Бола ҳуқуқлари - қонун ҳимоясида
Юртбошмиз И.А.Каримовнинг "Бизнинг келажагимиз, энг асосий ишончимиз, мадад – таянчимиз – бу ўсиб келаётган ёш авлоддир. Мен ўзимнинг тақдиримни ҳам, мамлакатимиз ва мустақиллигимиз тақдири ва келажагини ҳам ана шу ёшлар қиёфасида, уларнинг пок қалби, эркин тафаккури, мустаҳкам иродаси ва дунёқарашида кўраман”, деган сўзлари алоҳида аҳамият касб этади.
Бола ҳуқуқларига оид миллий қонунчилик деганда, аввало, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 64-, 65-моддаларига эътибор қаратиш лозимдир. Жумладан, 64-моддада "Ота-оналар ўз фарзандларини вояга етгунларига қадар боқиш ва тарбиялашга мажбурдирлар. Давлат ва жамият етим болаларни ва ота-оналарининг васийлигидан маҳрум бўлган болаларни боқиш, тарбиялаш ва ўқитишни таъминлайди, болаларга бағишланган хайрия фаолиятларини рағбатлантиради” деб кўрсатиб ўтилган.
65-моддада эса "Фарзандлар ота-оналарнинг насл-насабидан ва фуқаролик ҳолатидан қатъий назар, Қонун олдида тенгдирлар. Оналик ва болалик давлат томонидан муҳофаза қилинади”, деб белгилаб қўйилган. Конституцияда кўрсатилган оналик ва болаликни муҳофаза килиш масаласи Ўзбекистон Республикасининг бир қатор қонунлари билан тартибга солинади. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 1994 йил 16 июндаги "Болали оилаларга давлат ижтимоий ёрдам тизимини такомиллаштириш тўғрисида”ги ва 1994 йил 23 августдаги "Кам таъминланган оилаларни ижтимоий ҳимоя қилиш чоралари тўғрисида”ги ва бошқа Фармонлар мамлакатимизда болаликни муҳофаза қилиш, болаларнинг жисмоний, ахлоқий ва маънавий камол топиши учун қулай шарт-шароит яратиш билан боғлиқ чора-тадбирларни амалга оширишга ҳам алоҳида эътибор берилмоқда.
Бола ҳуқуқларига оид махсус қонунчилик тўғрисида гапирилганда қуйидаги ҳужжатларни алоҳида таъкидлаб ўтиш мақсадга мувофиқдир.
Ўзбекистон Республикасининг 1991 йилдаги "Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид давлат сиёсатининг асослари тўғрисида”ги, 2008 йилдаги "Бола ҳуқуқлари кафолатлари тўғрисида”ги қонунлари шулар жумласидандир. Айниқса, "Бола ҳуқуқлари кафолатлари тўғрисида”ги Қонун Ўзбекистон қўшилган "Бола ҳуқуқлари конвенцияси”нинг миллий қонунчиликка тўлиқ имплементацияси ҳисобланади. Мазкур конунда соғликни сақлаш, таълим, ижтимоий таъминот ва ҳар томонлама ривожлантириш соҳаларида бола ҳуқуқларининг кафолатлари мустаҳкамлаб қўйилган. Ушбу қонунда ижтимоий заиф болалар ва алоҳида эҳтиёжларга муҳтож болаларнинг ҳуқуқларига алоҳида эътибор қаратилган.
Болаларнинг малакавий тиббий кўрикка бўлган ҳуқуқларини амалга оширишнинг муайян механизми "Фуқаролар соғлигини муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Қонунда мустаҳкамлаб қўйилган. Мазкур Қонунга кўра, давлат соғликни сақлаш тизими хизматларидан фойдаланиш ва болалар соғлигини тиклаш учун имкониятлар яратиб беради.
Шу мақсадда Республика репродуктив саломатлик маркази ва ўсмирлар репродуктив саломатлиги маркази ва уларнинг вилоятлардаги филиаллари фаолият кўрсатиб турибди. Ҳар йили барча болаларни тиббий диспансеризациялаш амалга оширилмокда. Ўтган асрнинг 90-йиллари билан солиштирганда гўдаклар ўлимининг даражаси анча камайиши кузатилмокда. Буларнинг барчаси истиқлол шарофати, Юртбошимиз сайъ-ҳаракатлари туфайли яратилаётган имкониятлар натижасидир.
Санобар Халбаева, туман ФҲДЁ бўлими мудираси.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
