМга кириши учун ҳаракат қилиши керак. Агарда йил охирида бундай натижага эришилмаса, бу ўқитувчининг вариатив синфда дарс беришини асло тўғри деб бўлмайди. Фидойи ва ўз касбини севадиган ўқитувчи ўзига яратиб берилган бундай катта имкониятдан оқилона фойдалана билиши керак.

Таълим соҳасида катта самара бериши мумкин бўлган бу вариатив режа биз ўқувчилар учун катта имконият. Ўз навбатида биз ўқувчилар ҳам мана шу имкониятлардан, яратилаётган шароитлардан ўрнида фойдалансак, албатта, ижобий натижани қўлга киритамиз.  

Вариатив режа натижасини эса йил охирида кўришимиз мумкин. Бу борадаги мавжуд камчиликларни бартараф этиш бўйича биз ўқувчиларнинг таклифлари ҳам ўрганилиб, эътиборга олинса, мақсадга мувофиқ бўлар ва ривожланиш сари яна бир қадам қўйишга эришилар эди.

Лайло ОЛИМОВА,
56-сонли мактаб ўқувчиси.