30-iyul – Butunjahon odam savdosiga qarshi kurashish kuni

Insoniyatga xavf solayotgan muammolardan biri boʻlgan odam savdosi bilan bogʻliq jinoyatlardan jabr chekayotganlar, uning qurboni boʻlayotganlar soni ortib bormoqda. Jamiyat taraqqiyoti va davlatlar rivojiga ham jiddiy xavf tugʻdirib kelayotgan ushbu ogʻir jinoyat inson hayoti, erkinligi va huquqlarini poymol qilib, erki, taqdiri va kelajagini barbod etadi.

Odam savdosi transmilliy, yaʼni hudud va chegara tanlamaydigan jinoyat ekanligi hisobga olinib, Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan 30-iyul – Butunjahon odam savdosiga qarshi kurashish kuni, deb eʼlon qilingan. Ayni davrdagi dolzarb masalalardan biri boʻlgan odam savdosining oldini olish va unga qarshi kurashish borasida yurtimizda ham qator qonun hujjatlari qabul qilinib, tegishli chora-tadbirlar amalga oshirib kelinmoqda.

27-iyul kuni tuman Ichki ishlar boʻlimi masʼullari tomonidan Tibbiyot birlashmasida turli koʻrinishda sodir etilayotgan odam savdosiga qarshi kurash choralarini hamjihatlikda amalga oshirish kabi masalalar yuzasidan yigʻilish oʻtkazildi. Yigʻilishni tuman Tibbiyot birlashmasi shifokorlik-maslahat komissiyasi raisi, shifokor-psixiatr Shukurillo Boltaboyev ochib berdi.

Yigʻilishda ayni davrda dunyodagi barcha mamlakatlar odam savdosidan jabrlanib kelayotganligi, odam savdosi qurbonlarining 71 foizini ayollar va bolalar tashkil etishi, 21 million kishi majburiy mehnatning jabrlanuvchilari hisoblanishi va boshqa shu kabilar toʻgʻrisida maʼlumot berildi.

Yigʻilishda taʼkidlanganidek, odam savdosi bilan shugʻullanuvchi jinoiy guruhlar odamlarni nafaqat har xil koʻrinishdagi ekspluatatsiya uchun, balki ularning ichki organlarini transplantatsiya qilish, narkotik moddalarni tarqatish, boshqa turdagi jinoyatlarni ham sodir etishga majburlamoqdalar. Xalqaro ekspertlarning maʼlumot berishicha, har yili dunyo miqyosida 2 mln. 700 ming inson odam savdosi jinoyatining qurboniga aylanadi. Ushbu jinoyatchilikdan tushayotgan noqonuniy daromad esa 7 mlrd. AQSh dollaridan ortiqroqni tashkil etadi.

Xorijiy davlatlar bilan uyushgan jinoyatchilik, shu jumladan odam savdosiga qarshi kurashish boʻyicha oʻttizdan ortiq ikki tomonlama shartnoma va bitimlar imzolangan. 2008-yilda esa “Odam savdosiga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonun qabul qilindi. Ammo bu xotirjam boʻlishimiz uchun yetarli emas. Shu bois, Oʻzbekistonda odam savdosi, xususan, uning transmilliy koʻrinishlariga qarshi qatʼiy choralar qabul qilinmoqda.

Soʻzga chiqqan masʼullar bugungi kunda odam savdosi insonning shaʼni, qadr-qimmati, shaxsiy daxlsizligi, osoyishta turmushi hamda kelajagiga tahdid solayotgan jinoyatchilikning xavfli koʻrinishlaridan biriga aylanayotganligini aytib oʻtishdi. Bunday jinoyatlarga qarshi kurashish nafaqat huquqni muhofaza qiluvchi davlat organlarining, balki keng jamoatchilikning ham vazifasi ekanligi, agarda kundalik turmushda shunday jinoiy hodisalarga duch kelib qolgan taqdirda ichki ishlarga zudlik bilan xabar berish kerakligi maʼlum qilindi.

Yigʻilish soʻnggida ishtirokchilar odam savdosi bilan bilan bogʻliq jinoyatchilik yuzasidan oʻzlarining qiziqtirgan savollariga javoblar oldilar. 

U.Poʻlatov, tuman IIB xodimi.