МАҲАЛЛИЙ БЮДЖЕТГА ЙЎНАЛТИРИЛАДИГАН СОЛИҚЛАРНИНГ ЎЗ ВАҚТИДА ТЎЛАНИШИ ДОИМИЙ НАЗОРАТДА

Маълумки, солиқлар давлат ва маҳаллий бюджетлар даромадларининг асосий қисмини ташкил этади ва бюджетнинг харажатлар қисми орқали иқтисодиётга молиявий таъсир кўрсатади. Жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи, юридик шахсларнинг мол-мулкига солинадиган солиқнинг тегишли ажратма қилинган қисми, жисмоний шахслардан олинадиган мол-мулк ва ер солиғи, шунингдек, якка тартибдаги тадбиркорлар тўлайдиган солиқ, сув ресурсларидан фойдаланганлик учун тўланадиган ва бошқа турдаги солиқлар туман маҳаллий бюджетига тўлиқ ҳажмда ўтказилади.

Таъкидлаш жоизки, 2023 йилнинг 8 ойи давомида туманимиз солиқ тўловчилари томонидан бюджетга 62 млрд. 729,3 млн. сўм миқдорида солиқ тўланиб, белгиланган прогноз 2 млрд. 283 млн. сўм ортиғи билан, яъни 103,8 фоизга бажарилди. Туман ҳудудида ер ва мол-мулк солиғини тўловчи жисмоний шахслар 44272 нафарни ташкил қиладиган бўлса, уларга 2023 йилда 29 млрд. 553,2 млн. сўм миқдорида солиқ ҳисобланган. Шундан 1 сентябрь кунигача 13 млрд. 447,4 млн. сўм бюджетга тушум тушиши таъминланди.

Жисмоний шахсларнинг нотурар объектларининг ер ва мол-мулк солиғига 2023 йилда 3 млрд. 710,3 млн. сўм ундирилиши белгиланган бўлса, 1 сентябрь ҳолатига 2 млрд. 235,4 млн. сўм миқдоридаги маблағ бюджетга ундирилди. Декларация солиғи бўйича 2023 йилда 851,3 млн. сўм белгиланган бўлса, шундан 1 сентябрь ҳолатига 705,8 млн. сўм маблағ ундирилиб, бюджетга йўналтирилди.

Жорий йил 1 сентябрь ҳолатига якка тартибдаги тадбиркорлар 1372 нафарни ташкил қиладиган бўлса, шундан 861 нафари фаолият юритмоқда. Қолган 511 нафар тадбиркор фаолиятини тўхтатган. Улардан 1 сентябрь ҳолатига 616 млн. сўм солиқ пуллари ундирилиб, бюджетга ўтказилиши таъминланди.

Бугунги кунда қўлида ҳунари бор ёки уйда якка тартибда маълум фаолият билан шуғулланиб келаётган фуқароларимиз талайгина. Уларнинг ўзини-ўзи банд қилиши, иш стажига эга бўлиши учун солиқ хизмати органлари томонидан доимий кўмак кўрсатиб келинмоқда. Туманда 8693 нафар фуқаролар ўзини-ўзи банд қилиш тизими орқали рўйхатдан ўтиб, муайян фаолият турлари билан мунтазам шуғулланиб келмоқда. Улар томонидан тўланган 44,2 млн. сўм миқдоридаги солиқ пули бюджетга ундирилди.

Шу ўринда таъкидлаш жоизки, бугунги тадбиркор кечагисидан тубдан фарқ қилади. Қонунчилигимизда ҳам уларнинг манфаатлари учун қатор енгиллик ва қулайлик яратишга эътибор қаратилган. Бунинг натижасида, иқтисодиётда хуфёна бозор механизмларига ўз-ўзидан чек қўйилмоқда. Ҳалол тадбиркор учун шаффоф ва қонуний ишлайдиган давр келди. Шу боис, савдо ва хизмат кўрсатиш соҳасида онлайн назорат-касса машиналаридан фойдаланувчилар сони бугун 949 нафарни ташкил этмоқда.

Шу пайтга қадар туман ДСИ ходимлари томонидан давлатимизда жорий этилган қатор солиқ имтиёзлари, солиқ юки ва турларининг камайтирилганлиги тўғрисида тадбиркорлар ўртасида олиб борилаётган тушунтириш-тарғибот ишлари натижасида 232та корхонадаги 333 нафар норасмий ишловчи фуқаролар фаолияти қонунийлаштирилди. Муҳими, фуқаролар иш ўринларига эга бўлдилар.

Агар ушбу кўрсаткичларни соҳалар кесимида кўриб чиқадиган бўлсак, савдо ва умумий овқатланиш корхоналарида 216 нафар, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш корхоналарида 74 нафар ҳамда қишлоқ хўжалиги соҳасида фаолият юритувчи 18 нафар, шунингдек, қурилиш соҳасида 25 нафар фуқароларнинг фаолияти расмийлаштирилди ва бюджетга 194 млн. сўм қўшимча маблағ йўналтирилди.

Аҳолининг турмуш шароити, ижтимоий ҳимоя, кам таъминланган шахслар, оилаларга етарли даражада ижтимоий кўмак бериш ва шу каби кўплаб молиявий масалалар маҳаллий бюджет орқали амалга оширилади. Бунда маҳаллий бюджетга тушадиган солиқ ва йиғимлар муҳим ўрин тутади. Шу боис, ҳар бир фуқаро солиқ тўламларини ўз вақтида тўлаши, бунга эътиборли бўлиши лозим.

А.Сеитов, туман ДСИ бошлиғи.