Сув таъминоти тизимига ўзбошимчалик билан уланиш ҳолатлари бартараф этилмоқда

Ҳаёт манбаи бўлмиш сувнинг ҳар бир томчиси қадрли бўлган бугунги даврда, ичимлик суви таъминоти ва оқова сув хизматларидан оқилона фойдаланиш нафақат иқтисодий, балки юксак маънавий масъулиятга айланиб бормоқда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудий бошқармаси томонидан айни шу йўналишда, яъни истеъмолчилар билан ҳуқуқий муносабатларни тартибга солиш ва сувдан фойдаланиш маданиятини юксалтириш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда.

Инспекциянинг ичимлик сувидан оқилона фойдаланиш ва сотишни мувофиқлаштириш ҳамда оқова сув хизматларидан фойдаланиш бўлими ходимлари фаолиятида бугун "маҳаллабай" ишлаш тизими асосий мезонга айланган. Мазкур изчил ўрганишлар натижасида сув таъминоти тизимига ўзбошимчалик билан уланган, бироқ расмий шартномавий муносабатларга киришмаган кўплаб ҳолатлар аниқланиб, уларни ҳуқуқий жиҳатдан расмийлаштириш чоралари кўрилмоқда. Ана шундай мақсадли тадбирларнинг навбатдаги манзили Амударё тумани бўлиб, бу ерда инспекция мутахассислари нафақат назоратчи, балки соҳадаги муаммоларни бартараф этувчи кўмакчи сифатида ҳам фаолият юритдилар.

Рақамлар ва таҳлилларга назар ташлайдиган бўлсак, жорий йилнинг ўтган даври мобайнида Қорақалпоғистон Республикаси бўйича жами 11 та мақсадли ўрганиш тадбирлари ташкил этилди. Ушбу изланишлар бесамар кетмади – натижада 29 та янги истеъмолчи билан ичимлик суви таъминоти бўйича расмий шартномалар тузилишига эришилди. Бу оддийгина статистик кўрсаткич эмас, балки 129 нафар аҳолининг марказлашган сув таъминоти тизимига қонуний тарзда қамраб олиниши демакдир.

Ўрганишлар давомида сувдан ноқонуний фойдаланишни ёки уни исроф қилишни одатга айлантирган истеъмолчилар ҳам аниқланмоқда. Бундай ҳолатларга қарши инспекция томонидан кескин ва муросасиз кураш олиб борилмоқда. Жорий йилнинг январь ва февраль ойлари якунларига кўра, 46 нафар фуқаро ва 7 та юридик ташкилот томонидан сувдан фойдаланиш қоидалари қўпол равишда бузилгани фош этилди. Мазкур қоидабузарликларга нисбатан белгиланган жами 190,7 миллион сўмлик маъмурий жарималар шунчаки жазо эмас, балки сув исрофига бефарқ қаровчилар учун жиддий огоҳлантиришдир.

Соҳадаги ислоҳотлар фақатгина жазо ва назоратдан иборат эмас. Аҳолининг ижтимоий онгини ўзгартириш, сувни тежаш кўникмасини шакллантириш инспекция фаолиятининг устувор йўналиши бўлиб қолмоқда. Шу мақсадда икки ой давомида 40 га яқин тарғибот тадбирлари ўтказилди.

Инспекция ходимлари тармоққа ноқонуний уланишларнинг оқибатлари ва оқова сув хизматларидан фойдаланиш маданияти ҳақидаги тушунтиришлар билан ҳар бир хонадонга кириб бормоқда. Бундан ташқари, Ўзбекистон маҳаллалар уюшмаси билан имзоланган меморандум ижроси доирасида 39 та маҳалла фуқаролар йиғинида ўтказилган учрашувлар муаммоларни бевосита жамоатчилик билан бамаслаҳат ҳал этиш имконини берди.

Ичимлик суви ва оқова сув тармоқларига уланиш учун берилган техник шартлар юзасидан ўтказилган 39 та назорат тадбири давомида эса техник талабларни четлаб ўтишга уринган 4 та ҳолат аниқланди. Ушбу камчиликлар бўйича 2 нафар фуқарога нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 163-моддаси асосида 8,2 миллион сўм жарима қўлланилди.

Амалга оширилаётган бу каби тизимли тадбирлар шунчаки назорат эмас, балки келажак авлод учун тоза ичимлик суви захираларини асраб қолишга қаратилган стратегик ҳаракатдир. Зеро, сувга бўлган муносабат – бу бизнинг келажакка, она табиатга ва қонун устуворлигига бўлган муносабатимиз кўзгусидир.