ЁЗ КУНЛАРИДА ОВҚАТДАН ЗАҲАРЛАНИШДАН ЭҲТИЁТ БЎЛИНГ!

Ўлкамизда ёзнинг иссиқ палласи давом этмоқда. Айнан шундай иссиқ кунларда овқатдан заҳарланиш ҳолатлари кўп учрайди. Катталарга нисбатан болалар, айниқса, 3-ойликдан 2 ёшгача бўлган болалар кўпроқ касалланади.

Овқатдан заҳарланиш – микроблар билан зарарланган озиқ-овқат маҳсулотлари истеъмол қилинганда вужудга келадиган касаллик. Аксарият ҳолларда бирдан кўпчилик касалланади, лекин беморлардан соғлом одамга юқмайди. Бунга кўпинча стафилококклар, энтерококклар, айрим ичак тайёқчалари, протеей, цитобактерия, клостридия ва бошқа микроблар сабаб бўлиши мумкин. Микроб тушиб кўпайган овқат маҳсулотларини истеъмол қилиш оқибатида ҳамда бемор организмига микробнинг ўзи ва унинг токсини таъсирида овқатдан заҳарланиш ҳолатлари кузатилади.

Заҳарланиш кўпинча туриб қолган, сифати бузилган гўшт ва гўшт маҳсулотлари, сут маҳсулотлари, айниқса, торт ва ширинликлар, балиқ ва товуқ гўштини истеъмол қилганда юзага келади. Стафилококклар сабаб бўлган ҳолларда инфекция манбаи одам ҳисобланади. Ангина ёки турли йирингли касалликлар; сачратқи, чипқон, хасмол ва бошқа йирингли яралари бўлган кишилардан микроб тайёр маҳсулотга ўтиб, тез кўпаяди. Уни билмай истеъмол қилган киши дарҳол заҳарланади.
Касалликнинг яширин даври 2-3 соатдан 3 кунгача. Касаллик тўсатдан кўнгил айниши ва қусиш билан бошланади, ич кетади, қоринда туташ оғриқ бўлади.

Юрак-томир тизими фаолияти бузилади. Айниқса, клостридиялар сабабли рўй берадиган заҳарланиш оғир кечади. Касалликка ташҳис қўйиш учун беморнинг қусуқ массаси, меъдани чайилган суви стерилланган банкага йиғилиб, лабораторияга юборилади. Заҳарланишга сабабчи деб гумон қилинган овқат маҳсулотлари ҳам лабораторияда текширилади.

Даво касалликнинг дастлабки аломатлари пайдо бўлганида тез ёрдам сифатида меъдани 2 фоизли сода ёки нимранг калий перманганат эритмаси билан чайиш, тозалашдан иборат. Регидрон эритмасини ичириб туриш, касаллик оғирлашишининг олдини олади. Оғирроқ ҳолларда дисоль, ацесоль, трисоль каби суюқликлар томир орқали томчилаб қўйилади. Зарурат бўлганида юрак-қон томир тизими фаолиятини яхшилайдиган дорилар юборилади.

Озиқ-овқат соҳасида ишлайдиган барча ходимлар санитария-эпидемиология хизмати томонидан белгиланган муддатларда тиббий кўрикдан ўтиб туришлари керак ҳамда санитария минумимини топширганликлари ҳақида гувоҳномалари бўлиши шарт.

Касалликнинг олдини олишда шахсий гигиена қоидаларига риоя этиш муҳим омил ҳисобланади. Овқатга ишлатиладиган идишлар аввал ювилиб, сўнгра қайнатилиши, устига тоза дока ёпиб қўйилиши лозим. Рўзғорда ишлатиладиган тез бузиладиган маҳсулотлар совуткичда сақланишига алоҳида эътибор қаратиш муҳим.

Овқатдан заҳарланиш касаллигига чалинмаслик учун ҳар бир инсон нималарга амал қилиши керак?

- Уй шароитида помидор, бодринг, бақлажон икралари каби консерва маҳсулотларини тайёрламаслик;

- Бозорларда, белгиланмаган кўча-кўйларда ноқонуний сотилаётган озиқ-овқат махсулотларини шу жумладан, консерва маҳсулотларини харид қилмаслик;

- савдо шохобчаларидан консерва маҳсулотларини харид қилиш жараёнида маҳсулот ёрлиғи ва унда келтириб ўтилган ишлаб чиқарувчи корхона номи, ишлаб чиқарилган санаси, яроқлилик муддатига алоҳида эътибор бериш;

- Ҳар қандай консерва маҳсулотларини очишдан олдин уни чайқамасдан яхшилаб кўздан кечириш, қопқоғи кўтарилмаганлигига, суюқлигининг тиниқлигига ва маҳсулотнинг эзилмаганлигига эътиборли бўлиш;

Агарда ўзингизда овқатдан заҳарланишнинг клиник белгилари пайдо бўлса, тезда шифокорга мурожаат қилинг. Зеро саломатлик ҳар қандай бойликдан устундир.

Д.Бобожонов, туман СЭО ва ЖСБ санитария-гигиена бўлими мудири.