СОБИҚ БАЙНАЛМИЛАЛ ЖАНГЧИЛАР БИРИ-БИРИДАН ҲОЛ-АҲВОЛ СЎРАШДИ

Собиқ Совет иттифоқи қўшинларининг Афғон заминидаги уруши ва бу урушнинг қалбларга солган жароҳатлари ҳамон оғриқли хотиралари билан минг-минглаб инсонлар юрагини тошдай босиб, урушга нисбатан чексиз нафрат уйғотади. Шу боис, Афғон уруши иштирокчилари билан суҳбатда бўлсангиз, уларнинг юз-у кўзларида нафрат учқунларини ва бу бемақсад урушда ҳалок бўлган қуролдош дўстлари хотираси олдидаги масъуллик туйғуси билан яшаётганларини ҳис этасиз. 18-20 ёшнинг нари-берисида жазираган Афғонистон тоғ-тошларида вафот этган дўстлар ёди улар учун қанчалар азизлигини жанговар хотиралари орқали ҳис этиш тингловчи қалбида ҳам уруш оловини ёқувчиларга нисбатан нафрат уйғотади. Айниқса, тинчлик, фаровонлик ҳоким мамлакатда туғилиб, вояга етаётган бугунги ёш авлод учун уруш кўрганларнинг хотиралари худди бир эртак каби тасаввур уйғотишини кўриб: “Илоҳим, эртак бўлиб қолсин, урушнинг номи ўчсин!” – дейсиз юрагингизда оғриқ уйғотган уруш хотираларини тинглаш асносида.

Мана, 35 йилдирки, бир авлод вакиллари – 1979-1989 йилларда Афғонистон заминида кечган аёвсиз жангларда қатнашиб, омон қайтган собиқ байналмилалчи жангчилар бу ҳақда ёшларга жанговар хотираларидан сўзлаб, мамлакатимиздаги тинчликнинг қадрига етиш, тинч замон имкониятларидан самарали фойдаланиб илм олиш, касб-у корли бўлиш ҳақида суҳбатлар ўтказишади, мустақил давлатимиз тараққиётига муносиб ҳисса қўшишга даъват этишади.

Жорий йилнинг 15 февраль – собиқ совет қўшинларининг Афғонистон заминидан олиб чиқилганига 35 йил тўлиши муносабати билан амударёлик байналмилал афғончи-жангчиларнинг умумтаълим мактаблари ўқувчи-ёшлари билан бўлиб ўтаётган учрашувлари, давра суҳбатларида ҳам бугунги дориломон кунларнинг қадр-қимматига етиш, ўзларининг юксак билим ва касбий маҳорати билан она Ватан, халқ фаровонлигини таъминлашга муносиб ҳисса қўшиш, ўсиб келаётган ёш авлоднинг муқаддас бурчи эканлиги қайта-қайта тилга олинмоқда. Бундай учрашувлар, давра суҳбатларидан сўнг Қорақалпоғистон Республикаси фахрий байналмилал жангчилар уюшмасининг Амударё туман бўлими руҳбари Баҳодир Жуманиёзов бошчилигидаги бир гуруҳ фахрий жангчилар биргаликда қуролдош дўстларини йўқлаб, уларнинг ҳолидан хабар олишни доимий анъанага айлантиришган. 15 февраль – собиқ совет қўшинларининг Афғонистон заминидан олиб чиқилганига 35 йил тўлиши муносабати билан ўтказилган учрашувдан сўнг Баҳодир Жуманиёзов раҳбарлигидаги бир гуруҳ байналмилал жангчилар Амударё туманининг Тўлқин овулида истиқомат қилувчи собиқ байналмилал жангчи Раҳматулла Ҳайитбоевни бориб кўрдилар. Раҳматулла айни пайтда пиллачилик соҳасида меҳнат қилади. “Манғит-пилла” АЖда бош агроном. У ўз касбий фаолияти билан чекланиб қолмай, ўз хонадони томорқа ерида кичик асаларичилик хўжалигини ҳам ташкил қилган. 15 қути асалари уясини парвариш қилишда умр йўлдоши Даметкен опа, икки ўғил, бир қизи унга яқин кўмакдош. У Афғонистон урушини эслашни истамайди. Чунки Тошкент қишлоқ хўжалик институтининг 2-босқичида таълим олаётган 18-19 ёшли йигитлик ва талабалик “олтин даври” Афғонистон тоғ-тошларда тун-у кун беором кечган.

- У кунларни эсласам, ҳаётдан бемаврид, эрта кетган қуролдошларим қиёфаси кўз ўнгимдан кетмайди, - дейди Раҳматулла маҳзунлик билан.

Раҳматулланинг мактабдош дўсти Баҳодир Боботоев ҳам икки йиллик қонли жангларни бошидан кечирган.

- Жалолободда хизмат қилганман, - дейди Баҳодир, - келинг, у кунларни эсламайлик, яхшиси, сизларга боғимни кўрсатаман.

Баҳодирнинг мўъжазгина боғида турфа мевали дарахтлар, дарахтлар оралаб экилган тўқсонбости экинлари ҳавасга муносиб. Кунлар исий бошлагач, униб чиқаётган тўқсонбости усулида экилган экинлар орасини кузги хазонлардан тозалаётган турмуш ўртоғи Гулчеҳра Турсунова ҳамда фарзандлари Баҳодирга яқин кўмакдош.

- Бу кунларга етказганига шукур, - дейди Баҳодир Боботоев, - жаҳаннам бағридан омон қайтиб, ўқидим, сув хўжалиги соҳаси мутахассиси бўлдим, шу соҳада ишлаб, барака топаётирман, минг-минг шукур.

Бундай шукроналик туйғуларини Бобур номли ОФЙда истиқомат қилувчи фахрий байналмилал жангчи Мақсуд Ҳайтимбетов ҳам изҳор этди.

- 19 ёшга тўлиб-тўлмай уруш даҳшатларини бошимдан кечирдим, - дейди у олис, оловли йиллар ҳақида. – Мингдан бир имкониятда тирик қолиш мумкин бўлган ҳолатларга дуч келганман. Бугунгидай бахтиёр, тинч яшаш насиб этганига шукур.

Оловли жанглардан омон қайтиб турмуш ўртоғи Жангил чеча билан бахтли оила қуриб, 4 ўғил, 1 қизни эл корига муносиб инсонлар қилиб тарбиялаган Мақсуд оға Қоратов ва Бухоро геология экспедицияларида турли лавозимларда ишлади. Эл-юртда ҳурмат, эътибор қозонди. У Қорақалпоғистон Республикаси байналмилал жангчилар Уюшмасининг Амударё туман бўлими раҳбари Баҳодир Жуманиёзов ва қуролдош дўстларининг ташрифидан мамнунлигини яширмади.

Байналмилал жангчиларни Афғон уруши даҳшатлари билан боғлиқ хотиралар янада яқинлаштирди, ҳаётдан бевақт ўтиб кетган навқирон дўстларини биргаликда ёдга олишди, уларнинг ҳақларига дуолар қилишди. Зеро, хотира – муқаддас, хотира – мангудир.

Робия ЙЎЛДОШЕВА.