31 август – ҚАТАҒОН ҚУРБОНЛАРИНИ ЁД ЭТИШ КУНИ
Айбсиз айбдор
бўлган боболарим
Мен ўз қизиқишларим, қолаверса, бундан бир неча йил аввал вафот этган катта отам (бобом) чойкўллик Қодир бобо Эшчан ўғлининг азиз хотираси ҳурмати – қатағон қурбонлари тарихини қисман ўргандим ва билдимки, бобом – Қодир бобо Эшчановнинг отаси Эшчан Бобониёз ўғли Дўсманов ҳам ана шу қора рўйхатга тушганлардан бири бўлган. Хоразм вилоятининг Манғит туманида туғилиб ўсган Эшчан бобомизнинг айби нима эдики у 1937 йилги қатағон сиёсати қурбонига айланган. 1937 йилнинг 12 сентябридан то 1938 йилнинг 16 февралигача Хоразм вилоятининг собиқ Манғит тумани ҳудудидан 82 нафар юртдошларимиз қамалган, отилган ва турли даражадаги қамоқ азобларига гирифтор этилганлар. Улар қаторида менинг катта бобом Эшчан Бобониёз ўғли Дўсманов ҳам бор эди. Хўш, бобомизнинг айби нима эди?
Эшчан бобонинг айби – бой бўлгани, уйига бахши ва охунларни таклиф этиб, қиссахонлик, достонхонлик, ғазалхонлик қилгани ва эшигида сурувли қўй-қўзиси-ю 40-50 та мол-ҳоли, сув чиқарадиган чиғирлари, ер-мулки бўлгани учун "халқ душмани” тамғаси босилган. Ваҳоланки Эшчан бобо болалари тинчлигини ўйлаб, барча бойлигини ўз ихтиёри билан ҳукуматга топшириб, колхозга аъзо бўлса-да, 1937 йилнинг 7 декабрь куни МТЛга ҳукм қилинган 16 нафар бегуноҳ инсонлар қаторида қатағон қилинган. Бу ҳақда хоразмлик тарихчилар Умид Бекмуҳаммад ва Рустамбек Шамсутдиновларнинг "Янги аср авлоди” нашриётида, 2014 йилда чоп этилган "Қатағон қурбонлари” хотира китобида шарҳ этилган. Фақат бизнинг қишлоқдан ўнлаб ана шундай бегуноҳ инсонлар бобом каби туҳмат қурбони бўлганини ўйласам, бугунги кунда мустақил мамлакатимизда кундан-кунга бой-бадавлат бўлиб бораётган халқимизнинг обод ҳаётини кўриб, қувониб кетаман.
Мен мустақиллик фарзандиман, мустақиллик тенгдошиман. Собиқ иттифоқ ҳақидаги тарихий ҳақиқатларни видеофильмлар, катталарнинг хотиралари орқали кўриб, эшитиб, даҳшатга тушиб кетаман. Ва истайманки, миллатимиз бошига қатағон қурбонларибошига тушган кўргуликлар асло тушмасин.
Феруза Қодирова.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
