Узумчиликни даромад манбасига айлантирган томорқачи

Туманимизда қишлоқ хўжалигининг барча соҳаларини, шу жумладан мева - узумчиликни жадал ривожлантириш, тупроқ унумдорлигини яхшилаш, мева - узум ҳосилдорлигини ошириш ҳамда уларни қиш ва баҳор ойларида сифатли сақлаш, ҳалқимизнинг мева ва узум маҳсулотларига бўлган талабини тўла қондиришга қаратилган кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда.

Айни пайтда туман қишлоқ хўжалик корхоналарида жами 815 гектар боғ ва 290 гектар узумзорлар мавжуд бўлиб, ушбу боғлардан жорий йил мавсумида 6687 тонна мева, 2949 тонна узум ҳосили етиштириш режалаштирилган. Соҳибкор-боғбонлар етиштирган мева маҳсулотлари Манғит деҳқон бозорида савдо ярмаркалари орқали арзон нархларда аҳолига етказиб берилмоқда.

Бугунги кунда туманда боғдорчиликка ихтисослашган 35 та қишлоқ хўжалиги корхоналари ва 4 та узумчиликка ихтисослашган тадбиркорлик субъектлари мавжуд бўлиб, пакана ва ярим пакана турдаги, яъни интенсив янги мевали боғлар 154 гектарни ташкил этади.

Туманда мева экспорти ҳажмини кўпайтириш ҳамда юртимиз дастурхонига сифатли ва арзон мева маҳсулотларини етказиб бериш мақсадида 2021 йилда Туркия технологияси асосида, жаҳон стандартларига мос келадиган 500 гектар янги интенсив боғлар барпо этиш режалаштирилган бўлиб, эрта баҳорда 28 та қишлоқ хўжалиги корхоналари томонидан 461 гектар майдонда ҳар хил турдаги мевали дарахт кўчатлари экилди.

Бундан ташқари, 2021-2023 йилларда туманимизда узумчиликни ривожлантириш мақсадида 339 та қишлоқ хўжалиги корхоналари томонидан 1000 гектар майдонда токзорлар барпо этиш мақсадида кўчат етказиб берувчи корхоналар билан шартномалар тузилиб, баҳор мавсумида янгидан 299,8 гектар токзорлар барпо қилинди ва куз мавсумида янгидан токзорлар барпо этиш учун қолган майдонларда агротехник тадбирлар амалга оширилмоқда.

Туманимизда узумчиликка ихтисослашган “Манғит Омад савдо” масъулияти чекланган жамиятида жами 11,7 гектар токзорлар мавжуд бўлиб, 2021 йил баҳор мавсумида 5,2 гектар майдонда янги токзорлар барпо қилинди ва айни пайтда куз мавсумида 6,5 гектар янги токзорлар барпо этиш учун майдонларга ишлов бериш ишлари амалга оширилмоқда.  Бундан ташқари, аҳоли томорқа хўжаликларида ҳам узумчиликни ривожлантириша алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Узумчилик, умуман олганда, боғдорчилик туманимиз соҳибкор-боғбонлари учун янгилик эмас. Миришкор, уста соҳибкор-боғбонлар азалдан боғ яратиш ва ундан мўл ҳосил олиб, ўз хонадонлари учун мева етиштиришни даромад манбаига айлантиришнинг ҳадисини олишган. Туманимизнинг қайси ҳудудига борманг, албатта, ҳар бир хонадон томорқасининг бир  қисмида мўъжазгина мевазор боғни кўрасиз.

Бу борада Қиличбойлик томорқачиларга тенг келадигани йўқ. Айниқса, бу ҳудудда узумчилик билан  шуғулланиб, юқори натижаларга  эришаётган моҳир соҳибкорлар талайгина. Биз ижодий гуруҳимиз билан овулдаги Жабборберган оға Манглиев хонадонида бўлганимизда, унинг нафақат тажрибали томорқа  ер эгаси, балки узумчилик бўйича  ўзига етарли билимдон соҳибкор-боғбон эканлигига гувоҳ бўлдик.

20-25 сотих атрофидаги томорқа ерида тартиб билан экилган сархил мевалар кўзни қамаштиради. Ҳосили мўллигидан шохларига тиргаклар қўйилган анжир, олхўрининг бир неча хил тури, олма, шафтолининг энг сара навлари саф тортган мевазор боғнинг ҳовлига туташ қисмидаги узум сўритокларида маржондай узум тизилган гўра (ғўла)ларининг саноғига етиш қийин.

Жабборберган оға фарзандлари билан ҳар йили баҳорда узум токларини алоҳида эътибор билан очиб, сўри бағазларига новдаларини эринмай, авайлаб боғлаб чиқади. Ҳар бир туп узум токига агротехник тадбирларни ўз вақтида, сифатли ўтказади. Айниқса, узум токларига ўғит солиш, зараркунанда ҳашоратлардан, турли касалликлардан сақлаш мақсадида белгиланган муддатларда ишлов бериб боради. Натижа эса кутилганидан зиёда бўлади. Унга бу ишларда умр йўлдоши, 15-сонли мактаб ўқитувчиси Гавҳар опа Қурбонбоева ҳамда фарзандлари яқин кўмакдош.

Томорқанинг оила иқтисодини  кўтаришдаги аҳамиятини яхши билган Жабборберган оға Манглиевнинг нафақат боғ-роғидан оладиган даромади, балки мевали дарахтлар ораларига экиладиган турли сабзавот, полиз экинлари, чорваси-ю паррандаси ҳам оила фарвонлигининг асосий  мезонига айланган. Жабборберган оға шу боғ-роғи, томорқаси туфайли 4 нафар ўғил-қизини кам-кўстсиз вояга етказгани, “Кобальт” русумли автомобиль сотиб олишгани, ҳовли-жойини кўнгилдагидай қилиб ясатиб олишганини яширмайди.

Айни пайтда Жабборберган оғанинг томорқасида узумнинг тоифи, хусайни, чиллаки, чарос, хирмони, кишмиш каби навлари етиштирилмоқда.

Ишкомларда тизилиб турган узум маржонларини кўрган кишининг дилида ҳавас уйғонади. Яна узоғи билан  икки ойдан сўнг Жабборберган оғанинг узумзоридан кузги хирмон кўтарилади. Соҳибкор-боғбоннинг айтишича, узум ғўраларини қишга сақлаш учун бирма-бир осиб қўйишар эканлар. Ғўралардаги мевалар сўлиб қолмаслиги учун ғўралар бандига тез-тез битта узум мевасини кийдириб қўйишса, мевалар баҳоргача янги узилгандай сақланар экан.

Жабборберган оға айни кунда пишиб-етилган ҳусайни, хирмони навли узум меваларини бошқа мева-чевалар қатори бозорга олиб чиқмоқда. Боғ-роғдан хонадон ғазнасига ҳар куни даромад келаётганидан оғанинг кайфияти баланд.

Биз ҳам Жабборберган оғага томорқада узумчиликни ривожлантириш мақсадида амалга ошираётган ишларида  юксак унум ва самарадорлик тиладик.

Робия ЙЎЛДОШЕВА.