Уйғунлик: таълим, тарбия, маънавият

Ҳаётда инсон учун шукур қилишга арзийдиган неъматлар кўп. Шулардан бири саводга эга эканлигинг. Ахир дунёда таълим олишга қурби етмайдиганлар, моддий жиҳатдан қурби етса ҳам жисмонан ногиронлиги сабаб имконсизлар қанча?! Айрим давлатларда эса таълим пуллик эканлиги ҳеч кимга сир эмас.

Шуларни инобатга оладиган бўлсак, мулоҳаза юритсак беихтиёр шукур қиласан инсон. Бизнинг жонажон Ўзбекистонимизда эса таълимга эътибор-келажакка эътибор сифатида қадрланади, давлат сиёсати даражасида юксак эътибор берилади.

Юртимизда таълим соҳасида юз бераётган ўзгаришларб янгиланишлар эса ҳудудлардаги мактаблар ҳаётида, улар фаолиятида яққол намоён бўлади. Бизнинг Амударё туманимизда ҳам ана шу илғор ислоҳотлардан куч олиб фаолият олиб бораётган, маънавий-марифий ишлар яхши йўлга қўйилган мактабларимиз талайгина.

Амударё телевединиеси таҳририятининг “Юксак маънавиятли ва аҳлоқли ёшлар – келажак пойдевори” номли грант лойиҳаси эса бизни мана шундай намунали зиё масканларининг бири томон чорлади.

Амударё тумани Мактабгача ва мактаб таълими бўлимига қарашли 87-сонли умумий ўрта таълим мактаби 1989 йилда қурилган бўлиб 300 ўринга мўлжалланган. Мактабда бугунги кунда 253 нафар ўқувчи таълим тарбия олиб келмоқда. Мактабда 31 нафар педагог ходим фаолият юритади.

Албатта ўқувчиларнинг билим даражаси, дарсларни кўнгилдагидек ўзлаштириши устознинг салоҳиятига боғлиқ. Мактаб педагогларининг 3 нафари олий тоифали, 8 нафари 1-тоифали, 8 нафари 2- тоифали ва 12 нафари мутахасис тоифали ўқитувчилар ҳисобланади. Педагогларда халқаро ва миллий таълим сертификати бўйича 4 нафарида сертификат мавжуд бўлиб, 1 та Рус тили ва адабиёти фанидан халқаро С1 даражадаги сертификат, 1 та Инглиз тили фанидан халқаро С1 даражадаги сертификат, 1 та информатика фанидан халқаро даражадаги сертификат ва 1 та Республика даражасидаги она тили ва адабиёти фанидан миллий сертификат мавжуд.

Бугунги кун таълим тизими ташаббускор, креатив дарс ўтиш услубига эга ва ўқувчиларнинг фаоллигини ошириб, фанга қизиқтира оладиган ўқитувчиларни тақозо қилади. Замон талаби ҳам шундай. Таълим маскани ўқитувчилари дарс жараёнида Давлат таълим стандартларини бажариш, ўқувчиларда билим малака ва кўникмаларни шакллантириш мақсадида интерактив методлардан фойдаланиб ҳар хил ролли ўйинлар, ҳар хил кўргазмали қуроллар, электрон доска ва проектордан самарали фойдаланиб келмоқда.

Шунингдек, 2022-2023 ўқув йилида 11-синф битирувчиларини олий таълимга ҳужжат топшириши натижасида 23 нафар ўқувчидан 16 нафари олий таълим муассасаларида талабаси бўлишга муяссар бўлдилар.

Сўзимиз аввалида ушбу таълим даргоҳини маънавий-марифий ишлар яхши йўлга қўйилган мактаб деб айтиб ўтган эдик. Мактабнинг ММИБДЎ Маҳбуба Мадаминова бошчилигида масканда мунтазам равишда маънавият тадбирлари ўтказилиб турилади.

Шулардан бири яқиндагина amunews.uz таҳририяти ходимлари ва туманнинг бир қатор идора ташкилотлари ҳамкорлигида ўтказилган “Эрта турмуш қуришнинг олдини олиш” мавзусида 87-сонли мактаб ўқувчи қизлари иштирокидаги тарғибот тадбири бўлди. Унда қизларга эрта турмуш қуришнинг ва эрта туғуриқнинг салбий оқибатлари бўйича зарур тушунчалар берилди.

