ҚОРАҚАЛПОҚ ТИЛИ ФАН ОЙЛИГИГА ДОИР ТАДБИР ЎТКАЗИЛДИ

Ўтган давр мобайнида қорақалпоқ тилининг нуфузи ва жозибадорлигини ошириш, давлат идора, корхоналарида давлат тилида иш юритилишини таъминлаш, ёш авлодни ўз она тилига ҳурмат руҳида тарбиялаш борасида кўпгина ишлар қилинди. Жуда бой ва  теран маъно-мазмунга эга қорақалпоқ фольклори тили ва бадиий  савияси жиҳатидан тадқиқ этилди. Республика ҳудудидаги барча умумий ўрта таълим мактабларида қорақалпоқ тилини ўқитиш йўлга қўйилди.

Туркий тилларнинг қипчоқ гуруҳига мансуб бўлган қорақалпоқ тили 1924 йилда ислоҳ қилинган араб графикаси асосида шакллантирилган. 1929-1940 йилларда лотин графикасига асосланган қорақалпоқ ёзуви амалда бўлган бўлса, 1940 йилдан кирилл графикаси асосидаги ёзув жорий этилган. 1994 йилдан яна лотин графикасига ўтиш бўйича қарор қабул қилинган. Лотин ёзувига асосланган қорақалпоқ тили алифбосига 2009 ва 2016 йилларда ўзгартиришлар киритилиб, 23 минг сўзни ўз ичига олган қорақалпоқ тилининг имло луғати ишлаб чиқилди.

Қорақалпоғистондан ташқари, Навоий вилоятида  учта мактабда дарслар қорақалпоқ тилида ўқитилади. Шунингдек, Туркиянинг нуфузли икки олийгоҳида ҳам қорақалпоқ тили ўқитилади.

Қорақалпоқ тилининг нуфузи ошиб, уни ўрганиш ёш авлоднинг севимли машғулотига айланишида умумий  ўрта таълим мактабларининг қорақалпоқ тили фани ўқитувчиларининг муносиб ҳиссалари бор.

Манғит шаҳрида жойлашган 1-сонли умумий ўрта таълим мактабида қорақалпоқ тилини 7 нафар ўқитувчилар ёш авлодга пухта ўргатишга интилмоқдалар. Шу билан бир қаторда ўзлари ҳам касбига доир ижодий изланиб, кўпгина ютуқларга эришмоқдалар. Масалан, Дилноза Иброҳимова жорий йилда “Аязий билимданлары” танловининг Қорақалпоғистон Республика босқичида 3-ўринни эгаллади. “Устаз жолы” газетаси таҳририяти ташкиллаштирган “Касмбим - мақтанышым” номли танловда номинация ғолиби  ва кўпгина онлайн танловларда иштироки юқори баҳоланган Аптабида Абдимуратованинг  таълим берган ўқувчиларнинг ҳам ютуқлари кўп.

Жумладан, мактабнинг 9-синф ўқувчиси  Жасурбек Камолов “Ана тилим – миллий - мақтанышым” деб номланган иншолар танловида туманда 1-ўринни, Марҳабо Ўрозбоева фанлар олимпиадасида қорақалпоқ  тилидан 3-ўринни эгаллади.

Октябрь ойи қорақалпоқ тили фан ойлиги бўлганлиги муносабати билан  мактабда кўпгина маънавий-маърифий тадбирлар, билимдонлик синовлари ўтказилмоқда. Қорақалпоқ тилини ўқувчи-ёшларга чуқур ўргатиш, бу борадаги билимларини  оширишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Фан ойлиги муносабати билан аввало мактаб қорақалпоқ тили услуб бирлашмасининг иш режаси ишлаб чиқилди. Режага мувофиқ шу кунгача турли беллашувлар, очиқ дарслар ўтказилди.

19 октябрь куни ойлик доирасида олий тоифали, тажрибали қорақалпоқ тили ўқитувчиси Аптабида Абдимуратова ташкил этган очиқ дарс “Тарихий тулғалар” деб номланди. Очиқ дарсга мактаб директори, ўринбосарлари, фан ўқитувчиларидан ташқари маҳорат ўрганиш мақсадида ёш ўқитувчилар ҳам қатнашдилар. Тадбирга ўқувчилар ота-оналари вакиллари ҳам иштирок этганлиги ўз фарзандларининг қорақалпоқ тилини қай даражада ўрганганликларини билишларига имкон яратди.

Очиқ дарсда ўқувчилар салоҳияти синовдан ўтказилди. Шунингдек, ўқувчилар атоқли қорақалпоқ адибларининг  ижодидан намуналар ёд айтиб, ифодали ўқиш борасидаги қобилиятларини намойиш этдилар.

Ойгул РАЖАБОВА.