ОИЛАДА ШАХСЛАPАPО МУНОСАБАТЛАP

Инсоннинг инсон бўлиб шаклланишида, ақлан соғлом, жисмонан етук, ҳаётда ўз ўрини топишида, ижтимоий-иқтисодий, ҳуқуқий ва маънавий муносабатларини йўлга қўйишда оила асосий ўринни эгаллайди. Ватан -  остонадан бошланади. Шундай экан, оилада фарзанд тарбияси мураккаб жараёндир.

Оиладаги шахслараро муносабатлар энг аввало мулоқот маданияти жараёнида намоён  бўлади. Шундай экан, биз ота-оналар фарзандларимиздан аввал тарбияни ўзимиздан бошлашимиз керак. Ҳар бир ота-она фарзанди ақлли, билимли, меҳнатсевар, имон-эътиқодли, хушмуомала, одобли, садоқатли, комил инсон бўлиб улғайишини хоҳлайди. Ўзбекистон халқ ёзувчиси Ўткир Ҳошимов  айтганларидай: “Бир кўзгу борлигини, биз унга ҳар куни қарашимизни ва бу кўзгуда ўзимизнинг хато ва камчиликларимизни кўришимизни, бу кўзгу эса сиз-у бизнинг фарзандларимиз” эканлигини унутмаслигимиз керак.

Шунинг учун ҳам доно халқимиз “Қуш – уясида кўрганини қилади” дейишган. Афсуски, ота-оналар фарзанд тарбиясида бир қанча ҳато ва камчиликларга йўл қўядилар. Агар фарзанди хато қилиб қўйса ота-она нима дейишини биласизми?

“Мен сенга айтдимми! Қўлингдан ҳеч нарса келмайди! Қачонгача сенинг кетингда мен юришим керак? Қўлингдан келмаса, аралашма! Бир ишни эплаб бажара олмайсан!” - ва ҳаказо. Бу бизнинг фарзанд тарбиясида йўл қўйган хатоларимизнинг кўринмас бир қисмидир. Бу билан биз фарзандимизнинг ўзига бўлган ишончини сусайтиряпмиз. Билингки, болани эркин ва ўз хоҳиши билан бирор нарса қилишидан юқоридаги каби тўсишимиз оқибатида уни кўрқоқ ва қул даражасигача тушириб қўямиз.
Шуни унутмаслик керакки, фарзандингиз билан мулоқот эшиклари ёпилса – у қўполликни  ўрганади. Ёки фарзандингиз кўп танқид қилинса – у тергашни ўрганади. Борди-ю, кўп қаршилик кўрсатаверсангиз – болада урушқоқлик, жаҳлдорлик ҳолатлари намоён бўлади. Фарзандингизга нисбатан сизда ишонч ҳисси ёпилса – одамовиликни ва ёлғон гапиришни ўрганаётганини сезасиз.

Агар фарзандингиз  кўп мазах қилинса – у тортинчоқ ва эркин мулоқот қилаолмайдиган бўлиб ўсади. Аксинча, фарзандингизни меҳр-муҳаббат билан тарбияласангиз, ундан ҳам сизга меҳр-муҳаббат қайтади ва очиқ кўнгилликни ўрганади. Шу баробарида фарзандингиз билан ўртангизда мулоқот эишклари очилади ва у келажакка ишонч билан яшайди.

Фарзандлар ўз ота-оналарининг кўп хислатларини оладилар, чунки ҳар бир фарзанд ота-оналарига тақлид қилади. Шундай экан, биз келажак авлодни тарбиялашда йўл қўйган хато ва камчиликларимиз устида бироз ўйлаб кўрайлик. Фарзандингиз хато қилса, унга одатий ҳолат сифатида қараб, уни тушунишга ва бу ишни бажара олишига ҳамда ўзига бўлган ишончни уйғотишга ёрдам берайлик.

Нигорахон Сафарова, 84-сонли мактаб ўқитувчиси.