ЁЗИЛМАГАН ҚОНУННИНГ УМРИ ТУГАЯПТИ!

Яқинда хизматчилик юзасидан бир нуфузли идорага бориб, раҳбарини анча кутиб туришимга тўғри келди. Қабулхонада ўн чоғли турли ёшдаги аёллар, эркаклар ҳам бор эди. Кимдир бетоқат бўлиб қўл соатига қарайди, кимдир: “раҳбар одам иш вақтида иш ўрнида ўтирса бўлмасмикан?”, деб тўнғиллаб қўяди. Котиба қиз эса худди ўзи олий насаб-у қуйи насабдагиларга кўзи тушгандай, беписандлик билан тез-тез юриб, гоҳ у ёққа, гоҳ бу ёққа ўтиб-кетиб турибди. Раҳбарни сўраганларга қисқагина қилиб, “ҳозир келиб қолади”, деб чўрт кесиб жавоб бераяпти.

Ўтиравериб зериккан бир аёл:

– Ҳайй, бугунам ишим битмайди, шекилли. Бир ҳафтадан бери қатнайман-ов, – деди қийналиб.

– Бир ҳафтадан бери навбат кутаяпсизми? – ҳайрон бўлдим мен.

– Ҳа, котибаси нима юмуш билан келганимни сўради. Айтдим. Унда мана бундай маълумотлар олиб келасиз, деди. Шу қоғозларни тўғрилаб келсам, гоҳ раҳбар йўқ бўлади, гоҳ олдида одам бўлади.

– Боя бир киши билан ярим соатдан зиёд овози ташқарига эшитилиб, кулишиб ўтирди. Мен энди олдига кираман десам, тушликка чиқиб кетди, – гапга қўшилди ўрта яшар эркак.

– Эшигида одамларнинг туриши ҳеч уни безовта қилмас экан-да? – ажабландим мен.

– Қани, давлат идоралари раҳбарларининг халққа хизмат қилгани, халқнинг муаммоси билан қизиққани?

Ёнимда турган қиз “ёшлигига бориб” жиғибийрон бўлаётган эди, шу пайт эшикдан ҳаммамиз кутаётган одамнинг қораси кўринди. У бамайлихотир, салобат билан одимлаб келиб, бошини салгина қимирлатиб (бу саломлашгани, шекилли) хонасига кириб кетди. Шунда бир кексароқ киши:

– Астағфуруллоҳ! Худди отасининг ўзи бўлибди-я, – деди.

– Кимнинг боласи ўзи, бу йигит? – ёнидаги одам қизиқиб сўради.

Ҳалиги киши айтди. Кейин сал ўтиб, яна қўшиб қўйди:

– Отаси тириклигида тўрт ўғлини тўрт идорага бошлиқ қилиб қўювди. Хуллас, у идорадан бўшаса, яна бир идорага бошлиқ бўлиб юришибди ҳаммалари. Ишида чатоғи чиқсаям иложини топадими, дейман-да. Акс ҳолда, бир идорада ишдаги хатоси учун бўшатилса, нега яна бир идорага бошлиқ бўлаверади?

Ҳамроҳларимнинг суҳбати (қулоқ деган аъзолар эшитиб туради-да) мени ўйлантириб қўйди.

Яширишнинг ҳожати йўқ, қайсидир ташкилотга раҳбар танлашда номзоднинг ота-онаси, яқинлари орасида “кўзга кўринган”, мансаб-мартабали кишиларнинг бор-йўқлигига эътибор бериш, аксинча, яқин қариндошлари судланган, “тепадаги”ларга ёқмаган номзодни бирор мансабга тайинламаслик каби ҳеч қаерда ёзилмаган қонун яқин-яқинларгача амал қилиб келди.

Хаёлимдан ўзим танийдиган, биладиган ташкилотлар, таълим, мактабгача таълим муассасалари, идора раҳбарлари бир-бир ўтди. Чиндан-да, уларнинг кўпчилигининг ота, ака ё бир яқини амалдор ўтган. Ўз кучи, билими билан бўй тиклаб юрганлар кам. Буни тушуниш қийин эмас, менимча. Олийгоҳни тугатиб келган талаба ё бир ишдан бўшаб, бошқа ишга кираётган одам, албатта, бунинг учун раҳбарга топганини “атайди”. Раҳбарнинг йиллар давомида йиққанига фарзанди эртага бир кун осонгина олийгоҳга кириб, битириб келади ва ишлаб, бир-икки йил “кўзи пишгач”, раҳбар бўлиб олади. Оддий одам фарзандини ўқитади, ишга жойлайди, бироқ кўпчилиги фарзандини раҳбар қилишга интилмайди, чунки чўнтаги кўтармайди.

Ҳа, ҳа, неча-неча йиллар вақт ғил-дираги шундай айланганидан кўз юмолмаймиз. Бироқ ўтган кунларни эслаб, эзилган вақтларимизда кўнглимизни тоғдай кўтарадиган бугунги кун нафаси гўё малҳам бўлади. Кўнгилга хуш ёқувчи муждаларни ҳар куни, неча бор қарши олаяпмиз.

Шукрки, Юртбошимиз бугун ҳаммадан барча нарсани ўз номи билан аташни талаб қилаяпти. Оддий халқнинг ҳам барча қулайликларга эга, фаровон шароитда яшашига интилаяпти, Виртуал, Халқ қабулхоналари орқали ташвишларига қулоқ тутиб, ижобий ҳал қилаяпти, жойларда халқнинг ризқини ўз чўнтагига уриб келган раҳбарларни инсофга чақириб, энди халқ билан ҳамнафас бўлиб яшашни талаб этаяпти.

Шулар хаёлимдан ўтди-ю, мансаб курсиларида ўтирган номуносиб раҳбарларни ҳам, барча дилхираликларни ҳам унутиб, енгил нафас олдим. Чунки бугун ҳаётга кўз қараш ўзгараяпти, замон ўзгараяпти. Яқин кунлар ичида фақат ўз ғамини ўйлаб яшайдиган, ишлайдиган раҳбарлар ҳам ўзгаради. Мени айтди дерсиз, ҳали...

Ойгул РАЖАБОВА.