84-СОНЛИ МАКТАБДА МЕНДЕЛЕЕВНИНГ 189 ЙИЛЛИГИГА БАҒИШЛАНГАН ТАДБИР ЎТКАЗИЛДИ

Кимёгар олим Дмитрий Менделеевнинг 1869 йилда яратган кимёвий элементлар даврий жадвали оламшумул кашфиётлардан бири сифатида тарих саҳифаларига муҳрланган. Ҳозирга қадар бутун дунёда кимё фани ушбу жадвал асосида ўрганилади. Серқирра олим бўлган бу инсон бутун жаҳонда кимёгарлар отаси деб тан олинган.

Амударё туманидаги 84-сонли мактабнинг “Ёш кимёгарлар” тўгараги аъзолари иштирокида буюк рус олими Дмитрий Менделеев таваллудининг 189 йиллиги муносабати билан тадбир ўтказилди. Ўқувчиларнинг кимё фанига бўлган қизиқишини янада ошириш мақсадида ўтказилган ушбу тадбир мактабнинг кимё фани ўқитувчиси Шаҳноза Жуманиёзова томонидан ташкил этилди.

Тадбирни мактаб директори Эркин Қурбонбоев очиб берди ва тўгарак фаолияти, кимё-биология фани бўйича ўтказилаётган дарс машғулотлари, лаборатория хоналаридаги шароитлар тўғрисида сўзлади. Шунингдек, “Ёш кимёгарлар” тўгараги аъзоси, мактабнинг 11-синф ўқувчиси Диёрбек Нуржоновнинг Нукус давлат педагогика институтида “Ректор кубоги” учун кимё фанидан ўтказилган олимпиадада фахрли 3-ўринни олгани, туман Мактабгача ва мактаб таълими бўлими томонидан диплом билан тақдирланганини эътироф этиб ўтди. Кимё ҳам кенг тармоқли фан эканлигини айтди ва ўқувчиларни ушбу фанни билимдон ўқитувчи Шаҳноза Жуманиёзовадан янада чуқурроқ ўрганишга чақириб, жамият учун керакли инсонлар бўлиб улғайишга даъват этди.

Шундан сўнг, кимё фани ўқитувчиси Шаҳноза Жуманиёзова кимёгар олим Дмитрий Менделеев тўғрисидаги маълумотлар бериб ўтди.

Таъкидланганидек, рус кимёгар олими ва педагог Дмитрий Менделеев 1834 йилнинг 8 февралида дунёга келган. Кимёвий элементлар даврий қонунининг кашф этилиши – Менделеевнинг буюк хизматидир. Оилада кенжа фарзанд бўлган Менделеев Петербургдаги Бош педагогика институти физика-математика факультетининг табииёт фанлар бўлимини тугатган ва Петербург университетида магистрлик диссертациясини ёқлаган.

Менделеевнинг илмий фаолияти кенг ва кўп қиррали бўлиб, энг асосийлари кимё, кимё технология, физика, метрология, матеорология, иқтисод ва бошқаларга оид. Менделеев эритмаларнинг кимёвий назариясини ишлаб чиқди, критик температурани кашф қилган. Кўмирни ер остида газга айлантириш ғоясини илгари сурган. Тутунсиз порохнинг янги таркибини топди ва уни ишлаб чиқаришни йўлга қўйган.

Ўқувчилар ва томошабинлар шу каби маълумотлар билан таништирилганидан сўнг, тўгарак аъзолари “Элементлар” қўшиғини ижро қилиб, тадбир иштирокчиларига ва томошабинларга хушнудлик бахш этишди.

Тадбир лаборатория тажрибалари билан давом эттирилди. Тажрибада кундалик рўзғорда ишлатиладиган маҳсулотлардан фойдаланилди. Сирка кислотаси ва истеъмол содасидан карбонат ангидрид гази ажратиб олинди ва ушбу газ билан резина пуфакка тўлдириб кўрсатилди.

Тадбирни янада қизиқарли ўтказиш мақсадида тўгарак аъзолари ва томошабинлар ўртасида ҳам савол-жавоб, кимёвий формулаларни тўғри ёзиб кўрсатиш бўйича баҳс ўтказилди. Тўгарак аъзолари ва ўқувчилар барча формулаларни тўғри топиб, ўзларининг кимё фанидан олган билим даражаларини, ушбу фанга бўлган қизиқишлари юқорилигини кўрсатишди.

Тадбир якунида фаол иштирок этган тўгарак аъзолари ва томошабинларга совғалар бериб рағбатлантирилди. Қизиқарли ўтган тадбир давомида ўқувчиларнинг кимё фанига бўлган қизиқишлари янада ортди ва керакли маълумотларга эга бўлиб, билимларини мустаҳкамлаб олишди.

О.Худойберганова.