ТЎЙ – УМP БЎЙИ ЙИҒИБ, БИP КУНДА СОЧ, ДЕГАНИ ЭМАС!

Фарзанд тарбиялаётган ҳар бир инсон унинг камолини кўришни, ўзидан кўпайиб, тиниб-тинчиб кетишини орзу қилади. Топганларини уларнинг тўйига асрайди, оталар бузоқ боғлаб, 2-3 йиллаб боқади, аёллар топганини сандиққа ташлай бошлайди. Ахир тўй баҳона, узоқ- яқиндан меҳмонлар келади, узоқ кўришмаган қариндош-уруғлар бир-бирларининг меҳрига тўяди. Уларнинг кўнглини олиб, ҳурмати учун борини дастурхонга тўкади.

Кейинги вақтларда турмушимиз тўкинлашиб, айрим кишиларнинг манманлиги сабабми, тўйларимизда ортиқча чиқимлар, дабдабалар кўпайиб қолди. Ўғил уйлантирмоқчи бўлган хонадонда фотиҳа тўйи, маслаҳат, кенгаш, қиз зиёфати учун харажатлар, тўй куни кундузи келин келди, кечқурун базм, эртасига иш буюрар – борингки, ҳафта мобайнида ҳар куни тўй, ҳар куни чиқимдорлик.

Айтайлик, қиз зиёфатини олинг. Бизга қўшни вилоят бўлган Хоразм вилоятида қизлар базми йўқ. Бу маросимнинг номи “Қизлар базми”. Ўйлаб кўринг, нега бу базмга эркаклар, катта-кичик, бутун эл таклиф қилинади. Бугун баъзи оилаларда қизлар базмига куёв ҳам ўз ўртоқлари билан ташриф буюрмоқда. Бу қайн элига бўлган ҳурматсизлик эмасми?

Қиз узатаётган оила қизининг эртага борган жойида тиниб-тинчиб кетишини ўйлайди, кексаларимиз қиз остонадан чиқаётганида “Борган жойингда тошдай қотиб, сувдай сингиб кетгин”, деб дуо қилишади. Қизлари тушган ерида қийналмасин, деб унга идиш-товоқ, кўрпа-тўшак, мебель дегандай, жами рўзғор буюмларини олиб беришади. Катта харажат қилиб, дастурхон безашади, келин бўлмиш ижарага кўйлак олиб кияди, уям фалон пул туради. Қиз йиғинга йигитлар ташриф буюргач, уларга ичкилик берилади. Ичкилик ичиб, ўртада сакраётган йигит-қизларни оналари эргаштириб келган кичкина қизчалару, ҳали норасида болакайлар оғзини очиб, «ҳавас» билан кузатади.

Биз – «Жумуртов» ШФЙ ходимлари овул оқсоқоллари билан бу борада тез-тез маслаҳатлашиб турамиз. Бобур номли, “Оқ олтин” ОФЙлари, “Жумуровул” МФЙ оқсоқоллари билан бир фикрга келиб, қиз зиёфатларини уй ичкарисида, қизнинг яқин ўртоқлари, қуда томондан 4-5 қизлар билан камчиқим қилиб ўтказишга келишиб олдик.

Тўй кунги “гулянка” муаммосини ҳам ҳал қилиб олсак, кўпгина кўнгилсизликларнинг олди олинган бўлар эди. Ичиб олган ёш-ялангларнинг машиналарда ўзаро пойга ўйнаши ёки йўлларда тартибсиз ҳаракат қилиши туфайли қанча йўл-транспорт ҳодисалари содир қилинмоқда. Мактаб, коллеж ўқувчиларининг фалон пулга машина кира қилиб, келин-куёвлар орасида сайр қилишлари қайси ота-онага керак? Бунинг ўрнига куёв-келин ўз янгалари, гувоҳлари иштирокида шаръий никоҳ ўқитиб, кейин ФҲДЁ бўлимида никоҳини расман қайд қилдирсалар, мақсадга мувофиқ эмасми? Бола туғилгач, унга гувоҳнома олиш учун никоҳни қайд қилдириш кераклиги эсига тушадиган бепарво, лоқайд куёвлар ҳам бор.

Баъзи тўйларда келин-куёвнинг севги тарихи ҳам намойиш қилинмоқда. Ахир севги тарихи ҳаммага намойиш қилинадиган, мақтанадиган нарсалар эмас-ку! Қолаверса, ёш-ялангнинг “севги тарихи” ўзлари учун азиз, бошқаларга буни кўз-кўз қилиш уят эмасми?

Тўй базми тугагач, куни бўйи чарчаган ёшларни яна толиқтириб “чой ичишма” қилиш деган урфни ҳам йўқотиш керак. Унинг ўрнига янгалар келинга янги уйда ўзини тутиши, келинлик одоби ҳақида тушунча берсин, тоғалари йигитга куёвлик одобини адо этишни ўргатсин.

Ота-оналар, эл улуғлари бир ёқадан бош чиқариб, тўйларимизни кам чиқим, спиртли ичимликларсиз ўтказсак, ҳаммамиз учун яхши бўларди. Боласининг тинч, бахтли яшашини истаган ота-оналар менинг фикрларимга қўшилса керак. Юртбошимиз Ш.Мирзиёевнинг 2017 йил 3 августда зиёлилар билан бўлган учрашувида тўй-маросимларни тартибга солиш борасида айтган сўзларини ҳаётга татбиқ этишда ҳамма ҳамжиҳатликда ҳаракат қилсак, айни муддао бўлар эди.

Амин ХЎЖАМУPОДОВ,

Жумуртов ШФЙ раиси.