45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi

Atrof-muhit muhofazasi bugun mamlakatimizda davlat siyosatining ustuvor yönalişlaridan biriga aylandi. Bu boradagi işlar faqat daraxt ekiş yoki çiqindilarni qayta işlaş bilan çeklanib qolmayapti. Tabiatga masʼuliyat bilan munosabatda böladigan avlodni tarbiyalaş vazifasi ham kun tartibiga qöyilgan bölib, bu jarayon eng avvalo maktabgaça taʼlim bosqiçidan boşlanadi.

Maktabgaça taʼlim tizimida amalga oşirilayotgan islohotlar doirasida bolalarning tabiat haqidagi bilimlarini öyin, hikoya va amaliy maşğulotlar orqali şakllantirişga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Tarbiyaçilar faoliyatiga interfaol usullar tobora kengroq joriy etilmoqda. Bu usullar quruq nasihat örniga bolaning özi kuzatib, xulosa çiqarişiga imkon beradi.

Şu maqsadda Amudaryo tumani Maktabgaça va maktab taʼlimi bölimiga qaraşli 45-sonli davlat maktabgaça taʼlim taşkilotida «Jajji ekologlar» nomli tarbiyaviy tadbir va amaliy seminar taşkil etildi. Tadbirdan közlangan maqsad bolalarda ekologik madaniyatni şakllantiriş, ularda tabiatga mehr va ehtiyotkorona munosabatni tarbiyalaşdan iboratdir.

Seminarni taşkilotning tayyorlov guruhi tarbiyaçisi Maftuna Matsodiqova olib bordi. Tarbiyaçi har bir usulni amaliy maşğulot şaklida namoyiş etib, uning mazmuni va maqsadini izohlab berdi.

Seminar davomida bolalarda ekologik bilim, könikma va malakalarni rivojlantirişga qaratilgan uçta interfaol metod va maşğulot namoyiş qilindi. Ularning har biri alohida yönalişga ega bölib, birida nutq va tasavvur, boşqasida çiqindilar bilan töğri muomala, uçinçisida esa inson faoliyatining tabiatga taʼsiri asosiy mavzu sifatida tanlangan.

Xususan, «Storytelling» — hikoya qiliş texnologiyasi orqali bolalarning tabiatga oid tasavvurlarini kengaytiriş közda tutiladi. Bunday yondaşuvda bola tayyor maʼlumotni tinglaş bilan çeklanmaydi. U voqealar rivojini özi davom ettirişga, qahramonlar örnida fikr yuritişga undaladi, şu tariqa unda mustaqil fikrlaş hamda nutqiy faollik rivojlanadi.

Şuningdek, «Eko qahramonlar sarguzaşti» maşğuloti ham namoyiş etildi. Uşbu maşğulot bolalarni ekologik muammolar bilan taniştiriş, ularga tabiatni asraş va çiqindilarni töğri saralaşni örgatişga qaratilgan. Unda murakkab tuşunçalar bolalar uçun yaqin va qiziqarli bölgan sarguzaşt qolipida tuşuntiriladi. Bu esa uyda va köçada ham çiqindiga befarq bölmaslik odatini erta şakllantirişga yordam beradi.

Uçinçi yönaliş — «Tabiatdagi izlar» metodikasi bölib, u tabiatda inson faoliyati natijasida qoladigan yaxşi va yomon izlarni bir-biridan farqlaşga örgatadi. Ekilgan nihol bilan taşlab ketilgan çiqindi örtasidagi farqni anglagan bola atrof-muhitga ijobiy munosabatni özi uçun tabiiy qoidaga aylantira boradi — metodikaning asosiy vazifasi ham aynan şundan iborat.

Tadbir davomida iştirokçilar amaliy maşğulotlar va interfaol metodlar bilan yaqindan tanişib, özaro tajriba almaşdilar. Hamkasblar örtasidagi bunday muloqot har bir pedagogga öz guruhida qöllab kelayotgan usullarini boyitiş, boşqalarning yutuqli tajribasini örganiş imkonini beradi. Ayniqsa, yangi metodikalarni bevosita kuzatiş ularni keyinçalik öz amaliyotida qöllaşni ança yengillaştiradi.

Maʼlumki, maktabgaça yoşdagi bolalarda tabiat haqidagi bilim kitobdagi quruq taʼrifdan emas, balki kuzatiş, öyin va amaliy harakat orqali mustahkamlanadi. Bola özi iştirok etgan, özi his qilgan narsani uzoq eslab qoladi, demak, tarbiyaçining vazifasi uni kuzatuvçidan faol iştirokçiga aylantirişdir. Bu jihatdan «Jajji ekologlar» seminarida namoyiş etilgan usullarning barçasi bolaning faol iştirokiga tayangani ularning amaliy ahamiyatini yanada oşiradi.

Bundan taşqari, bunday tadbirlar tarbiyaçilarning kasbiy mahoratini oşirişda ham muhim örin tutadi. Har bir maktabgaça taʼlim taşkilotida töplangan ijobiy tajriba şu tarzda keng ommalaştirilsa, tuman miqyosida ekologik tarbiya böyiça yagona, izçil va natijador tizim şakllanişiga zamin yaratiladi. Şu maʼnoda, 45-sonli boğçada töplangan tajriba tumanning boşqa maktabgaça taʼlim taşkilotlari uçun ham namuna bölib xizmat qilişi mumkin.

Xulosa qilib aytganda, «Jajji ekologlar» seminari ekologik tarbiyani maktabgaça yoşdan boşlaş mumkin va zarur ekanini amalda körsatib berdi. Hikoya, öyin va kuzatuvga asoslangan maşğulotlar orqali bolalar qalbiga singdirilgan tabiatga ehtiyotkorona munosabat kelgusida ularning kundalik xatti-harakatlarida öz aksini topişi şubhasiz.

«Tabiatni asraş — kelajakni asraşdir» degan haqiqat aynan şunday kiçik, ammo izçil qadamlar orqali hayotga tatbiq etiladi. Bugun boğçada ekologiya haqidagi ilk saboqlarni olayotgan bolalar ertaga ona zaminga masʼuliyat bilan yondaşadigan, uning boyliklarini kelgusi avlodlarga bus-butun yetkazişni öz burçi deb biladigan fuqarolar bölib ulğayadi.