Профилактик эмлаш – инсон саломатлигининг кафолати

Юқумли касалликлар фақат якка инсон эмас, балки бутун жамият саломатлиги учун жиддий таҳдид солади. Айниқса, болаларда бу каби касалликлар оғир кечиб, ногиронлик ёки ўлим ҳолатларигача сабаб бўлиши мумкин. Замонавий тиббиётда юқумли касалликларнинг олдини олишнинг энг самарали йўли – бу профилактик эмлаш ҳисобланади. Эмлаш туфайли инсон организмида муайян касалликка қарши иммунитет шаклланиб, ушбу хасталикнинг олди олинади.

“Аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталиги тўғрисида”ги Қонуннинг 33-моддасига кўра, Профилактик эмлашларнинг миллий тақвимига мувофиқ, шунингдек эпидемик кўрсаткичлар тақазосига кўра профилактик эмлашлар ўтказилади. Амударё туманида ҳам ҳар йили 13 турдаги бошқариладиган юқумли касалликларга қарши профилактик эмлаш ишлари олиб борилмоқда.

Сўнгги йилларда мамлакатимизда иммунопрофилактика ишларининг самарали ташкил этилгани, вакцинациянинг кенг қўлланилаётгани натижасида кўплаб юқумли касалликлар кескин камайди. Бу эса аҳоли саломатлигини муҳофаза қилишда муҳим ютуқлардан бири ҳисобланади.

Дунёда сўнгги йилларда қизамиқ касаллигининг тарқалиши қайта кузатилмоқда. Жумладан, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг 2025 йил март ойидаги маълумотига кўра, Европа давлатларида сўнгги 25 йил ичида 2024 йилда энг кўп – 127 минг 350 та ҳолат қайд этилган. Бу 2023 йилга нисбатан 2 марта кўп. Афсуски, ушбу касаллик 38 минг нафар беморнинг ҳаётига зомин бўлган. Бундай ҳолатлардан келиб чиқиб айтиш мумкинки, эмлаш кўрсаткичлари етарли даражада бўлмаса, қизамиқнинг олдини олиш деярли имконсиз.

Амударё туманида ҳам юқумли касалликларнинг олдини олиш борасида самарали ишлар амалга оширилмоқда. Туман Тиббиёт бирлашмаси тасарруфидаги туғруқ бўлими, кўп тармоқли марказий поликлиника, оилавий шифокорлик пунктлари ва бошқа тиббиёт муассасалари қошида жами 17 та эмлаш пунктлари фаолият юритмоқда. Ушбу пунктларда 13 турдаги юқумли касалликларга қарши профилактик эмлаш ишлари олиб борилмоқда.

2024 йил давомида туманда 4 минг 341 нафар чақалоқ туғилган бўлиб, улардан 4 минг 314 нафари вирусли гепатит В, 4 минг 300 нафари эса туберкулёзга қарши вакцина билан эмланган. Бу кўрсаткичлар орқали касалликларнинг тарқалишининг олди олинмоқда.

Қизамиқ касаллигининг олдини олиш мақсадида ҳам амалий чоралар кўрилмоқда. Жумладан, 2024 йилда туманда тиббий сабабсиз эмланмаган, ёки фақат бир марта эмланган ва 6 ойликдан 30 ёшгача бўлган фуқаролардан 14 минг 741 нафари, 2025 йилнинг биринчи чорагида эса 2 минг 403 нафари эмланган. Бу ишлар ҳозирги кунда ҳам давом эттирилмоқда. Ушбу саъй-ҳаракатлар натижасида 2025 йилда туманда қизамиқ касаллиги қайд этилмади.

Юқумли касалликларни даволашдан кўра унинг олдини олиш анча самарали ва хавфсиздир. Шу боис давлатимиз томонидан болаларни касалликларга қарши эмлашга катта эътибор қаратилмоқда. Вакциналар катта маблағлар эвазига олиб келинаётган экан, ота-оналар ҳам ўз фарзандларининг эмланишини ўз вақтида таъминлашлари лозим. Ҳурматли ота-оналар! Фарзандларингиз саломатлигига бефарқ бўлманг, вақтида эмлатинг ва келажак авлоднинг соғлом бўлишига ҳисса қўшинг!

Жанахмет Сабиров, Амударё тумани СЭО ва ЖСБ эпидемиолог-иммунологи.