ҚЎТИР КАСАЛЛИГИ ҚЎТИР КАНАЛАРИ ОРҚАЛИ ЮҚАДИ

Қўтир, яъни чесотка касаллиги — қўтир канаси чақирадиган ва қичишиш билан характерланадиган, терининг паразитар касаллигидир. Касалликнинг қўзғатувчиси қўтир канаси бўлиб, каналар тери ичида паразитлик қилиши билан бирга, тери ташқарисида ҳам фаолият кўрсатади. Турли жинсли паразитлар ҳисобланган қўтир каналари 30-45 кун умр кўради ва шу қисқа вақт ичида 40-50 тагача тухум қўйишга улгуради.

Урғочи қўтир каналари фақат кечки вақт ва тунда юзага чиқади. Канага хўжайин терисига кириб бориши учун тахминан 30 дақиқа керак. Кана ташқи муҳитда 21 °С ва 40-80 фоиз намликда 24-36 соат ичида ҳалок бўлади. Касаллик бемор билан яқин маиший мулоқотда бўлганда, қўл бериб кўришганда, аниқроғи битта ўрин-кўрпадан фойдаланилганда ёки бемор билан ётганда юқиб қолади.

Қўтир билан касалланиш мавсумий характерга эга. Россия ва бошқа яқин МДҲ мамлакатларида бу куз-қиш мавсумидир. Касалликдан дунёда ёш болалар кўпроқ зарар кўради.

Касалликнинг характерли белгилари қичишиш ва папуловезикулёз тошмалар билан намоён бўлади. Бу тошмаларни қашиш натижасида инфекция тушса, иккиламчи йирингли элементлар қўшилади. Беморлар терининг қичишидан шикоят қилади. Қичиш оқшомга бориб бошланади ва кечаси авж олади. Чунки бу вақтда каналар терини ковлаётган бўлади. Касаллик зўрайганда кечаси тери шу қадар қичийдики, ҳатто бемор мижжа қоқмай тонггача қашиниб чиқади. Оқибатда болалар инжиқ бўлиб қолади, катталарнинг эса меҳнат қобилияти нисбатан пасаяди. Тана териси кундузи деярли қичимайди, беморлар рефлекс равишда қашинадилар.

Касалликнинг олдини олишда беморларни, касаллик ўчоғини ва бемор билан алоқа қилган шахсларни аниқлаш, қичима билан касалланган беморларни эса стационарга ётқизиб даволаш зарур. Агар бемор мактабда ўқиса, унинг синфидаги болалар, болалар боғчасига борса, у ердаги ҳамма болалар ва барча хизмат кўрсатаётган ходимлар ҳам текширилади. Бемор билан алоқада бўлган шахсларни дерматовенеролог 1,5 ой давомида 10 кунда бир марта кўриб туриши керак. Қичима билан касалланган беморларни тўлиқ стационарга ётқизиш зарур.

Ушбу касаллик тарқалишининг олдини олиш мақсадида туманимизда СEО ва ЖСБ дезинфекция бўлими ходимлари томонидан камерали усулда дезинфекция тадбирлари олиб борилмоқда.

Г.Сейтбаева, ҚР СEО ва ЖСБ дезинфекция бўлими мудири.
Д.Гулмирзаев, Амударё туман СEО ва ЖСБ дезинфекция бўлими мудири.