СИЗ БУНИ БИЛАСИЗМИ?
Кемирувчи ёки калиш... Иккиси ўртасида ҳеч қандай мантиқий боғлиқлик йўқ. Бири жонзот, иккинчиси жонсиз предмет. Иккиси тўғрисида деярли маълумотга эгамиз. Аммо феврал ойи эса улар ҳақида биз билмаган, қизиқарли маълумотларни тақдим этади.
2 февраль – суғур куни
АҚШ ва Канадада февраль ойининг иккинчи санасида нишонланадиган анъанавий байрам. Шу куни одамлар туйнукдан судралиб чиқаётган суғурни томоша қилишга боришади. Ҳамда унинг хатти-ҳаракатларига қараб баҳор бошланишининг яқинлигини ёки об-ҳавонинг қандай бўлишини аниқлайдилар. Агар кун булутли бўлса, суғур ўз соясини кўрмайди ва хотиржамлик билан туйнукни тарк этади. Бу эса - қиш тез орада тугашини ва баҳор эрта келишини англатади. Агарда кун қуёшли бўлса, кемирувчи ўз соясини кўради ва яна туйнукка яширинади. Бу бўлса қишнинг яна давом этишини билдиради ва одамлар бунга ишонишади. АҚШ ҳамда Канаданинг баъзи шаҳарларида шу куни метеорологик хизматларга бағишланган фестиваллар ўтказилади ва бу кўплаб сайёҳларни жалб қилади. Шунингдек, Шимолий Америкада ва Шотландияда суғур куни билан боғлиқ машҳур ибора ҳам бор: "Агар суғур куни об-ҳаво ёрқин ва тиниқ бўлса, йилига икки қиш бўлади". Шу билан бирга, айрим манбаларда суғур куни қадимги Римда пайдо бўлгани ҳақида ҳам айтилган.
4 февраль – резина
калишларнинг туғилган куни (ноодатий байрам) Мазкур сана дунёнинг баъзи давлатларида калиш ихтирочиларига ҳурмат сифатида нишонланади. "Галошес", яъни "калиш" сўзининг этимологияси ва унинг келиб чиқиши масаласи бироз баҳсли. Калишни барчамиз яхши биламиз ва уни одатда фақатгина ёши улуғ инсонлар пойафзали сифатида кўрамиз. Аммо, 1920 йилларда мазкур оёқ кийим барча ёшдаги одамлар орасида урфда бўлган.
1803 йил Радлай исмли инглиз ихтирочиси резина билан сингдирилган матодан пойафзал қопламаларини ишлаб чиқариш учун патент олган. Ғоя яхши бўлган, бироқ ихтиро амалиётда синовдан ўта олмаган. Бундан ташқари, ўша даврларда инновацияларни оммавий ишлаб чиқариш имконияти бўлмаган. Энг дастлабки калишлар иссиқ ҳавода юмшаб кетиши ва совуқда ёрилиб кетиши билан муаммо туғдирган. 1860 йилларда Россияда резина маҳсулотларини ишлаб чиқариш бўйича рус-америка саноат корхоналари яратилган. Шу тариқа, калиш ўша давр одамлари орасида қизиқиш уйғота бошлаган. Кейинчалик эса, замонавий технологиялар ва материаллар, ишлаб чиқариш усуллари калишларни ёрқин ва замонавий кўринишга келтирган. Бизнинг ўзбек халқимизда ҳам отахон-у, онахонларимиз орасида маҳси ҳамда калиш кийиш анъанага айланган.
Аслида, тақвимдан япроқ каби узилаётган ҳар бир кунимиз муҳим. Ҳар битта санани "қизил" маркер билан белгилаб қўйишга арзийди.
Азиза МАДРАҲИМОВА.
Интернет материаллари асосида тайёрланди.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
