Патронаж хизмати: аҳоли саломатлигини асраш йўлида
Ўзбекистон Республикаси Соғликни сақлаш вазирлигининг 2022 йил 27 июль кунги “Аҳоли орасида профилактик кўриклар скрининг дастурлари ва патронажни амалга оширишни янада такомиллаштириш чоралари тўғрисида”ги 210-сонли буйруғига асосан ҳар бир маҳаллада 2000 аҳоли нисбатига кўра 1та оила шифокори, 2та патронаж ҳамшираси, 1та амалиёт ҳамшираси ва доя бириктирилган. КТМПга қарашли 34 та тиббий бригада аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш бўйича фаолият олиб бормоқда. Мен КТМП 14- тиббий бригаданинг Бўстон маҳалласига қарашли 1068 аҳолисига тиббий хизмат кўрсатиб келмоқдаман. 1068 аҳолининг 1 ёшгача 32 нафар, 0-18 ёш 380 нафар, 2-10 ёш аҳоли 208 нафар, 18-40 ёш 401 нафар, 40 ёшдан катталар 327 нафарини, ҳомиладорлар 18 нафарини ташкил қилади.
Аҳолининг тиббий профилактик кўриклари, скрининг дастурлари ва патронаж хизматини ўтказишдан асосий мақсад аҳолига кўрсатилаётган профилактик тадбирларни ташкиллаштириш, касалликларни келтириб чиқарувчи омилларни эрта аниқлаш ва уларни бартараф қилиш чораларини кўриш, фертил ёшдаги аёллар, ҳомиладорлар, янги туққан чилла давридаги аёллар ва чақалоқлар билан биргаликда ўзгалар парваришига мухтож бўлган шахслар, ёлғизлар, ногиронлар, сурункали касалликлари бор ижтимоий ҳимояга мухтож бўлган беморларни тизимли патронаж билан қамраб олганмиз.
Профилактик тиббий кўрик – касалликлар ва уларнинг ривожланиш хавф омилларини аниқлаш, саломатлик гуруҳларига ажратиш, беморларга тавсияларни бериш мақсадида ўтказиладиган тиббий кўрик мажмуаси.
Чуқурлаштирилган тиббий кўрик бу – тизимли чора-тадбирлар, яъни бир неча йўналишдаги тор соха мутахассисларининг объектив кўриклари, лаборатор ва инструментал текширувларидан иборат бўлади.
Мақсадли тиббий кўрик – алохида алгоритм бўлиб айрим касаллик ва холатларни аниқлаш учун уюшган ва уюшмаган ахолининг тиббий кўриклари ҳисобланади. Бунда бир неча йўналишдаги шифокорлар иштирок этиши, лаборатор ва инструментал текширувлар ўтказилиши мумкин. Булар никоҳланувчи шахслар, ишга, ўқишга кирувчилар, ҳайдовчилар, зарарли омиллар билан ишловчилар, жазони ўташ жойидан озод этилганлар, меҳнат мигрантлари ва бошқаларнинг тиббий кўрикларидир.
Скрининг – касаллик белгилари бўлмаган шахсларда касаллик холатларини, уларни келтириб чиқарувчи омилларни аниқлаш мақсадида осон ва тез услубларда ўтказиладиган бирламчи текшириш услубидир.
Диспансеризация – касалликларни эрта аниқлашга қаратилган профилактик тиббий кўрик ва қўшимча текширув усуллари ҳисобланади.
Диспансер кўриклар – сурункали касалликлари бор беморларнинг диспансер назоратга олиниши, динамик тиббий кузатувлар, соғломлаштириш ва реабилитация тадбирларидир.
Ўзбекистон Республикаси ССВ нинг 2024 йил 12 январдаги “ Бирламчи тиббий-санитария ёрдамини янгича ёндашувлар асосида ташкил этиш тўғрисида” ги № 3-ХС- сонли буйруғи ижросини таъминлаш бўйича Амударё туман тиббиёт бирлашмасининг 19 январь 2024 йил 294-13-81-ТВ/2024 сонли буйруғи ишлаб чиқарилган. 2024 йил 1 февралдан 1 апрелгача ахолининг саломатлик ва физиологик холатидан келиб чиқиб тегишли гуруҳларга ( таянч, паст хавф гуруҳи, ўрта хавф гуруҳи, юқори хавф гуруҳи) таснифлаш учун қайта тиббий кўрик хатлови амалга оширилди.
1-таянч гуруҳига амалий соғлом шахслар (соғлом турмуш тарзига риоя қилувчи, сурункали касалликлари бўлмаган шахслар) киради, 2-паст хавф гуруҳига сурункали касалликлари аниқланмаган, аммо касалликлар ривожланиши хавфи ( Ортиқча вазн, зарарли одатлар: ичиш, чекиш ) бўлган шахслар киради. 3-ўрта хавф гуруҳига сурункали касаллиги бўлган, диспансер назоратида турган ва соғломлаштиришга мухтож шахслар киради. 4-юқори хавф гуруҳига сурункали касалликларнинг яққол асоратлари бор, ўзгалар парваришига мухтож, ногирон ва ётиб қолган беморлардир. Улар соғломлаштириш реабилитация тадбирлари ўтказилиши талаб этиладиган шахслардир.
Профилактик кўриклар оила шифокори томонидан ўтказилади. 1 ёшгача болалар йилига 14 марта, 1-3 ёш болалар йилига 4 марта,3-5 ёшли болалар йилига 2 марта, 6-18 ёш болалар ва катталар йилига 1 марта профилактик кўриклардан ўтказилади. Антропометрик ўлчовлар ўтказилиб боланинг овқатланишига, унинг жисмоний ва психомотор ривожланишига бахо берилади. Бахолаш натижаларига кўра оиа-онасига боладаги ўзгаришлар тушунтирилади, маслаҳатлар берилади ва ҳамшира томонидан амбулатор картага махсус шаклларда белгиланади. Шифокор томонидан динамик ўзгаришлар бахоланади. Объектив кўриклар натижалари ва тавсиялар қайд этилади. Хатлов натижасига кўра 3-4 хавф гуруҳига ажратилган шахсларни соғломлаштириш режаси тузилади. Ахоли орасида соғлом турмуш тарзи, тўғри овқатланиш ва жисмоний фаолликни тарғиб қилинади.
Азиза Артикова, КТМП 14-тиббий бригада оила ҳамшираси
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
