ШОГИРДЛАР АРДОFИДАГИ УСТОЗ

Машҳур юнон файласуфларидан бири Перикл инсонларнинг ҳаёти ҳақида фикр юритар экан: “Орқангда қоладиган нарсанинг тошга ўйилгани эмас, одамлар ҳаётига қоришиб, уларнинг корига ярагани ҳисоб”, — деб уқдиради. Ҳақиқатан ҳам ҳар қандай киши ўз ҳаёти давомида қайси соҳада фаолият юритмасин унинг жамиятдаги ўрни ва обрўси элга қандай фойда келтирганига яраша бўлади.

Қизилчоли қишлоғида вояга етиб, маориф соҳасида узоқ йиллар ёшларга таълим бериб, юрт   корига ярайдиган кўплаб шогирдларни тарбиялаб етиштирган Исмоил Юсупов ҳам ана шундай мартабага эришган инсонлардан бири ҳисобланади.

Исмоил Юсупов 1936 йил 25 майда туманимизнинг Қизилчоли қишлоғида туғилди. Дастлабки таълимни қишлоқдаги 9-мактабда олди, 7-синфни битиргач, Хитой қишлоғидаги 2-мактабда ўқишни давом эттирди ва 10-синфни 1955 йилда битириб чиқди. Унинг синфдошларидан элимизнинг қатор донгдор кишилари етишиб чиқди. Адабиётшунос олим Норбой Худойберганов, ўқитувчи Мингтурған Қазиев, қишлоқ хўжалиги ривожига катта ҳисса қўшган муҳандис Абдулла Ўрозимбетов, жамоа хўжалиги раиси Эшимбат Матсафоев, ҳисобчи Давлатёр Жабборбергановлар шулар жумласидандир.

Ўша даврдаги ўқитувчилар камлиги ва ўзининг яхши билимга эга эканлиги туфайли энди ўрта мактабни тугатган Исмоил Юсупов Зариф Носиров раҳбарлик қилаётган 9-мактабга бошланғич синф ўқитувчиси қилиб тайинланади.

1956 йилда эса ҳарбий хизматга чақирилади. Жисмонан бақувватлиги ва фаол ҳаракатлари туфайли кичик командирлар тайёрлаш курсига юборилади ва уни битиргач, сержант унвонини олиб ҳарбий бўлинма командири, кейинчалик взвод командири ўринбосари лавозимларида хизмат қилади. 1959 йилда ҳарбий хизматдан қайтиб келади, 1960 йилда Низомий номидаги педагогика олийгоҳининг “Бошланғич таълим методикаси” факультетига қабул қилинади ва 1965 йилда ўқув даргоҳини муваффақиятли тамомлаб, қишлоғидаги 9-мактабга ишга қабул қилинади. 1966 йилдан эса шу мактабнинг илмий бўлим мудири лавозимига тайинланади. “Бўладиган бола бошидан маълум”, деганларидек, ёш бўлишига қарамасдан илғор ўқитувчилар тажрибаларини ўрганиш асосида мактабда таълим ва тарбия ишларини юқори савияга кўтаришга эришади. Бунга мисол тариқасида кейинчалик мактабдаги кадр танлаш борасидаги синчковлигининг натижаси ҳақида гапирмоқчиман. 1969 йилда 9-мактаб ўрта умумтаълим мактабига айлантирилди. Қўшни қишлоқдаги мактаб саккиз йиллик бўлгани учун бир гуруҳ битирувчилари 9-мактабга юборилади, лекин пахта даври тамом бўлганидан кейин бу ўқувчиларнинг бошқа мактабга кетиб қолгани маълум бўлади, сабаби аниқланганда, бу ўқувчилар математика фани ўқитилишидан қониқмаганлигини айтишади. Бу мактаб раҳбарларига, айниқса, ўқув ишларига жавобгар Исмоил Юсуповга қаттиқ таъсир қилади ва мактабда аниқ фанлар ўқитилишига алоҳида эътибор берилади, фан ўқитувчилари малака ошириш курсларига юборилади, ёш педагогларни тайёрлашга диққат йўналтирилади.

Шунда Исмоил Юсупов ўзи олдиндан эътиборга олиб қўйган иқтидорли мактаб битирувчиларидан Олим Абдураҳмоновни математика йўналишида ўқишга киришга рағбатлантиради, олийгоҳни битиргач, мактабга ишга олишади, шундан кейин мактабда математика фанидан янада яхши натижаларга эришилади, олимпиада ғолиблари пайдо бўла бошлайди, шу фан бўйича олийгоҳларга кирувчи ўқувчилар сони кескин кўпаяди.

Кейинчалик бу тажрибалардан фойдаланиб шогирдлари — мактаб раҳбарлари бунга алоҳида эътибор беришиб, амалда қўллашиб, юқори натижаларга эришишади.

Мактабга ўз касбининг усталари — мусиқа фани ўқитувчиси Каримбой Отажонов, физкультура фани ўқитувчиси Мақсуд Нуримбетовларнинг ишга қабул қилиниши дарҳол ижобий натижалар бера бошлайди. Дастлаб тумандаги, кейинчалик пойтахтдаги кўрик-танловлардан ўқувчиларнинг диплом ва мукофотлар билан қайтиши, спорт мусобақаларида совринли ўринларни эгаллашлари одатий тусга айланади. Исмоил Юсуповнинг иш фаолиятига назар соладиган бўлсак, бундай мисолларни кўплаб учратишимиз мумкин.

Шу билан бирга устозимиз эл манфаатини ўзиникидан устун қўядиган оқибатли фарзандларни тарбиялаб, вояга етказган пир-у бадавлат отахон ҳамдир. 1960 йилда ҳамқишлоғи Амина Ибодуллаева билан оила қуришиб, тўрт ўғил кўрдилар. Катта ўғил Зарифбой, унга эргашиб укалари Латиф ва Рашид геология соҳасини танлашди, иккинчи ўғли Шариф эса ота касбини танлаб, педагогика олийгоҳини битириб, илғор физика фани ўқитувчиси бўлиб етишди, бир муддат директорлик лавозимида ҳам ишлади.

Исмоил Юсуповни ўқитувчилар сулоласининг асосчиси деса ҳам бўлади: неваралари Насиба, Мастура ва Лобарлар мактабларда ёш авлодга таълим бериб келмоқдалар, Мунира, Нодира ва Юлдузлар эса олийгоҳлар талабаларидир.

Бир юнон файласуфи Пиндар: “Мангуликнинг болалиги — нуроний ва олижаноб кексаликдир” деганида Исмоил Юсуповдай ўз соҳасида фидокорона меҳнат қилиб, элдошлари ва шогирдлари қалбидан ўчмас ўрин олган инсонларни назарда тутган бўлиши керак. 88 баҳорни қаршилаётган  бўлишига қарамасдан устозимиз ҳали ҳам ёш ўқитувчиларнинг беминнат маслаҳатгўйи саналади, уйлари ҳамиша кўнглидай очиқ, келинларининг меҳр билан хизмат қилишлари эса ота умрини янада узайтириши кундай равшан, ҳаммага ҳам шундай тақдир, шундай оила, шундай солиҳ фарзандлар насиб этсин.

Устозга эса шоир сўзларини тилак ва истак сифатида айтиб қоламан:

“Ҳаётий тажрибанг мўлдир — ёшларга,

Маслаҳат бер, ақли камини тўлдир.

Ёшингнинг қадрига етгин — кексалик,

Узоқ умр кўрмоққа ягона йўлдир!”

А.Нафасов.