Тўй – ҳар бир оиланинг қутлуғ айёми

Тўйларни камчиқим, тартибли ва ихчам ўтказиш ҳақида жуда кўп гапирамиз. Радио, телевидение орқали ўтказилаётган шу мавзудаги эшиттириш ва кўрсатувлар орқали билдирилаётган фикр-мулоҳазалар ҳам назаримда бу борадаги муаммоларни ҳал қилишнинг қатъий тизимини яратиш имконини бермаётгандай.

Ўзбекчилик, маҳалла-кўйнинг, қариндошларнинг тўйларига бориб тураман. Қариндошнинг ёки маҳалладошнинг тўйида бир яйраб келаман, деб бориб, тўғриси, ҳориб-толиб, асабларим таранглашиб қайтаман. Ҳатто бир-икки кун ўша тўйдаги шовқин-сурон қулоғимдан кетмай, гарангсиб юраман. Нега, дейсизми?

Аввало туманимиздаги тўйхоналар маъмуриятларининг иш тутумлари ҳақида айтай. Тўй эгаси бор-йўғи икки-икки ярим, борингки, уч соатлик тўй базми учун тўйхона эгасига фалон млн сўм пул тўлайди. Ҳатто ўтин, газ баллонгача олиб келади. Қорақалпоғистоннинг бошқа туманларида бундай эмас. Пулини тўлагандан кейин тўйхона эгаси шароитни ҳам яхшиласин-да. Ўтин келтир, сув келтир, газ баллон келтир, дегани ортиқча. Ўтин ва битта газ баллони учун 100 минг сўм сарфланса, нима бўпти?

Яна, тўйхона эгаси хонанда-ю созандаларнинг овоз кучайтиргичларни жуда баланд қўйишларига маълум бир чеклов қўйиши керак. Бири-бири билан тўй сабаб дийдорлашган қавм-қариндош, ошна, ёр-дўстлар гаплашаман, деб томоқлари йиртилай дейди. Боз устига қулоқлар шанғиллаб, анча вақтгача одам ўзига келолмайди.

Тўйга боришда ҳам озгина маданият бўлгани дуруст. Ёш келинлар 2-3 ойлик, ундан катта ёшдаги болаларини олиб бориши умуман яхши эмас. Айрим фаросатсиз келинлар чақалоқларининг тагликларини дастурхон ёзилган столлар тагига, тўйхона бурчакларига ташлаб кетишади, писта пўчоқлари билан шинам тўйхонани ифлослантиришади. Бу ҳам майли, ёш болаларнинг бундай кучли шовқин-суронли тўйга бориши, аввало соғлигига, қолаверса, тарбиясига ёмон таъсир қилади. Кучли шовқин боланинг асабларини ишдан чиқариши, эшитиш қобилиятини пасайтириши ҳам мумкин.

Хуллас, айтаверсак, тўйлар борасида муаммоли ҳолатлар жуда кўп. Қайта-қайта танқид қилинишига қарамасдан тўй сайри – “гулянка”си ҳамон тартибга тушгани йўқ. Қиз йиғинлари эса кундан-кунга катта дабдабага айланиб бормоқда. Сеп-у сарполар, мебел-у маиший техника анжомлари олишда тошкентликлардан ҳам ўзиб бораётганлар, афсуски бор. Назаримда, бу борада кенг жамоатчилик, маҳалла фаоллари жиддийроқ иш юритсалар, мақсадга мувофиқ бўларди.

Тўй – халқимизнинг йиллар давомида кўнглига тугилган орзу-армонлари тантанаси. Демак, бу ҳар бир оиланинг энг азиз, энг қутлуғ айёми. Бу кунни ортиқча дабдаба-ю ҳашамлардан холи, миллий анъана ва тутумларимиз асосида, исрофгарчиликларсиз, тартибли ўтказиш эса ўзимизга, фақат ўзимизга боғлиқ. Шундай эмасми, азизлар?!

Ойимжон Ўрозалиева,

Беруний МФЙ, меҳнат фахрийси.