30 июль – Бутунжаҳон одам савдосига қарши курашиш куни

Инсониятга хавф солаётган муаммолардан бири бўлган одам савдоси билан боғлиқ жиноятлардан жабр чекаётганлар, унинг қурбони бўлаётганлар сони ортиб бормоқда. Жамият тараққиёти ва давлатлар ривожига ҳам жиддий хавф туғдириб келаётган ушбу оғир жиноят инсон ҳаёти, эркинлиги ва ҳуқуқларини поймол қилиб, эрки, тақдири ва келажагини барбод этади.

Одам савдоси трансмиллий, яъни ҳудуд ва чегара танламайдиган жиноят эканлиги ҳисобга олиниб, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти томонидан 30 июль – Бутунжаҳон одам савдосига қарши курашиш куни, деб эълон қилинган. Айни даврдаги долзарб масалалардан бири бўлган одам савдосининг олдини олиш ва унга қарши курашиш борасида юртимизда ҳам қатор қонун ҳужжатлари қабул қилиниб, тегишли чора-тадбирлар амалга ошириб келинмоқда.

27 июль куни туман Ички ишлар бўлими масъуллари томонидан Тиббиёт бирлашмасида турли кўринишда содир этилаётган одам савдосига қарши кураш чораларини ҳамжиҳатликда амалга ошириш каби масалалар юзасидан йиғилиш ўтказилди. Йиғилишни туман Тиббиёт бирлашмаси шифокорлик-маслаҳат комиссияси раиси, шифокор-психиатр Шукурилло Болтабоев очиб берди.

Йиғилишда айни даврда дунёдаги барча мамлакатлар одам савдосидан жабрланиб келаётганлиги, одам савдоси қурбонларининг 71 фоизини аёллар ва болалар ташкил этиши, 21 миллион киши мажбурий меҳнатнинг жабрланувчилари ҳисобланиши ва бошқа шу кабилар тўғрисида маълумот берилди.

Йиғилишда таъкидланганидек, одам савдоси билан шуғулланувчи жиноий гуруҳлар одамларни нафақат ҳар хил кўринишдаги эксплуатация учун, балки уларнинг ички органларини трансплантация қилиш, наркотик моддаларни тарқатиш, бошқа турдаги жиноятларни ҳам содир этишга мажбурламоқдалар. Халқаро экспертларнинг маълумот беришича, ҳар йили дунё миқёсида 2 млн. 700 минг инсон одам савдоси жиноятининг қурбонига айланади. Ушбу жиноятчиликдан тушаётган ноқонуний даромад эса 7 млрд. АҚШ долларидан ортиқроқни ташкил этади.

Хорижий давлатлар билан уюшган жиноятчилик, шу жумладан одам савдосига қарши курашиш бўйича ўттиздан ортиқ икки томонлама шартнома ва битимлар имзоланган. 2008 йилда эса “Одам савдосига қарши курашиш тўғрисида”ги Қонун қабул қилинди. Аммо бу хотиржам бўлишимиз учун етарли эмас. Шу боис, Ўзбекистонда одам савдоси, хусусан, унинг трансмиллий кўринишларига қарши қатъий чоралар қабул қилинмоқда.

Сўзга чиққан масъуллар бугунги кунда одам савдоси инсоннинг шаъни, қадр-қиммати, шахсий дахлсизлиги, осойишта турмуши ҳамда келажагига таҳдид солаётган жиноятчиликнинг хавфли кўринишларидан бирига айланаётганлигини айтиб ўтишди. Бундай жиноятларга қарши курашиш нафақат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи давлат органларининг, балки кенг жамоатчиликнинг ҳам вазифаси эканлиги, агарда кундалик турмушда шундай жиноий ҳодисаларга дуч келиб қолган тақдирда ички ишларга зудлик билан хабар бериш кераклиги маълум қилинди.

Йиғилиш сўнггида иштирокчилар одам савдоси билан билан боғлиқ жиноятчилик юзасидан ўзларининг қизиқтирган саволларига жавоблар олдилар. 

У.Пўлатов, туман ИИБ ходими.