ЗАМОНАВИЙ АХБОРОТ-КОММУНИКАЦИЯ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ СУДЛАРДАГИ ОДИЛ СУДЛОВ САМАРАДОРЛИГИНИ ЯНАДА ОШИРАДИ

Президентимизнинг 2020 йил 3 сентябрдаги “Суд ҳокимияти органлари фаолиятини рақамлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори ушбу йўналишдаги ишларни янги босқичга кўтаришга қаратилган. Эндиликда ушбу Қарорга кўра фуқароларга кўрсатиладиган интерактив электрон хизматлар турлари кенгайтирилади. Ҳар бир мурожаатни кўриб чиқиш жараёнини онлайн кузатиб бориш таъминланади. Суд биноларида интерактив хизматлардан эркин фойдаланиш имконияти яратилади.
2022 йил 1 январдан бошлаб, давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, хўжалик бошқаруви органлари, адвокатлар томонидан судларга даъво, ариза ва шикоятларни фақат электрон шаклда тақдим этиш амалиёти жорий этилади. Қарор асосида суд мажлисига тайёргарлик кўриш жараёнидан якунига қадар тўлиқ ахборот-коммуникация технологиялари жорий этилади. Аввало, суд мажлиси иштирокчилари суд муҳокамасининг вақти ва жойи ҳақида “SMS” хабар орқали хабардор қилинади. Бу тўлиқ бепул амалга оширилади.
Суд фаолиятида қонунийликни таъминлаш мақсадида суд муҳокамаси жараёни аудиоёзув орқали қайд этиш амалиёти жорий этилади. Бунда тарафларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қилиш ва шахсий ҳаёт дахлсизлигини кафолатлаш мақсадида тарафларнинг розилиги олинади.
Бундан ташқари, бугунги кунда оммалашган ва аксарият суд органларида ўзини оқлаган видеоконференцалоқа тизими кўлами кенгаяди. Бунда процесс иштирокчиларига, аввало, даъво, ариза ва шикоятларни кўриб чиқиш жараёнини онлайн тарзда кузатиб бориш имконияти тақдим этилади. Манфаатдор шахсларнинг суд мажлисида иштирок эта олмаган тақдирда ҳам, барча жараёндан хабардор бўлишига эришилади.
Булардан кўзланган мақсад – фуқаролар сарсон бўлишининг олдини олиш, мурожаатларни автоматлаштириш, тизимлаштириш ва энг асосийси, фуқароларга судларга мурожаат этиш бўйича конституциявий ҳуқуқларидан кенгроқ фойдаланиш учун имкон яратишдир.
Шуни алоҳида қайд этиш лозимки, суд тизими бу давлатнинг мустақил ҳокимияти, фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўрғонидир. Шунга биноан судларда очиқлик ва шаффофликни таъминлаш билан бирга судлар фаолиятида киберхавфсизликни таъминлаш, маълумотларнинг ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш, бу борада комплекс чора-тадбирлар тизимини шакллантириш зарурати юзага келмоқда. Шунга мувофиқ, 2020-2023 йилларга мўлжалланган “Суд ҳокимияти органлари фаолиятини рақамлаштириш дастури” тасдиқланди.
Дастур доирасида 2022 йил 1 июлга қадар 10 га яқин интерактив хизматлар кўрсатиш йўлга қўйилади. Янгиликлар, судлар фаолияти билан чекланмайди. Масалан, 2023 йил 1 январдан бошлаб суд ишлари давлат архивига электрон шаклда топширилади ва қабул қилинади.
Судларнинг ахборот тизимларини давлат органлари ва ташкилотларининг ахборот тизимлари билан интеграция қилиш бўйича тасдиқланган “Йўл харитаси”га кўра, Ўзбекистон Республикасининг 28 давлат органи ва ташкилоти ахборот тизимлари Олий суднинг ахборот тизимига босқичма-босқич уланади. Ушбу интеграция самарасида судлар муайян ишни кўриш жараёнида зарур бўлган маълумотлар ва ҳужжатларни бевосита давлат органлари ва ташкилотларидан электрон шаклда олиш имконига эга бўлади.
Судларга шикоятларни электрон шаклда тақдим этиш имконини берадиган механизм яратиш мақсадида 2022 йил 1 январдан бошлаб судлар фаолиятига “Адолат” ахборот тизимлари комплекси жорий этилади ва ушбу тизим суд ҳужжатларини автоматлаштирилган равишда шакллантиради.
Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, ушбу қарорининг қабул қилиниши инсон ҳуқуқ ва манфаатларини  ишончли ҳимоя қилиш, шу жумладан, суд ҳокимиятини янада мустақил қилиш, фуқаролар ва тадбиркорларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш, шунингдек, судлар ва давлат идора-ташкилотлари ўртасида ахборот алмашинувини янада яхшиланиши одил судлов самарадорлигини оширишга хизмат қилади.

С.Давлетмуродов, Жиноят ишлари бўйича Амударё туман суди раиси.