“ЗЎРАВОНЛИККА ҚАРШИ 16 КУНЛИК” ТАДБИРЛАРИ ЎТКАЗИЛМОҚДА

Қорақалпоғистон Республикаси суди раисининг БМТ Бош Ассамблеяси томонидан эълон қилинган 25 ноябрь – Халқаро аёлларга нисбатан зўравонликка барҳам бериш куни муносабати билан барча ҳудудларда жорий йилнинг 2023 йил 25 ноябрдан 10 декабргача, “Зўравонликка қарши 16 кунлик” тадбирларини ўтказиш белгиланган. Шунга кўра республикамиз ҳудудида ҳам аёлларга нисбатан турли кўринишдаги зўравонликка барҳам бериш мавзусидаги тадбирлар ўтказилмоқда.

Маълумки, БМТ томонидан қабул қилинган Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон Декларацияси, Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро Пакт, Бола ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенция, Трансмиллий уюшган жиноятчиликка қарши кураш тўғрисидаги Конвенция ва шу каби бошқа ҳужжатларда ҳар бир инсоннинг яшаш, эркин бўлиш ва шахсий дахлсизлик ҳуқуқлари кафолатланган. Ҳеч ким қийноққа ёки шафқатсиз, ғайриинсоний, қадр-қимматни хўрловчи муомала ва жазога дучор этилмаслиги, айниқса, болалар ва аёлларнинг ҳуқуқ ва манфаатлари алоҳида эътироф этилган. Уларнинг бузилган ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, шу билан биргаликда зўравонликнинг ҳар қандай кўринишига самарали қарши курашиш чораларини кўришга чақирилган.

Ўзбекистон Республикаси мазкур халқаро ҳужжатларни ратификация қилиш билан бирга инсонга, айниқса, аёллар ва болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонликка қарши курашиш, бундай ҳолатларнинг олдини олиш ва зўравонликка тўқнаш келган шахсни ҳуқуқий-ижтимоий ҳимоя қилиш юзасидан самарали чора-тадбирларни амалга ошириб келмоқда.

Шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида”ги Қонуни хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатларини таъминлашнинг ҳуқуқий негизини яратиш билан бирга мазкур муносабатларни тартибга солувчи ҳуқуқий нормаларни ўз ичига олади.

Ушбу Қонун ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори ва Низоми хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишга оид нормалар, шунингдек, зўравонлик тушунчаси, унинг турлари, зўравонликка қарши курашишни амалга оширувчи давлат ва жамоат ташкилотларининг ваколатлари, улар ўртасидаги ҳамкорлик механизми, зўравонликка тўқнаш келган шахснинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, ижтимоий-ҳуқуқий реабилитацияси соҳасидаги муносабатларни тартибга солишга қаратилган.

Маълумки, дунё бўйлаб зўравонлик – энг долзарб ва кенг тарқалган ижтимоий муаммо ҳисобланади. Мазкур муаммога қарши курашиш эса профессионал ёндашувни, ҳамжиҳатликда ҳаракат қилишни тақозо этади. Бундай ҳолатларнинг олдини олишга, аёл-қизлар ва болаларни турли хил зўравонликлар қурбони бўлишдан асрашга биргаликда ҳаракат қилишимиз, бефарқ бўлмаслигимиз керак.

С.Давлетмурадов, Қорақалпоғистон Республикаси судининг судьяси.