ГИПЕРТОНИЯ КАСАЛЛИГИ ВА УНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШ ЧОРАЛАРИ
Гипертония (қон босимининг тез-тез ошиб туриши) кўп учрайдиган касаллик бўлиб, кекса ёшдаги кишиларда, гоҳида ёшларда ҳам кузатилади. Клиник кечишига кўра мия, юрак, буйрак фаолиятига боғлиқ бўлиб, шу аъзоларни ишдан чиқаради. Мияга алоқадор гипертония бош мия фаолиятига салбий таъсир қилади ва бош оғриши, доимий уйқусизлик, бош айланиши билан кечади. Қон босими тез-тез кўтарилиб, бош мия қон томирлари қисқариши натижасида қон айланиши бузилади.
Юракка боғлиқ гипертонияга чалинганлар кўкрак соҳасидаги оғриқдан азият чекади. Жисмоний ёки руҳий зўриқиш, кўп чекиш, ўта тўйиб овқатлангандан сўнг оғриқ кучаяди. Натижада стенокардия, миокард инфаркт кузатилади. Буйрак фаолияти билан боғлиқ гипертонияда буйрак томирларида атеросклероз рўй беради. Натижада буйракнинг сурункали етишмовчилиги ва уремия авж олиб, касаллик уч босқичда кечади. Қон босими 160/95дан 170/100 мм. симоб устунига кўтарилади. Бу вақтда юрак-қон томир тизими, буйрак ва ички аъзолар ишида жиддий ўзгариш бўлмайди. Иккинчи босқичда бош оғриғи, бош айланиши, юрак соҳасида оғриқ пайдо бўлади. Бундай пайтда бемор шифокорга мурожаат этиб, дори-дармон ичиб юриши, парҳез қилиши ва руҳий-ҳиссий таъсирлардан сақланиши лозим.
Учинчи босқичда қон босими узоқ вақт баланд бўлади. Шу босқичда беморда стенокардия – миокард инфаркт, ўткир юрак етишмовчилиги, инсульт юз беради ва буйрак фаолияти бузилади, кўз тубида ўзгаришлар кузатилади.
Ушбу уч босқичдаги хасталикларни енгиш учун аввало бемор ҳамма вақт шифокор назоратида бўлиши ва чуқурлаштирилган тиббий кўрикдан 6 ойда бир марта ўтиб туриши керак. Бемор шифокорлар тавсияларига амал қилса, касаллик ёмон асоратларни келтириб чиқармайди.
Гипертония зўраймаслиги учун бемор асабларининг толиқишига йўл қўймаслиги, меҳнат ва дам олишни тўғри режалаштириши лозим. Организмни чиниқтириш, бадантарбия машқларини бажариш, тоза ҳавода сайр қилиш, шунингдек, овқатланиш тартибига риоя қилиши зарур. Чекиш ёки спиртли ичимликлар ичиш гипертонияни авж олдириб юборади. Бундай салбий одатлардан бемор ўзини доим тийиб юриши шарт.
С.АҲМЕДОВА,
туман СЭО ва ЖСБ санитария-гигиена лабораторияси шифокор-лаборанти.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
