АЁЛЛАРНИ РЕАБИЛИТАЦИЯ ҚИЛИШ ВА МОСЛАШТИРИШ АМУДАРЁ ТУМАНЛАРАРО МАРКАЗДА ДАВРА СУҲБАТИ ЎТКАЗИЛДИ

Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан  мамлакатимизда хотин-қизларнинг ўз имкониятларини тўлақонли рўёбга чиқаришлари учун барча шарт-шароитларни таъминлаш давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Ўзбекистон тарихида илк бор 2019 йилда “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида”ги ва “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонунлар қабул қилинди. Ушбу Қонун ҳужжатлари хотин-қизларни турмушда, иш жойларида, таълим муассасаларида ва бошқа жойларда тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш соҳасидаги муносабатларни ҳам тартибга солади. Тазйиқ ва зўравонликни бошидан ўтказган шахсларни ҳимоя қилиш, жамиятда аёлларга нисбатан тазйиқ ва зўравонликнинг ҳар қандай шаклига муросасиз муҳитни қарор топтиришга хизмат қилади.

Юртимизда, айниқса зўрлик ишлатишдан жабр кўрган шахсларни реабилитация қилиш ва мослаштириш ҳамда ўз жонига қасд қилишнинг олдини олиш республика маркази негизида Оила ва хотин-қизлар қўмитаси ҳузуридаги Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш республика маркази ва унинг ҳудудий бўлимлари ҳам ташкил этилгани бу борадаги эътиборга лойиқ ишлардан бири бўлди. Авваллари жамоатчилик асосида фаолият юритган марказ туманлараро муассасага айлантирилганидан кейин давлат томонидан молиялаштирилди.

Айни пайтда Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудий маркази ва намунали туманлараро марказлар фаолият юритмоқда. Қорақалпоғистон Республикасининг 4 та тумани қамраб олинган марказдан бири Амударёда ташкил этилган бўлиб, айни пайтда тазйиқ ва зўравонликдан жабр кўрган, ўз жонига суиқасд қилган ёки ўз жонига қасд қилишга мойиллиги бўлган хотин-қизларга аноним тарзда шошилинч тиббий, психологик, ижтимоий, педагогик, ҳуқуқий ва бошқа ёрдамлар кўрсатиб келинмоқда.

Жорий йилнинг 3 июнь куни Оила ва хотин-қизлар қўмитаси ҳузуридаги Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш Қорақалпоғистон Республикаси Амударё намунали туманлараро марказида ўтказилган давра суҳбатида ҳудудий бўлим раҳбари Сайёра Носирова, туманлараро марказ директори Гавхар Чимбайчиева, ижтимоий ходим Инкар Есенова, тумандаги шаҳар мактабларининг психологлари ҳамда Аёллар дафтари рўйхатига киритилган хотин-қизлар иштирок этишди. 

Давра суҳбатида масъуллар марказ фаолияти билан бир қаторда Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 11 апрелдаги “Хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш тизими янада такомиллаштирилиши муносабати билан айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги 829-сонли Ўзбекистон Республикаси Қонунининг мазмун-моҳияти тушунтирилди.

Шунингдек, ушбу Қонун билан Жиноят ва Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги Кодексларга киритилган ўзгартиришлар билан тажовузкорларни жавобгарликка тортиш орқали аёлларни оиладаги зўравонликдан ҳимоя қилиш мумкинлиги, энди жинсий зўравонликда айбланганлар муддатидан илгари шартли озод қилинмаслиги, жазоси енгилига алмаштирилмаслиги, жинсий зўравонликка учраган шахсларнинг ёш чегараси бекор қилинганлиги, жиноятчининг муайян жойларга бориши таъқиқланиши, вояга етмаганларга нисбатан жинсий зўравонликни содир этган шахсларнинг болаларга таълим-тарбия бериши, болалар билан бевосита ишлашни назарда тутувчи фаолият турлари билан шуғулланиши таъқиқланганлиги, бундан ташқари, уларга нисбатан маълум миқдордаги жарималар ва қамоқ жазолари ҳам белгиланганлиги хусусида тўхталиб ўтилди.

Давра суҳбатидан кейин марказ фаолиятида яқиндан ёрдам бериб келаётган умумтаълим мактабларининг психологларига, жумладан, 27-сонли мактаб психологи Мавлуда Тўраева, 36-сонли мактаб психологи Шоҳиста Абдуллаева, 87-сонли мактаб психологи Ўғилжон Давлатоваларга ҳудудий бўлим томонидан фахрий ёрлиқ ва эсдалик совғалари топширилди. Шунингдек, тадбир сўнггида Аёллар дафтарига киритилган хотин-қизлар иштирокида психологик тренинг ҳамда уларнинг муаммолари тингланиб, мурожаатлари юзасидан сайёр қабул ўтказилди.

Хулоса қилиб айтганда, Ўзбекистон Республикаси Қонунининг мақсади хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Зеро, жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, тазйиқ ва зўравонликка доир муросасизлик муҳитини яратиш бўйича саъй-ҳаракатларни доимий равишда изчил амалга ошириш содир этилаётган зўравонликнинг камайишига олиб келиши аниқ.

Инсон ҳуқуқ ва эркинликларини, қонуний манфаатларини таъминлашга устувор аҳамият қаратилаётгани натижасида оилага, аёл зотига бўлган муносабат ўзгариб, уларга ҳурмат-эҳтиром кўрсатиш ҳаётимизнинг маъно-мазмунига, асосий мақсадига айланди. Аёл гўзал бўлса – олам гўзал, аёл бахтли бўлса – оила, бутун жамият бахтли бўлади. Бугун Ўзбекистонда яшаётган ҳар бир аёл, чин маънода бахтли. Зеро, уларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари қонунлар билан мустаҳкамланган.

Гавҳар ЧИМБАЙЧИЕВА, Аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш Қорақалпоғистон Республикаси Амударё намунали туманлараро маркази директори.