Qishloq xoʻjaligida xavfsizlik — oziq-ovqat barqarorligining asosi

Oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirishda yuqori iqtisodiy samaradorlikka erishish va dehqonchilik madaniyatini oshirish uchun agrotexnik tadbirlarni oʻz vaqtida, kechiktirmasdan amalga oshirish, oʻsimliklarni zararkunanda va kasalliklardan himoya qilishda ilmiy jihatdan oʻrganilgan tajribalarga asoslangan holda ish olib borish bugungi kunning talabidir.

Oʻsimliklarning zararkunanda va kasalliklariga qarshi kurashish orqali sifatli mahsulot yetishtirishda Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligining xizmati alohida ahamiyatga ega.

2021-yil 15-iyulda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan "Respublikada oʻsimliklar karantini va himoyasi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi Farmoni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻsimliklar karantini inspektsiyasi negizida "Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligini tashkil etish toʻgʻrisida"gi PQ-5185-sonli Qarori qabul qilindi.

Ushbu huquqiy hujjatlarga muvofiq Agentlik oldiga qator vazifalar qoʻyildi. Xususan, oʻsimliklar karantini va himoyasida prognoz tizimini takomillashtirish, zararli organizmlarga qarshi kurashishning uygʻunlashgan samarali usullarini belgilash va bajarilishini nazorat qilish, monitoring olib borish, iqtisodiy zarar yetkazishi mumkin boʻlgan zararli organizmlarning respublika hududiga kirib kelishi va tarqalishining oldini olish va yoʻq qilish hamda boshqa zarur chora-tadbirlarni amalga oshirish belgilab berilgan.

Respublikamiz hududlarida hozirgi kunda “Dolzarb oʻttiz kunlik” tadbirlarini uyushqoqlik bilan oʻtkazish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi direktorining 2025-yil 8-iyuldagi 122-son buyrugʻi  ijrosini taʼminlash maqsadida, Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi Amudaryo tuman boʻlimi inspektorlari tomonidan hududlardagi fermer, dehqon xoʻjaliklari,  tomorqa yerlari, bogʻ va paxta maydonlarida uchraydigan xavfli va iqtisodiy zarar yetkazadigan zararkunandalarga qarshi keskin kurash choralari olib borilmoqda.  

Ular orasida ekinzorlar va bogʻlar uchun eng xavfli hisoblangan  "sharq mevaxoʻri”  hamda poliz ekinlariga jiddiy zarar yetkazib,  qovun-tarvuz paykallarining erta qurib qolishiga, shuningdek, eksport hajmining kamayishiga   sabab boʻluvchi  “qovun pashshasi”  zararkunandalari hamda madaniy oʻsimliklarning oʻsishi va rivojlanishiga salbiy taʼsir qiladigan “zarpechak”, "sudraluvchi kakra”    kabi  begona oʻtlar dehqonchilikda eng xavfli hisoblanib, ularga tizimli ravishda ommaviy profilaktika va qarshi    kurash choralari olib borilmoqda.

Ayni kunlarda Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligining Amudaryo tuman boʻlimi inspektorlari tomonidan Choykoʻl ovuli hududidagi   mevali bogʻlar va poliz ekinlari ekilgan maydonlarda “Dolzarb oʻttiz kunlik” doirasida kuchaytirilgan fitosanitariyaviy monitoring va dala nazorati  ishlari   oʻtkazilmoqda.  Amalga oshirilayotgan profilaktik chora-tadbirlar jarayonida soha mutaxassislari  fermerlar, dehqon xoʻjaliklari hamda tomorqa yer egalariga zararkunandalar va begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha tavsiyalar berishdan tashqari, ekinzorlarda, mevazor bogʻlarda toʻliq nazorat va monitoring ishlari oʻrnatib, hududda  zararkunandalardan "sharq mevaxoʻri", "qovun pashshasi", shuningdek, "sudraluvchi kakra", "zarpechak" kabi dehqonchilik uchun koni zarar boʻlgan  begona  oʻtlar  tarqalishining oldini olish, agar shunday zararkunandalar paydo boʻlgan taqdirda bogʻlar va ekinzorlarga kimyoviy ishlov berish usullari haqida koʻrgazmali tarzda tushuntirish ishlarini ham olib borishmoqda.                                                                                                                                                                                                                                                                  

Kezi kelganida shuni alohida taʼkidlash joizki, ayrim vaziyatlarda, koʻpincha tomorqa xoʻjaliklaridagi poliz ekinlarida "qovun pashshasi" tushgan mahsulotlarni   aholi tomonidan qoramollarga yemish sifatida berish   holatlari kuzatiladi. Shunday qilish orqali koʻpchilik "tomorqada paydo boʻlgan zararkunandani   yoʻq qildim", deb hisoblaydi. Aslida esa zararlangan mahsulotni yegan qoramolning tezagi orqali zararkunanda yana dalaga tushadi va yashashda davom etadi. Begona oʻtlar ham agar jiddiy kimyoviy ishlov berilmasa, daladan yulib olgan bilan yoʻqolib qolmaydi. Shuning uchun fermerlar, bogʻbonlar, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari bu borada oʻta masʼuliyat bilan ish yuritishlari, zararkunandalarga, begona oʻtlarga qarshi kurashishda Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligining tuman  boʻlimi mutaxassislarining tavsiyalari hamda koʻrsatmalari asosida   kimyoviy ishlov berishlari zarur. Dala va bogʻlarda qilingan fidoyi mehnatning barakasini xirmonda koʻraman, degan dehqon-u bogʻbonlar   mavsumiy agrotexnik tadbirlarni oʻz vaqtida, samarali tashkil etishlari joiz va bu saʼy-harakatlar mamlakatimizda oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash imkonini beradi.

Ravshan Bahromov.