БОЛА ҲУҚУҚЛАРИГА ОИД ЯНГИ ИНСТИТУТ ЖОРИЙ ЭТИЛДИ

Маълумки, ҳар йили 1 июнь санаси дунё ҳамжамиятида “Халқаро болалар куни” сифатида кенг нишонланади.

Болажон халқ яшайдиган Ўзбекистонда ҳам ҳар йили ушбу сана муносабати билан бор эътиборимиз болажонларга қаратилади. Бу куни истироҳат боғлари, кўнгил очар масканлар, хиёбонлар, фаввораларда тўпланган болажонлар қувончи, шодлиги ҳар қандай инсонни беғубор болалик йилларига қайтишга ундайди. Дарҳақиқат, мамлакатимизда фарзандларимизнинг баркамол авлод бўлиб етишиши, уларнинг соғлиги, таълим-тарбиясига берилаётган эътибор билан бир қаторда «Бола ҳуқуқлари» масаласи ҳам юртбошимизнинг доимий диққат марказида. Бунга Президентимиз томонидан сўнгги йилларда қабул қилинаётган ўнлаб Фармон, Қарорларни, имзоланаётган қонунларни мисол қилиб келтириш мумкин.

Президентимизнинг “Бола ҳуқуқлари кафолатларини янада кучайтиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” ги Қарори билан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ўринбосари — Бола ҳуқуқлари бўйича вакил лавозими жорий этилгани ҳам бу борадаги муҳим янгиликлардан биридир. Бу мамлакатимизда оналик ва болаликни қўллаб-қувватлаш, болаларнинг маънавий ва жисмоний ривожланиши учун шарт-шароитлар яратиш ҳамда Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бола ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенцияси талабларига риоя этилишини таъминлаш борасидаги навбатдаги қадам бўлди.

Қарор билан эндиликда ота-она қарамоғисиз қолган болаларга муниципал ва аниқ мақсадли коммунал уй-жой фондидаги ўзлари яшаб турган турар жойларни улар «Меҳрибонлик» уйларига жойлаштирилган, васийлик ёки ҳомийлик органининг розилигига кўра васийликка ёки ҳомийликка олувчи билан бирга яшаётган бутун вақт мобайнида, ўн саккиз ёшга тўлгунга қадар бронлаштириш ҳуқуқи берилди. Бундан кейин болаларнинг давлат органларига бевосита қилган мурожаатлари тўлиқ кўриб чиқилиши кафолатланади. Бола тўлиқ муомала лаёқатига эга эмаслиги важлари билан бу турдаги мурожаатларни кўрмасдан қолдиришга йўл қўйилмаслиги қарор билан қатъий белгилаб қўйилди.

Қарорга кўра, энди ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсларга алимент тўлаш ҳақида ота-она ўртасида келишув бўлмаганда ёки алимент ихтиёрий равишда тўланмаганда ва ота-онадан бирортаси ҳам алимент ундириш тўғрисида судга мурожаат қилмаган ҳолларда 14 ёшга тўлган бола ўзининг таъминоти учун ота ёки онадан ёхуд ота-онаси билан бирга яшамаётган бўлса, бир вақтнинг ўзида ота-онанинг ҳар иккаласидан қонунда белгиланган миқдорда алимент ундириш тўғрисида даъво қўзғатишга ҳақли бўлди. Болаларни ҳимоя қилиш мақсадида судларга ариза билан мурожаат қилган даъвогар давлат божи ва бошқа тўловларни тўлашдан озод қилинади.

Қарор билан ҳаётимизда юз берадиган яна бир янгилик шуки, 2019 йил 1 сентябрдан Ўзбекистон Республикасида эркаклар ва аёллар учун никоҳ ёши ўн саккиз ёш этиб белгиланди. Шубҳасиз қонунчиликдаги бу ўзгариш ёш авлоднинг ҳуқуқларини амалда кафолатлаш, уларнинг жисмоний, интеллектуал, руҳий ва маънавий етук авлод бўлиб етишишини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга.

Бундан ташқари, Қарорда ота-онасиз қолган болаларнинг таълим олиш ҳуқуқига ҳам алоҳида эътибор берилди. Яъни 2019/2020 ўқув йилидан бошлаб олий таълим муассасаларига абитуриентларни қабул қилишнинг умумий сонидан «Меҳрибонлик» уйи ва Болалар шаҳарчасининг битирувчилари бўлган чин етимлар учун қўшимча равишда бир фоизгача давлат гранти асосидаги қабул квоталарини ажратиш тартиби жорий этилди.

Бир сўз билан айтганда, давлатимиз томонидан бола ҳуқуқларини таъминлашдаги бундай ислоҳотлар самараси юртимиздаги ҳар бир бола тақдирида акс этмоқда.

Фурсатдан фойдаланиб Амударё туман адлия бўлими барча болажонларни “Халқаро болалар куни” билан табриклайди ва уларнинг юзларидан ҳеч қачон табассум аримаслигини тилаб қолади.

М.Матюсупов, туман Адлия бўлими бошлиғи.