Олис Украинанинг қишлоқларидан Манғитгача: урушдан жабр чеккан оила қисмати

Бувим Мария Захаровна Кухарская 1925 йилда Украинанинг Красиловский тумани Яворовцы қишлоғида  оддий ишчилар оиласида туғилган.  Онаси Анна уй юмуши билан, учта қизалоги – Мария, Надя ва Ниналарнинг тарбияси билан машғул эди. Отаси Захарий эса шакар заводида бош инженер бўлиб ишларди.

1942 йил июнь ойида бу ҳудуд фашистлар томонидан босиб олиниб, уруш туфайли қишлоқдаги ҳамма ёш йигит ва қизлар сургун қилинган, шу пайти бувим ҳали 17 ёшга ҳам тўлмаган қиз эди. Ҳаммани вагонларга худди қўй каби қамаб, Германияга сургун қилишган. Менинг бувижоним шу пайти Бавариядаги Хюндстефан областига қулликга маҳкум қилинган эди.

Вагондан тушгач, асир ва асираларни қаергадир гуруҳ-гурҳ қилиб бўлишган. Тақдир тақозоси билан у Гершпек Андерс ва Анна исмли немис оиласига тушиб қолди. Бувимнинг янги хўжайини ҳам 1917 йилдаги урушда Хорватияда  асирга тушиб, қул бўлган экан. Шунинг учун у бошқалардан фарқли равишда қўл остидагиларга мулойим ва ғамхўр эди.

Бувим ёшлигиданоқ жуда чаққон ва эпчил бўлган. Гектар-гектар майдон ерларни эккан, самон-ўтларни ғарамлаб, картошка ва бошқа экинлар йиғим-теримида қатнашган.

Эпчил ва чаққон бўлганлиги сабабли хўжайиннинг хотини уни ёқтирмаган ва азоб беришга уринган. Лекин, хужайин ва унинг катта ўғли уни қўллаб-қувватлашган, қўшни қишлоқларга қулликка тушган ҳамкишлоқ дугоналарини кўриш учун имконият беришган.

Хўжайини бувимни “Майдл” деб чақиришган. Унга раҳм қилиб, қўлига ручка ва қоғоз бериб, уйига тириклиги ҳақида хат ёзишга рухсат берган.

Бувимни чаққон ва эпчиллиги учун уни хўжайинининг шаҳридаги оғайнилари ҳам ёқтиришар эди. Улар шаҳардан эски кийимларни олиб сотиш билан шуғулланишганлиги сабабли унга баъзан бир-иккита устки киймларни ҳам беришган экан.

Немислар ўзаро базм ва зифатлар уюштирган пайтлари бувим уларга хизмат қилиб юриб, она Ватанида нима бўлаётгани, юртдошларининг тақдири қандай кечаётганини эшитар эди.

Уч ярим йил деганда урушда фашистлар енгилиб, АҚШ, Франция, Буюк Британия ва собиқ СССP иттифоқчилигидаги қўшин Германияни ҳам қўлга киритади. Бир неча йиллик қулликдан кейин бувим ҳам бошқа тирик қолган қишлоқдошлари қатори озод бўлган.

Бувим урушдан кейинги тикланиш йилларида асли самарқандлик бўлган ўзбек йигити бобом – Жўра Пўлатов билан танишиб, унга турмушга чақади. Уруш тугаган бўлса ҳам, халқ хўжалигининг деярли барча соҳалари издан чиққан, халқ тун-у кун меҳнат қиларди. Ёш эр-хотин бир неча йиллар Бокуда яшаб, фидойилик билан ишлаб, меҳнат қилишади. Кейинчалик бобом ва бувим Самарқандга, ундан эса хизмат вазифаси тақазосига кўра Тошкент вилоятига кўчиб келишади.

1960 йилда қизи уларнинг қизи – менинг онам Наталья туғилади. У 1981 йилда манғитлик йигит – дадам Чоршам Тожимуродовга турмушга чиқади.

Ҳар гал онам менга бобом ва бувимнинг уруш йилларида бошидан кечирганлари ҳақида сўзлаганда тинчликнинг, мустақилликнинг қадри қанчалик улуғ эканини ҳис қиламан.

Н.Тажимуратова, 38 мактаб ўқитувчиси.