1-СОНЛИ МАКТАБДА ҚОРАҚАЛПОҚ ТИЛИ БАЙРАМИ КЕНГ НИШОНЛАНДИ

Бу йил қорақалпоқ тилига давлат тили мақоми берилганига 34 йил тўлди. Шу муносабат билан республикамизнинг барча ҳудудларида маънавий-маърифий, адабий-мусиқий тадбирлар ўтказилиб, кенг нишонланди.

4 декабрь куни қорақалпоқ тили байрамига бағишлаб Амударё туманидаги 1-сонли мактабда ҳам “Тил жасаса – миллет жасайды” деб номланган тадбир ўтказилди. Мактабнинг қорақалпоқ тили фани ўқитувчилари томонидан ташкил этилган ушбу тадбирда ўқувчилар фаол иштирок этишди.

Тадбирни очиб берган бошловчилар барчани қорақалпоқ тилига давлат тили мақоми берилганининг 34 йиллиги билан қизғин қутлашди. Сана муносабати билан мактабда адабий кечалар, очиқ ўқув машғулотлари ташкил этилгани, уларда ўқувчилар фаол иштирок этишгани, қорақалпоқ тили байрами кенг миқёсда нишонланганини айтиб, маълумотлар беришди.

Шунингдек, қорақалпоқ тилида дарс ўтиладиган мактаблар Қорақалпоғистон Республикасидан ташқари бошқа вилоятларда ҳам мавжудлигини, уларда дарслар қорақалпоқ тили асосида ўтилишини таъкидлашди. 2018 йилда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ҳузурида Терминология маркази ташкил қилингани, 2019-2020 ўқув йилидан Навоий давлат педагогика институтида қорақалпоқ тили ва адабиёти бакалавр таълим йўналиши ҳамда бошланғич таълим йўналишининг қорақалпоқ тили гуруҳи очилганини, қорақалпоқ тили Туркиянинг Фират, Эгей университетларида ҳам ўргатилишини ўқувчилар фахру-ифтихор билан сўзлаб беришди.

Тадбир ўқувчилар иштирокида тайёрланган мусиқий дастур билан давом эттирилди. Дастур қорақалпоқ халқининг суюкли шоири Ибройим Юсуповнинг “Ана тилиме” деб номланган шеъри билан бошланди. Шундан сўнг, мактабнинг 5-синф ўқувчилари “Қарақалпағым” қўшиғига рақс ижро этишди. Мактаб ўқувчиси Севара Турсунбоева ижросидаги қорақалпоқча қўшиқ эса ҳаммага хуш кайфият бахш этди.

Тадбир давомида қорақалпоқ тили тарихига ҳам тўхталиб ўтилди ва қадим қорақалпоқ халқига хос бўлган, тилдан-тилга ўтиб келаётган нақллар, мақоллар шеърий тарзда ифодали айтиб берилди.

Таъкидланганидек, қорақалпоқ тили – туркий тилларнинг қипчоқ гуруҳига мансуб тиллардан. Қозоқ ва нўғай тиллари билан биргаликда қипчоқ тилларининг қипчоқ-нўғай гуруҳини ташкил этади.

Қорақалпоқ тили, асосан, 2 та – шимоли-шарқий ва жануби-ғарбий лаҳжаларга бўлинади. Бу лаҳжалар фонетик жиҳатдан ўзаро фарқланади. Қорақалпоқ ёзуви ислоҳ қилинган араб графикаси асосида 1924 йилда шакллантирилган. 1929-1940 йилларда лотин графикасига асосланган қорақалпоқ ёзуви амалда бўлган бўлса, 1940 йилдан кирилл графикаси асосидаги ёзув жорий этилган. 1994 йилдан лотин графикасига ўтилган. Лотин ёзувига асосланган қорақалпоқ алифбосига 2009 ва 2016 йилларда ўзгартиришлар киритилган. Ушбу ўзгартиришлар асосида умумий 23 минг сўзни ўз ичига қамраб олган қорақалпоқ тилининг имло луғати ишлаб чиқилган.

Дастурдан ўрин олган 7-синф ўқувчилари ижросидаги “Айсанем” қўшиғининг рақси ҳам барчага манзур бўлди. Айниқса, “Бас ҳәм тил” деб номланган саҳна кўринишида ўқувчилар давлат тилимизга бўлган эҳтиромини, фахру-ифтихорини намойиш этишди.

Қорақалпоқ тили байрамига бағишлаб ўтказилган “Тил жасаса – миллет жасайды” номли тадбир жуда қизиқарли ўтди ва барчада катта таассуротлар қолдирди.

Аптабида Абдимурадова, 1-сонли мактабнинг қорақалпоқ тили фани ўқитувчиси.