Ўрмонлар экология мусаффолигига хизмат қилади

Фуқаролар атроф табиий муҳитга эҳтиёткорона муносабатда бўлишга мажбурдирлар.

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг

50-моддаси.

Ҳозирги даврда жаҳон жамоатчилигини хавотирга солаётган глобал муаммолардан энг йириги - ер юзининг барча минтақаларида содир бўлаётган экология муаммоларидир. Бу энг аввало ривожланган мамлакатлардаги минг-минглаб саноат корхоналарининг қаттиқ, суюқ ва газ ҳолатидаги заҳарли чиқиндиларнинг миллиард тонналаб уюмлари, қурилиш, хўжалик, техникавий ва маиший чиқиндилар, бундан ташқари, транспорт воситалари моторларидан чиқаётган заҳарли газлар, турли минтақалардаги ўрмонлар ёнғинидан чиқаётган заҳарли тутунлар албатта, атмосфера ҳавосининг мусаффолигига жиддий путур етказиб, азон қатламининг юпқалашишига ва ҳатто баъзи ўринларда тешилиб, катта-катта туйнуклар ҳосил бўлишига, атмосфера экологияси ҳолати ва мувозанатининг бузилишига, тоза ҳавомизнинг булғанишига олиб келади. Атмосфера ва биосферамизда юзага келган бу оғир экологик муаммолар юки биз инсонлар зиммасидадир. Бунда, албатта, биз ўрмончилар зиммасида экологиямиз мусаффолиги учун курашиш вазифаси турганлигини бир дақиқа бўлса-да унутмаслигимиз керак. Чунки ўрмонларга атмосферани кислород билан бойитувчи асосий манба сифатида қараб, ўрмон хўжаликларини ривожлантириш бугунги кундаги долзарб вазифадир. Мамлакатимизда ўрмон хўжаликларини янада ривожлантириш, унинг ўсимликлар ва ҳайвонот дунёси биохилма-хиллигини бойитиш, янги маданий ўрмонзорларни кенгайтириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 26 августда чиқарилган "Қуйи Амударё давлат биосфера резервати фаолиятини ташкил этиш тўғрисида”ги 243-қарорига мувофиқ "Қипчоқ” давлат ўрмон хўжалигининг асосий ўрмон билан қопланган майдонларидан 3536,5 гектари давлат биосфера резервати тасарруфига ўтказилди ва ўрмонзорлар устидан давлат назорати кучайтирилиб, ўсимликлар ва ҳайвонот дунёси биохилма-хиллиги муҳофазаси яхшиланди. Биохилма-хилликни янада бойитиш бўйича янги истиқболли лойиҳалар ишлаб чиқилмоқда ва бу лойиҳаларни амалга ошириш учун пухта замин ҳозирланмоқда. Шу жумладан қўшни Беруний туманидаги "Бадай тўқай” қўриқхонасидаги хонгул, яъни Бухоро буғуларининг меъёрдан ортиқ кўпайиб кетиши муносабати билан уларнинг бир қисмини биосфера резервати тасарруфидаги "Бекбой тўқай” тўқайзорларига ўтказиш лойиҳаси амалга оширилиш арафасида. Айни кунда биосфера резервати ҳисобидаги "Бекбой тўқай”да жуда кам, ноёб парранда қушига айланган қирғовулларнинг ва бошқа майда қушларнинг ҳамда тўнғиз, қуён, бўрсиқ, шоқол, ёввойи мушук, типратикон ва бошқа ёввойи ҳайвонларнинг кўпаяётганлиги бугунги кунда яққол сезилмоқда. Бу албатта мазкур тўқайзорларда ўсимликлар дунёсининг бойиётганидан, қушлар ва турли ёввойи ҳайвонларнинг кўпайиши учун қулай шарт-шароитлар яратилаётганидан дарак беради. Келгусида биосфера резерватига тааллуқли бўлган тўқайзорларнинг авайлаб-асралиши ва ривожлантирилиши натижасида бу масканлардаги флора ва фауна олами янада бойийди.

Табиий ўрмонзорларни асраш, муҳофаза қилиш ва ривожлантириш баробарида маданий ўрмонзорларни барпо қилиш биз ўрмончилар зиммасидаги муҳим вазифадир. Жорий 2013 йил эрта кўкламда маданий ўрмонзорлар барпо қилиш учун 33 гектар майдон ҳозирланди. Шундан 30 гектари қумлоқ ҳудудларга тўғри келганлиги боис саксовул ниҳоллари экилди. Қолган 3 гектар ерга нектарбоп япон сафораси ва жийда кўчатлари экилиб, парвариш қилинмоқда. Келгусида маданий ўрмонзорлар майдонини янада кенгайтириш ва мевали боғлар барпо қилиш истиқболдаги режаларимиздир.

Фарҳод Маткаримов,