Суд-ҳуқуқ масалалари юзасидан сайёр қабул ўтказилди

Амударё туманида аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини юксалтириш, фуқароларни қийнаб келаётган суд-ҳуқуқ масалаларига аниқлик киритиш ҳамда жамиятда қонун устуворлигини таъминлашга қаратилган тадбирлар изчил давом этмоқда. Ана шундай мулоқотлардан бири 16 март куни туманнинг “Назархон” овул фуқаролар йиғини маъмурий биносида ташкил этилди. Унда жиноят ишлари бўйича Амударё туман суди раиси Жасурбек Балтабаев, фуқаролик ишлари бўйича Амударё туман суди раиси Адилбек Сейтназаров, Ўзбекистон Республикаси Президентининг Амударё туманидаги Халқ қабулхонаси етакчи мутахассиси Санъат Авезов, “Мадад” нодавлат нотижорат ташкилоти юристи Даврон Пирманов ҳамда Назархон овули фаолари, аҳоли вакиллари иштирок этди.

Сайёр қабул аввалида жиноят ишлари бўйича Амударё туман суди раиси Жасурбек Балтабаев “Наркотик моддалар айланмасига қарши курашда судларнинг ўрни” мавзусида фуқароларга ҳуқуқий тушунтиришлар берди. Таъкидланганидек, бугунги кунда наркотик воситалар ва психотроп моддаларнинг ноқонуний айланмаси жаҳон миқёсидаги энг хавфли жиноятлардан бири сифатида эътироф этилмоқда. Бундай иллат нафақат алоҳида шахс, балки бутун жамият саломатлиги, ёшлар келажаги ва давлат хавфсизлиги учун жиддий таҳдид туғдиради.

Таъкидланганидек, наркотик воситаларни ноқонуний ишлаб чиқариш, сақлаш, ташиш ва тарқатиш каби ҳаракатлар жиноий жавобгарликка сабаб бўлади. Бу каби ҳуқуқбузарликлар оқибатида инсон саломатлигига путур етади, оилалар пароканда бўлади, жиноятчилик даражаси ортишига замин яратилади. Шу нуқтаи назардан, судлар мазкур тоифадаги ишларни кўриб чиқишда қонун устуворлигини таъминлаш, далил ва экспертизаларни холис таҳлил қилиш, айбдорларга адолатли жазо тайинлаш ва айни вақтда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишда ҳал қилувчи аҳамият касб этади. Қатъий ва асосли суд қарорлари эса жиноятчиликнинг олдини олишда муҳим профилактик таъсир кўрсатиши таъкидланди.

Тадбир давомида фуқаролик ишлари бўйича Амударё туман суди раиси Адилбек Сейтназаров ҳам аҳоли учун долзарб бўлган “Кредит шартномаси ва ундан келиб чиқадиган муаммолар” мавзусида батафсил маъруза қилди. Унда кредит тушунчаси, унинг ҳуқуқий асослари ва шартномавий мажбуриятлар мазмунига алоҳида тўхталиб ўтилди. Қайд этилганидек, кредит — муддатлилик, қайтаришлилик ва фоиз тўлаш шарти билан вақтинча бериладиган пул маблағлари ёки бошқа қимматликлардир.

Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексига мувофиқ, кредит шартномаси бўйича банк ёки бошқа кредит ташкилоти қарз олувчига шартномада белгиланган миқдор ва шартлар асосида пул маблағи бериш, қарз олувчи эса мазкур маблағни қайтариш ҳамда унинг учун фоиз тўлаш мажбуриятини олиши тушунтирилди. Маърузада кредит шартномаси қарз шартномасидан фарқ қилиши, унда кредитор сифатида фақат ваколатли банк ёки тегишли лицензияга эга кредит ташкилоти иштирок этиши мумкинлигига урғу берилди.

Адилбек Сейтназаров кредит муносабатларида ҳар икки тарафнинг ҳам аниқ ҳуқуқ ва мажбуриятлари мавжудлигини мисоллар билан тушунтириб берди. Жумладан, кредитор келишилган шартлар асосида маблағни беришга мажбур бўлса, қарз олувчи уни белгиланган муддатда фоизи билан қайтариши шарт. Шу билан бирга, кредит суммаси реал олинган пайтдан бошлаб қарз олувчининг фоиз тўлаш ва қарзни қайтариш мажбурияти юзага келиши ҳақида ҳам ҳуқуқий изоҳлар берилди. Бу эса аҳолининг кредит шартномаларини имзолашдан олдин ҳужжат мазмунини чуқур англаб олиши нақадар муҳим эканини яна бир бор кўрсатди.

Сайёр қабулнинг амалий қисмида эса фуқаролар ўзларини қизиқтирган суд-ҳуқуқ масалалари, кредит муносабатлари, ҳуқуқий жавобгарлик, мурожаатларни кўриб чиқиш тартиби каби қатор саволлар билан мутахассисларга мурожаат қилди. Тадбир иштирокчилари ҳар бир мурожаат юзасидан атрофлича ҳуқуқий тушунтириш ва амалий маслаҳатлар олди.

Мазкур сайёр қабул аҳоли билан очиқ мулоқотни кучайтириш, ҳуқуқий саводхонликни ошириш ва фуқароларнинг муаммоларини жойида ҳал этиш борасида муҳим аҳамият касб этди. Энг муҳими, бу каби учрашувлар суд-ҳуқуқ соҳаси ва халқ ўртасидаги ўзаро ишончни мустаҳкамлашга, қонунларга ҳурмат руҳини янада кучайтиришга хизмат қилмоқда.