Navroʻz – qadimiy bayram

Navroʻz juda qadimiy bayramdir. Uning qadimiy va navqiron ayyom yekanligini buyuk mutafakkir allomalarimiz oʻz asarlarida asoslab berganlar. Darhaqiqat, Abu Payhon Beruniyning "Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar", Umar Hayyomning "Navroʻznoma", Abulqosim Firdavsiyning "Shohnoma" Xoʻja Ali Termiziyning "Navroʻznoma", Alisher Navoiyning "Saddi Iskandariy" asarlari Navroʻz va uning paydo boʻlishi tarixi, u bilan bogʻliq urf-odatlar, rasm-rusmlar haqida muhim maʼlumotlarni beruvchi qimmatli manbalardir.

Ota-bobolarimiz, buvi-momolarimiz bu bayramni nishonlab, turli-tuman, rang-barang udum va marosimlar oʻtkazishgan. Qadimda ajdodlarimiz Navroʻz kunlari qishki manzillari — qishloqlardan yozgi mehnat va hordiq maskanlari – yozloqlarga koʻchib oʻtishgan. Dalalarda bahorgi ekin-tikin ishlari boshlanib ketgan. Dehqonlar yerga qoʻsh solishgan. Jamoa-jamoa boʻlib, hasharlar uyushtirishgan. Oʻtgan ajdodlar ruhi yod qilingan. Ommaviy ravishda mevali, manzarali daraxtlar oʻtqazilgan. Dalalarda, yozloqlarda Navroʻzdan boshlab, yangi hayot qaynagan.

Ayol-qizlar Navroʻz bayramiga atab maxsus kiyimlar tikishgan va ularni kiyib, bayram qilishgan. Navroʻz taomlari ham oʻziga xos boʻlgan. Ular orasida, ayniqsa, sumalak, halim tayyorlash anʼanaviy tusga kirgan. Bu bayramda bolalarning ishtiroki juda faol boʻlgan. Ular Navroʻz bayramida turli ommaviy bayram oʻyinlari oʻynaganlar. Ot oʻyin, chillak, qoʻgʻirchoq, toshoʻyin, lapar aytish va hokazolar shular jumlasidandir. Bolalar, oʻsmirlar, oʻspirinlar, boʻy qizlar sumalak pishirish marosimida faol ishtirok etish uchun ancha ilgariroq tayyorgarlik koʻrishgan.

Bu jarayonlarda turli-tuman xalq oʻyinlari, bahor qoʻshiqlari ijro etilgan. Kitobxonliklar, turli jismoniy tarbiyaga oid sovrinli oʻyinlar, musobaqalar tashkil yetilgan. Koʻpkari-uloq, kurash oʻyinlari, masxarabozlik, askiyabozlik, dor oʻyinlari, turli xil xalq tomoshalari oʻtkazilgan.

Navroʻz — muhabbat, sevgi, sadoqat bayrami. Navroʻz munosabati bilan nikoh toʻylari oʻtkazilgan. Yigit-qizlar bir-birlari bilan ahdu paymon qilishgan. Yangi tushgan kelin qoʻlidan choy ichish maqsadida “kelin koʻrdi”ga borilgan.

Ushbu kunni nafaqat oʻzbek xalqi, balki millati, dini, eʼtiqodidan qatʼiy nazar, barcha ellar bayram qiladi. Navroʻz bayrami Oʻzbekistonda dam olish kuni, rasmiy bayram kuni deb qabul qilingan. Sevimli bayramlardan biri boʻlgan Navroʻzni yurtning yoshu keksasi quvonch bilan kutib olib, katta tanatana bilan nishonlashadi.

Mastura Yangiboyeva, 6-sonli maktabning

boshlangʻich sinf oʻqituvchisi.