YoZ KUNLARIDA OVQATDAN ZAHARLANIShDAN EHTIYoT BOʻLING!
Oʻlkamizda yozning issiq pallasi davom etmoqda. Aynan shunday issiq kunlarda ovqatdan zaharlanish holatlari koʻp uchraydi. Kattalarga nisbatan bolalar, ayniqsa, 3-oylikdan 2 yoshgacha boʻlgan bolalar koʻproq kasallanadi.
Ovqatdan zaharlanish – mikroblar bilan zararlangan oziq-ovqat mahsulotlari isteʼmol qilinganda vujudga keladigan kasallik. Aksariyat hollarda birdan koʻpchilik kasallanadi, lekin bemorlardan sogʻlom odamga yuqmaydi. Bunga koʻpincha stafilokokklar, enterokokklar, ayrim ichak tayyoqchalari, proteyey, tsitobakteriya, klostridiya va boshqa mikroblar sabab boʻlishi mumkin. Mikrob tushib koʻpaygan ovqat mahsulotlarini isteʼmol qilish oqibatida hamda bemor organizmiga mikrobning oʻzi va uning toksini taʼsirida ovqatdan zaharlanish holatlari kuzatiladi.
Zaharlanish koʻpincha turib qolgan, sifati buzilgan goʻsht va goʻsht mahsulotlari, sut mahsulotlari, ayniqsa, tort va shirinliklar, baliq va tovuq goʻshtini isteʼmol qilganda yuzaga keladi. Stafilokokklar sabab boʻlgan hollarda infektsiya manbai odam hisoblanadi. Angina yoki turli yiringli kasalliklar; sachratqi, chipqon, xasmol va boshqa yiringli yaralari boʻlgan kishilardan mikrob tayyor mahsulotga oʻtib, tez koʻpayadi. Uni bilmay isteʼmol qilgan kishi darhol zaharlanadi.
Kasallikning yashirin davri 2-3 soatdan 3 kungacha. Kasallik toʻsatdan koʻngil aynishi va qusish bilan boshlanadi, ich ketadi, qorinda tutash ogʻriq boʻladi.
Yurak-tomir tizimi faoliyati buziladi. Ayniqsa, klostridiyalar sababli roʻy beradigan zaharlanish ogʻir kechadi. Kasallikka tashhis qoʻyish uchun bemorning qusuq massasi, meʼdani chayilgan suvi sterillangan bankaga yigʻilib, laboratoriyaga yuboriladi. Zaharlanishga sababchi deb gumon qilingan ovqat mahsulotlari ham laboratoriyada tekshiriladi.
Davo kasallikning dastlabki alomatlari paydo boʻlganida tez yordam sifatida meʼdani 2 foizli soda yoki nimrang kaliy permanganat eritmasi bilan chayish, tozalashdan iborat. Regidron eritmasini ichirib turish, kasallik ogʻirlashishining oldini oladi. Ogʻirroq hollarda disol, atsesol, trisol kabi suyuqliklar tomir orqali tomchilab qoʻyiladi. Zarurat boʻlganida yurak-qon tomir tizimi faoliyatini yaxshilaydigan dorilar yuboriladi.
Oziq-ovqat sohasida ishlaydigan barcha xodimlar sanitariya-epidemiologiya xizmati tomonidan belgilangan muddatlarda tibbiy koʻrikdan oʻtib turishlari kerak hamda sanitariya minumimini topshirganliklari haqida guvohnomalari boʻlishi shart.
Kasallikning oldini olishda shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya etish muhim omil hisoblanadi. Ovqatga ishlatiladigan idishlar avval yuvilib, soʻngra qaynatilishi, ustiga toza doka yopib qoʻyilishi lozim. Roʻzgʻorda ishlatiladigan tez buziladigan mahsulotlar sovutkichda saqlanishiga alohida eʼtibor qaratish muhim.
Ovqatdan zaharlanish kasalligiga chalinmaslik uchun har bir inson nimalarga amal qilishi kerak?
- Uy sharoitida pomidor, bodring, baqlajon ikralari kabi konserva mahsulotlarini tayyorlamaslik;
- Bozorlarda, belgilanmagan koʻcha-koʻylarda noqonuniy sotilayotgan oziq-ovqat maxsulotlarini shu jumladan, konserva mahsulotlarini xarid qilmaslik;
- savdo shoxobchalaridan konserva mahsulotlarini xarid qilish jarayonida mahsulot yorligʻi va unda keltirib oʻtilgan ishlab chiqaruvchi korxona nomi, ishlab chiqarilgan sanasi, yaroqlilik muddatiga alohida eʼtibor berish;
- Har qanday konserva mahsulotlarini ochishdan oldin uni chayqamasdan yaxshilab koʻzdan kechirish, qopqogʻi koʻtarilmaganligiga, suyuqligining tiniqligiga va mahsulotning ezilmaganligiga eʼtiborli boʻlish;
Agarda oʻzingizda ovqatdan zaharlanishning klinik belgilari paydo boʻlsa, tezda shifokorga murojaat qiling. Zero salomatlik har qanday boylikdan ustundir.
D.Bobojonov, tuman SEO va JSB sanitariya-gigiyena boʻlimi mudiri.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
