Наврўз – қадимий байрам
Наврўз жуда қадимий байрамдир. Унинг қадимий ва навқирон айём еканлигини буюк мутафаккир алломаларимиз ўз асарларида асослаб берганлар. Дарҳақиқат, Aбу Pайҳон Берунийнинг "Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар", Умар Ҳайёмнинг "Наврўзнома", Aбулқосим Фирдавсийнинг "Шоҳнома" Хўжа Aли Термизийнинг "Наврўзнома", Aлишер Навоийнинг "Садди Искандарий" асарлари Наврўз ва унинг пайдо бўлиши тарихи, у билан боғлиқ урф-одатлар, расм-русмлар ҳақида муҳим маълумотларни берувчи қимматли манбалардир.
Ота-боболаримиз, буви-момоларимиз бу байрамни нишонлаб, турли-туман, ранг-баранг удум ва маросимлар ўтказишган. Қадимда аждодларимиз Наврўз кунлари қишки манзиллари — қишлоқлардан ёзги меҳнат ва ҳордиқ масканлари – ёзлоқларга кўчиб ўтишган. Далаларда баҳорги экин-тикин ишлари бошланиб кетган. Деҳқонлар ерга қўш солишган. Жамоа-жамоа бўлиб, ҳашарлар уюштиришган. Ўтган аждодлар руҳи ёд қилинган. Оммавий равишда мевали, манзарали дарахтлар ўтқазилган. Далаларда, ёзлоқларда Наврўздан бошлаб, янги ҳаёт қайнаган.
Аёл-қизлар Наврўз байрамига атаб махсус кийимлар тикишган ва уларни кийиб, байрам қилишган. Наврўз таомлари ҳам ўзига хос бўлган. Улар орасида, айниқса, сумалак, ҳалим тайёрлаш анъанавий тусга кирган. Бу байрамда болаларнинг иштироки жуда фаол бўлган. Улар Наврўз байрамида турли оммавий байрам ўйинлари ўйнаганлар. От ўйин, чиллак, қўғирчоқ, тошўйин, лапар айтиш ва ҳоказолар шулар жумласидандир. Болалар, ўсмирлар, ўспиринлар, бўй қизлар сумалак пишириш маросимида фаол иштирок этиш учун анча илгарироқ тайёргарлик кўришган.
Бу жараёнларда турли-туман халқ ўйинлари, баҳор қўшиқлари ижро этилган. Китобхонликлар, турли жисмоний тарбияга оид совринли ўйинлар, мусобақалар ташкил етилган. Кўпкари-улоқ, кураш ўйинлари, масхарабозлик, аскиябозлик, дор ўйинлари, турли хил халқ томошалари ўтказилган.
Наврўз — муҳаббат, севги, садоқат байрами. Наврўз муносабати билан никоҳ тўйлари ўтказилган. Йигит-қизлар бир-бирлари билан аҳду паймон қилишган. Янги тушган келин қўлидан чой ичиш мақсадида “келин кўрди”га борилган.
Ушбу кунни нафақат ўзбек халқи, балки миллати, дини, эътиқодидан қатъий назар, барча эллар байрам қилади. Наврўз байрами Ўзбекистонда дам олиш куни, расмий байрам куни деб қабул қилинган. Севимли байрамлардан бири бўлган Наврўзни юртнинг ёшу кексаси қувонч билан кутиб олиб, катта танатана билан нишонлашади.
Мастура Янгибоева, 6-сонли мактабнинг
бошланғич синф ўқитувчиси.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
