БОШЛАНҒИЧ СИНФ ЎҚУВЧИЛАPИНИ КИТОБ МУТОЛААСИГА ҚИЗИҚТИPИШ ТАЪЛИМ-ТАPБИЯДАГИ САМАPАДОPЛИКНИ ОШИPАДИ

Китоб инсон ҳаётида муҳим ўрин тутади. Тафаккур, дунёқараш ва билим китоблар орқали оширилади. Шу ўринда айтиш жоизки, педагогика билан болалар адабиётининг мақсад ва вазифалари деярли бир хил. Ёш авлодга чинакам ақлий-ахлоқий, эстетик ва маънавий тарбия беришда бошланғич синфларданоқ кичик бадиий асарлардан  фойдаланилади. Болалар адабиёти ва педагогика узвий боғланганлиги билан муҳим аҳамиятга эга.

Болаларга аталган асарларда ёзувчилар болаларга мос, уларни қизиқтирадиган ва улкан ишларга отлантирадиган кучли бадиий образларни яратади. Шу билан бирга ундаги ғоявий мақсадлар ёш авлоднинг онги, характери ва иродасини ўстириб чиниқтиришда ва ҳар қандай қийинчиликларни енга оладиган, меҳнатсевар кишилар қилиб тарбиялашга қаратилади.

Мамлакат келажаги бўлган ёш авлод комил инсонлар бўлиб вояга етиши керак. Бунинг учун уларнинг тафаккурини бойитиш, дунёқарашини кенгайтириш, маънавиятни юксалтириш ва мукаммал билим олишини таъминлаш лозим. Жамиятнинг турли жабҳаларида фаоллик билан иш олиб бора оладиган қобилиятли, онгли ҳамда ўқимишли инсонларни тарбиялашдек муҳим вазифа барча педагоглар зиммасига улкан масъулият юклайди. Ўз навбатида бундай юксак вазифалар педагогика ва болалар адабиёти олдига улкан талаблар қўяди.

Айтиш жизки, равон ва содда тилда, чуқур ғояларга асосланиб яратилган бадиий асарларгина болаларга кучли таъсир кўрсатиб, ана шу юксак талабларга жавоб бера олади. Болалар асар қаҳрамонларидан эзгуликни, яхшиликни ва бошқа ижобий хислатларни ўрганиш билан бирга дунёқараши кенгайиб, билимини ҳам ошириб боради. Шу сабабли ўқувчиларни бошланғич синфданоқ китоб мутолаасига қизиқтириш педагогика нуқтаи назаридан ҳам алоҳида аҳамиятга эгадир.

Эътироф этиш керакки, бадиий жиҳатдан етук асарлар ҳар қандай ёшдаги китобхоннинг севимли дўстига, ҳамроҳига айланиб қолади. М. Горький ёш авлодни тарбиялашда болалар адабиётининг ролини таъкидлаб, бундай деган эди: “Болага маънавий озиқ жуда эҳтиёткорлик билан берилиши керак. Болалар оталарининг хато ва гуноҳлари учун жавобгар эмаслар, шунинг учун ҳам митти китобхонга инсонга ҳурматсизлик кайфиятларини туғдирадиган нарсаларни эмас, балки ҳаммадан олдин уни улуғловчи нарсаларни тақдим этиш керак...Инсонни болаларга, аввало буюк қаҳрамон, номаълум мамлакатларни кезган қўрқмас сайёҳ, афсонавий паҳлавон, ҳақиқат учун курашчи, ўз орзу-хаёлларига содиқ, иродали қилиб кўрсатиш керак”.

Энг яхши китоблар болаларни атрофдаги ҳодисаларга тўғри баҳо беришга ўргатади, инсондаги юксак маънавий сифатларни кўрсатади. Уларни она-Ватанга, меҳнатга муҳаббат, садоқат руҳида тарбиялайди. Шунингдек, халқига муносиб фарзандлар бўлишга чақиради. Китоб боланинг дунёкарашини шакллантиришга ёрдам беради, илм-фанга муҳаббатини оширади.

Кичик ёшдан одатлантирилса, ҳар қандай бола эртак эшитишга, китобларни мутолаа қилишга жуда қизиқади. Аммо ҳар қандай китобни ҳам ўқиш фойда келтиравермайди. Боланинг ўз ёши ва руҳиятига мос бўлмаган китобларни ўқиши фойдасиз, ҳатто баъзан зарарли ҳамдир. Бундан ташқари тартибсиз, пала-партиш ўқиш ҳам фойда келтирмайди. Китоб болаларга ҳаётни ўргатувчи ҳақиқий муаллим бўлиши учун уларнинг китобхонлигини тўғри ташкил қилиш керак. Болаларни китоб танлашга, мунтазам равишда ўқишга ўргатиш лозим.

Китоб инсоният тарихи, ўтмиш, аждодлар маънавий мероси билан таништириб, боладаги билимни, ижодий фикрни оширади. Ёш авлод қалбида фахр ва ифтихор туйғуларини ўстириб, комил инсонга айлантиради. Маънавий ва маданий бойлигимиз бўлган  китоблар ўқитувчига энг яқин ёрдамчи бўлиб, мактабдаги таълим-тарбия ишларининг сифат ва самарасини янада юқори даражага кўтаради.

Шарофат Жуматова, 16-сонли ИДУМ бошланғич синф ўқитувчиси.