СОҒЛОМ ЯШАШНИНГ ОДДИЙ ВА ФОЙДАЛИ ҚОИДАЛАРИ

Инсон хизмат вазифаси ёки уй ишларини бажара оладиган бўлса,  соғлиғини яхши деб ҳисоблайди, саломатлигида бирон муаммолар пайдо бўлиб, аҳволи оғирлашгандагина ёмон деб баҳолайди. Аслида соғлиқ учун оддий кўрсаткичлар ҳам муҳимлигини ҳамма ҳам билавермайди.

Агарда киши организмида барча ҳаётий жараёнлар меъёрида кечса, яъни ишчанлик, чиниқиш, яхши иштаҳа, соғлом уйқу, яхши кайфият кабилар ўз ўрнида бўлса, соғлом одам одатдаги иш юкламаларини бемалол бажаради. Ишчанликни таъминлашнинг энг самарали усули бажарадиган ишни маълум бир тартибга буйсундириш, яъни иш ва дам олиш оралиқларини тўғри белгилашдир. Одатда киши кўп ишлаганидан эмас, балки, тартибсиз ишлаганидан чарчайди.

Чиниқишдан кўзда тутиладиган мақсад организмнинг иссиқ ва совуқ ҳарорат шароитларига мослаша олиш имкониятларини таъминлаш саналади. Эрталабки қуёш нурларида бир муддат бўлиш, мунтазам равишда эрталабки бадантарбия, кун давомида жисмоний машқлар бажариш, спортнинг бирор тури билан шуғулланиш, тоза ҳавода сайр қилиш, пиёда юриш – буларнинг барчаси танани чиниқтиришга ёрдам беради.

Яхши иштаҳа деганда овқатхўрликни тушунмаслик керак. Овқатланишдаги асосий талаб очлик ва тўқлик ўртасидаги меъёрни топиш ва шу ҳолатни сақлаб бориш керак. Соғлом одамнинг уйқуси тинч ва узлуксиз бўлади. Тартибга келтирилган иш ва кун тартибида соғлом одам 3-4 минут ичида ухлаб қолади ва эрталаб яхши кайфиятда уйғонади. Агарда киши узоқ вақт ухлай олмаса, уйқусида тез-тез уйғонса, уйқудан кейин ўзини ланж ва кайфиятсиз сезса, бундай уйқу саломатликнинг, айниқса, асаблар тизимининг яхши эмаслигидан далолат беради. Уйқу вақтида асаблар тинчлиги ҳисобига ички аъзоларнинг иши яхшиланади.

Кимдаки, хотира яхши бўлса, унинг ахборотларни эсда сақлаш имконияти кўп бўлади ва бу ҳол унинг билимдонлик даражасини белгилайди. 

Яхши кайфият саломатликнинг асосий кўрсаткичи бўлиб, уни яхшилашнинг имкониятлари кўп. Имон-эътиқодли, соғлом одам ғазаб, қўрқув ва изтироблардан холи бўлиб, ҳар қандай шароитда ҳам босиқ, ўйли, мулоҳазали ва яхши кайфиятда бўлади. Бунинг учун ҳаётдаги ҳар бир нарсадан гўзаллик, мазмун, ҳаётий хулоса топишга ҳаракат қилиш керак.

Ж.Явқашев,

ТТБ АСТТҚҚ ва ЖФО бўлими шифокори.