МИЛЛИЙ ЎЙИНЛАР АВЛОДЛАР БАРКАМОЛЛИГИГА ХИЗМАТ ҚИЛАДИ

Ўлкамизда баҳор. Оллоҳнинг назари тушган бизнинг диёримиз баҳор фаслида айниқса жуда бетакрор манзараларни ўзида мужассам этади. Баҳор келиши билан нафақат борлиқдаги жонзотлар жонланади балки, инсонларнинг руҳияти ҳам уйғонади, гўё. Чор-атрофни безаб турган яшилликни кўриб кўнгиллардаги мудроқлик унут бўлади. Баҳорда болалар варрак учиришади, турли ўйинлар ўйнаб, ўзларининг шўх-шодон қийқириқлари билан катталарга бетакрор болалигини эсга туширишади. Айниқса, асрлар мобайнида ўйналиб келинаётган миллий ўйинларимиз ҳисобланмиш беш тош, арқон тортиш, оқ теракми, кўк терак, арғамчида сакраш каби ўйинлар Наврўз байрами тантаналарига ўзгача кўрк бағишлаб келмоқда. Бу ўйинларнинг ичида "Оқ теракми, кўк терак” ўйини айниқса оммалашган бўлиб, уни 2 та жамоа ўйнайди. Улар рақиб жамоага оқ теракми, кўк терак, биздан сизга ким керак, дейишади. Шунда нариги жамоа рақиб томондагилардан энг нимжонроғи кераклигини айтишади. У бола ҳам келиб иложи борича тез югура олмайдиган боланинг қўлига уриб қочади. Агарда уни тутиб олса, ўзининг жамоасига ўтказади, акс ҳолда, унинг жамоасига ўтади. Ўйин охирида қайси жамоада бола сони кўп бўлса, шу жамоа ғолиб ҳисобланади. Бу ўйинни яна бошқачароқ тарзда ҳам ўйнашади. Яъни қўлга урмасдан, чақирилган бола рақиб жамоанинг қўл ушлашиб турган занжирини югуриб бориб узиб ўтиши керак. Ушбу ўйин болани чаққонликка, кучлиликка, онгли бўлишга чорлайди. Биласизми, яна бу ўйиннинг тарбиявий аҳамияти ҳам бор. Қандай дейсизми? Қаранг, ўйинда албатта кимдир ғолиб, кимдир мағлуб бўлиши керак. Ана шу мағлуб бўлган бола мағлубиятидан уялиб, келаси сафар яхшироқ ҳаракат қилса, демак у келажакда кўп нарсаларга эришади.

Халқ ўйинларини кимдир яратмайди. Уни халқ яратиб, оммалаштириб бугунги кундаги кўринишига олиб келишган. Халқ ўйинларида ҳам миллий руҳ акс этади. Бу ўйинларни ёшлигида ўйнамай ўсган болалар бўлмаса керак орамизда. Мен ҳам бошланғич синфда ўқиб юрган кезларимда синфдошларим билан, дугоналарим билан бу ўйинларни мактабда, ҳовлимизда кўп бора ўйнаганмиз. Ҳалигача эсимда, ўша пайтларда тез югураман, деб йиқилганман ҳам. Охири тез югуришга ҳаракат қила бошладим, ҳаттоки менга ҳеч ким етолмайдиган бўлган.

Хулоса ўрнида шуни айтиб ўтиш лозимки, халқ ўйинларимиз ҳали узоқ йиллар халқимизга хизмат қилиб, оммалашиб, келгуси авлодларга ҳам етиб боради ва болаларнинг абжир, чаққон ва жисмоний бақувват бўлиб ўсишига хизмат қилаверади. Аждодларимиз бизга маънавий мерос қилиб қолдирган миллий ўйинларимизда миллий урф-одатларимиз, қадриятларимиз яққол акс этади.

Севара ИБРОҲИМОВА, Амударё академик лицейи ўқувчиси.