ЙОД ТАНҚИСЛИГИ – КАСАЛЛИК
Микроэлементлар катта ёшдаги одамлар соғлом фаолият олиб бориши ва боланинг тўлақонли ривожланиши учун ҳаётий зарур моддалар ҳисобланади. Темир, йод, фолий кислотаси, кальций каби бошқа микроэлементлар ҳам А, В, В2, В12 ва С витаминлари билан бир қаторда бизнинг организмимиз учун энг муҳим моддалар саналади.
Мана шу моддаларнинг етишмаслиги “яширин очлик” деб аталади. Кўпинча кенг жамоатчилик “яширин очлик” деб аталмиш муаммонинг юзасинигина кўради. Бу темир танқислиги анемияси, йод танқислиги ҳолати ҳамда А витаминининг етишмаслиги бўлиши ҳам мумкин. Инсон қалқонсимон безининг меъёрида фаолият олиб бориши учун зарур бўлган йод миқдорини овқат ва сув билан етарлича ололмай қолган ҳолатларда организмда йод танқислиги юзага келади.
Одам бутун умри мобайнида бор-йўғи 3-5 грамм яъни, бир чой қошиқ йод истеъмол қилади. Соғлом бўлиши учун ҳар куни заррача миқдорида бўлса ҳам организм йод қабул қилиб туриши лозим. Айнан кундалик овқатланишдаги йод танқислиги жиддий муаммоларга олиб келади.
Болалар ва ўсмирларда ақлий ривожланишда орқада қолиш, кретинизм, яъни ақлий қобилиятнинг йўқотилиши, туғма гипотиреоз, диққат-эътиборнинг заиф қонцентрацияси ва хотиранинг ёмонлашуви, бўқоқ касаллигининг келиб чиқишига сабаб бўлади. Ҳомиладор аёлларда эса бола ташлаш ва ўлик болалар туғилиши, вақтидан олдин ва заиф чақалоқларнинг дунёга келиши, марказий асаб тизими фаолиятидаги бузилишлар, ақлий ва жисмоний қобилиятларнинг пасайиши, ўсмир қизлар ва аёлларда ҳайз кўришнинг бузилиши кабиларни келтириб чиқаради.
Йод – бу асосан тупроқда жойлашган элемент ҳисобланади. Лекин барча ҳудудлардаги тупроқда йод етарли миқдорда мавжуд эмас. Шу боис инсон озуқаси асосини ташкил қилувчи қишлоқ хўжалик ва чорва маҳсулотлари таркибида ҳам йод етишмовчилиги кузатилади.
Етарли миқдордаги йод организмга туз билан етказиб берилади. Туз истеъмол қилиш йил фаслларига, инсон ёши, жинсига боғлиқ эмас. Тузни йодлаштириш технологияси тўғри олиб борилса, йодни дозасидан ошириб юбориш ва шу туфайли қандайдир салбий оқибатларни келтириб чиқариши ҳоллари юзага келмайди.
Р.Гулманова,
туман СЭО ва ЖСБ врач-лаборанти.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
