Қишлоқ хўжалигида хавфсизлик — озиқ-овқат барқарорлигининг асоси

Озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштиришда юқори иқтисодий самарадорликка эришиш ва деҳқончилик маданиятини ошириш учун агротехник тадбирларни ўз вақтида, кечиктирмасдан амалга ошириш, ўсимликларни зараркунанда ва касалликлардан ҳимоя қилишда илмий жиҳатдан ўрганилган тажрибаларга асосланган ҳолда иш олиб бориш бугунги куннинг талабидир.

Ўсимликларнинг зараркунанда ва касалликларига қарши курашиш орқали сифатли маҳсулот етиштиришда Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлигининг хизмати алоҳида аҳамиятга эга.

2021 йил 15 июлда Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан "Республикада ўсимликлар карантини ва ҳимояси тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида"ги Фармони ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўсимликлар карантини инспекцияси негизида "Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлигини ташкил этиш тўғрисида"ги ПҚ-5185-сонли Қарори қабул қилинди.

Ушбу ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ Агентлик олдига қатор вазифалар қўйилди. Хусусан, ўсимликлар карантини ва ҳимоясида прогноз тизимини такомиллаштириш, зарарли организмларга қарши курашишнинг уйғунлашган самарали усулларини белгилаш ва бажарилишини назорат қилиш, мониторинг олиб бориш, иқтисодий зарар етказиши мумкин бўлган зарарли организмларнинг республика ҳудудига кириб келиши ва тарқалишининг олдини олиш ва йўқ қилиш ҳамда бошқа зарур чора-тадбирларни амалга ошириш белгилаб берилган.

Республикамиз ҳудудларида ҳозирги кунда “Долзарб ўттиз кунлик” тадбирларини уюшқоқлик билан ўтказиш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги директорининг 2025 йил 8 июлдаги 122 сон буйруғи  ижросини таъминлаш мақсадида, Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги Амударё туман бўлими инспекторлари томонидан ҳудудлардаги фермер, деҳқон хўжаликлари,  томорқа ерлари, боғ ва пахта майдонларида учрайдиган хавфли ва иқтисодий зарар етказадиган зараркунандаларга қарши кескин кураш чоралари олиб борилмоқда.  

Улар орасида экинзорлар ва боғлар учун энг хавфли ҳисобланган  "шарқ мевахўри”  ҳамда полиз экинларига жиддий зарар етказиб,  қовун-тарвуз пайкалларининг эрта қуриб қолишига, шунингдек, экспорт ҳажмининг камайишига   сабаб бўлувчи  “қовун пашшаси”  зараркунандалари ҳамда маданий ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишига салбий таъсир қиладиган “зарпечак”, "судралувчи какра”    каби  бегона ўтлар деҳқончиликда энг хавфли ҳисобланиб, уларга тизимли равишда оммавий профилактика ва қарши    кураш чоралари олиб борилмоқда.

Айни кунларда Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлигининг Амударё туман бўлими инспекторлари томонидан Чойкўл овули ҳудудидаги   мевали боғлар ва полиз экинлари экилган майдонларда “Долзарб ўттиз кунлик” доирасида кучайтирилган фитосанитариявий мониторинг ва дала назорати  ишлари   ўтказилмоқда.  Амалга оширилаётган профилактик чора-тадбирлар жараёнида соҳа мутахассислари  фермерлар, деҳқон хўжаликлари ҳамда томорқа ер эгаларига зараркунандалар ва бегона ўтларга қарши курашиш бўйича тавсиялар беришдан ташқари, экинзорларда, мевазор боғларда тўлиқ назорат ва мониторинг ишлари ўрнатиб, ҳудудда  зараркунандалардан "шарқ мевахўри", "қовун пашшаси", шунингдек, "судралувчи какра", "зарпечак" каби деҳқончилик учун кони зарар бўлган  бегона  ўтлар  тарқалишининг олдини олиш, агар шундай зараркунандалар пайдо бўлган тақдирда боғлар ва экинзорларга кимёвий ишлов бериш усуллари ҳақида кўргазмали тарзда тушунтириш ишларини ҳам олиб боришмоқда.                                                                                                                                                                                                                                                                  

Кези келганида шуни алоҳида таъкидлаш жоизки, айрим вазиятларда, кўпинча томорқа хўжаликларидаги полиз экинларида "қовун пашшаси" тушган маҳсулотларни   аҳоли томонидан қорамолларга емиш сифатида бериш   ҳолатлари кузатилади. Шундай қилиш орқали кўпчилик "томорқада пайдо бўлган зараркунандани   йўқ қилдим", деб ҳисоблайди. Аслида эса зарарланган маҳсулотни еган қорамолнинг тезаги орқали зараркунанда яна далага тушади ва яшашда давом этади. Бегона ўтлар ҳам агар жиддий кимёвий ишлов берилмаса, даладан юлиб олган билан йўқолиб қолмайди. Шунинг учун фермерлар, боғбонлар, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари бу борада ўта масъулият билан иш юритишлари, зараркунандаларга, бегона ўтларга қарши курашишда Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлигининг туман  бўлими мутахассисларининг тавсиялари ҳамда кўрсатмалари асосида   кимёвий ишлов беришлари зарур. Дала ва боғларда қилинган фидойи меҳнатнинг баракасини хирмонда кўраман, деган деҳқон-у боғбонлар   мавсумий агротехник тадбирларни ўз вақтида, самарали ташкил этишлари жоиз ва бу саъй-ҳаракатлар мамлакатимизда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш имконини беради.

Равшан Баҳромов.