КОРРУПЦИЯГА ҚАРШИ КУРАШ – ХАЛҚАРО ДАРАЖАДАГИ МАСАЛА

Коррупция деярли дунёнинг барча давлатлари учун катта муаммо туғдираётган ҳуқуқбузарлик тури, умуминсоний халқаро даражада тарқалган иллатдир.

Коррупцияга қарши кўраш халқаро миқёсга кўтарилиб, жаҳон сиёсатининг муҳим масалаларидан бирига айланди. Бинобарин, ушбу иллат ислоҳотлар йўлига, ўтиш даврида белгиланган мақсадларга эришишга жиддий ва бевосита тўсиқ бўлиши барчага маълум.

Халқаро миқёсда ўтган давр мобайнида коррупция ва жиноятчиликка қарши курашиш ҳамда унинг олдини олишга қаратилган мустаҳкам ҳуқуқий база ва тизимли амалиёт шаклланди. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ҳомийлигида қабул қилинган ЭКОСОС (БМТ кенгаши)нинг Коррупцияга қарши кураш резолюцияси, Давлат мансабдор шахсларининг халқаро ахлоқ кодекси, Халқаро тижорат ташкилотларида коррупция ва порахўрликка қарши кураш ҳақидаги декларация, Миллатлараро уюшган жиноятчиликка қарши кураш конвенцияси ва бошқа халқаро ҳужжатларнинг қабул қилингани мазкур иллатга қарши курашда муҳим омил вазифасини ўтамоқда.

Бу борадаги асосий халқаро ҳуқуқий ҳужжатлардан бири БМТ Бош Ассамблеяси томонидан қабул қилинган Коррупцияга қарши конвенция бўлиб ушбу ҳужжат 2003 йил 31 октябр санасида қабул қилинган. Мазкур Конвенция коррупция жиноятининг тавсифини тўлиқ очиб, унга қарши кураш чораларини белгилаб беради.

Ушбу конвенцияга мувофиқ иштирокчи давлатларнинг ҳаракатларини мувофиқлаштириш мақсадида доимий махсус Конференция таъсис этилган, БМТнинг наркотик ва жиноятчиликка қарши кураш бошқармаси унинг котибияти этиб белгиланган.

Барча мамлакатлар ушбу иллатга қарши халқаро ҳамжамият билан ҳамкорлик қилаётган бўлса-да, унга қарши кураш ҳар бир давлатнинг ўзида самарали олиб борилиши катта аҳамият касб этади.

Ўзбекистон бу борада муҳим қадамларни ташлаган. Хусусан, 1997 йилда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Миллий хавфсизлик концепциясида коррупция мамлакатнинг миллий хавфсизлигига таҳдидлардан бири деб эътироф этилган. Давлатимиз 2008 йил 7 июлда БМТнинг юқоридаги Конвенциясига қўшилган.

Ўзбекистон 2010 йил март ойида Иқтисодий ҳамкорлик ва ривожланиш ташкилоти доирасида қабул қилинган коррупцияга қарши курашнинг Истамбул режасига ҳам қўшилган. Шунингдек, Олий Мажлис томонидан Жиноий даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича Евроосиё гуруҳи тўғрисидаги битим 2011 йил 13 декабрда ратификация қилинган.

Ўзбекистон Марказий Осиёда биринчилардан бўлиб “Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонунни қабул қилди.

Мамлакатимизда босқичма-босқич, коррупциянинг салбий оқибатларини ҳисобга олган ҳолда ушбу иллатга қарши курашиш, унинг профилактикаси бўйича миллий қонунчилик такомиллаштирилиб, бу борадаги халқаро меъёрларга мувофиқлаштирилиб борилмоқда.

Ўзбекистон Республикасида олиб борилаётган ислоҳотларнинг самарали амалга ошишига замин яратувчи ва коррупцияга қарши курашиш механизмларини ўзида акс эттирган, Президент томонидан 2017 йил 3 январь куни имзоланган Ўзбекистон Республикасининг “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонуни шулардан жумласидандир. Мазкур қонун 34 моддадан иборат бўлиб, коррупцияга қарши курашиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
Давлатимизда амалга оширилаётган бундай сай-ҳаракатларнинг барчасидан кутилаётган пировард натижа бу – жамиятда адолатсизликка барҳам беришдир.

Қ.Атамурадов, Фуқаролик ишлари бўйича Амударё тумани суди раиси.