Ҳа, “маънавият” ва “марифат”, “таълим” сўзлари ҳар доим ёнма ён юради. Сабаби улар бир-бирини тўлдириб келувчи тушунчалардир. Биз сўз юритаётган таълим масканида эса маънавий ишлар билан бир қаторда таълим сифатига ҳам мактаб мамурияти алоҳида эътибор қаратишади. Бунда, мактабнинг ўқув ишлари бўйича директор ўринбосари Фарҳод Авезовнинг ўрни катта. У ўз фаолиятида мактабда ўтилаётган дарсларнинг сифатига, ўқитувчиларнинг зиммасидаги ёш авлодга таълим-тарбия беришдек масъулиятга нечоғлик ёндошаётганига баҳо бериб, мунтазам назорат қилиб боради. Ана шундай масъулиятни ҳис этиб, ўз касбини чин дилдан севиб ғайрат билан ишлаётган педагоглардан бири мактабнинг информатика фани ўқитувчиси Шахноза Саидовадир. У болаларга информатика фанидан сабоқ беради. Педагог ўқувчиларнинг дарсларни яхши ўзлаштиришига, компьютер саводхонлигини оширишга ҳаракат қилади. Ташрифимиз давомида информатика фани бўйича амалий дарс жараёнларини ҳам кузатдик.

Кузатувимиз давомида ўқувчиларнинг ахборот технологиялари ва IT соҳасига бўлган қизиқишларини уларнинг дарсга нақадар берилиб тинглаётганига гувоҳ бўлдик.

Китоб инсонни етукликка чорлайди. Ҳар қандай таълим муассасасининг фаолиятида, маънавий ҳаётида ахборот ресурс марказларининг яни кутубхоналарнинг аҳамияти катта. Туман мактабгача ва мактаб таълими бўлимига қарашли 87-сонли мактабнинг кутубхона фондида бугунги кунда 608 номдаги бадиий адабиётлар ва 6000 дан ортиқ дарсликлар мавжуд. Кутубхона раҳбари Гулчеҳра Давлетова эса кутубхонага аъзо бўлиш мақсадида келган ёки зиё истаб келган ўқувчиларни очиқюзлилик билан қарши олади.

Дарҳақиқат, китоб ҳаёт йўлларимизни ёритувчи зиёга тенг! Буни англаб етган мактаб ўқувчилари эса кутубхонадаги китоблар билан дўст тутинган. Мактаб ўқувчилари турли хил танловларда қатнашиб, фахрли ўринларни эгаллаб келишмоқда. Қорақалпоғистон Республикасининг “Давлат тили тўғрисида”ги қонуни қабул қилинганлигининг 34 йиллиги муносабати билан ўтказилган иншолар танловида 8-синф ўқувчиси Мадина Мақсудова 2-ўринни, 9-синф ўқувчиси Зарнигор Озодбоева 3-ўринни эгаллашди.

“Саломатлик – туман бойлик”. Таълим даргоҳидаги ўқувчиларнинг саломатлигини мактаб ҳамшираси Назокат Собирова назорат қилиб боради. Айниқса, мавсумий касалликлар кучайиши мумкин бўлган айни кунларда мактабнинг тиббий ходимларининг зиммасидаги масъулият бир мунча юқори.

Қайсики жамоада аҳиллик, оғзибирчилик кучли бўлса ўша жамоа ҳамиша ғолиб. Биз ташриф буюрган 87-сонли мактаб жамоаси ҳам ана шундай бир ёқадан бош чиқариб, аҳилликда фаолият кўрсатиб келаётган масканлардан бири. Жамоадаги соғлом маънавий муҳитни эса, мактабнинг бошланғич синф ўқувчиларидан тортиб юқори синф ўқувчиларигача ташрифимиз мобайнида бизга йўл бериб, “Ассалому алайкум”ни канда қилмаганида яна бир бор англадик.

Ҳақиқатан, маънавий тарбиянинг ажралмас қисми – салом. Ҳа, аслида ташрифимиздан мақсад ҳам мактабнинг маънавий-маърифий қиёфасини, ибрат бўлгулик ютуқларини (фаолияти)ни юзага чиқаришдир. Биз эса юртимизда ана шундай намунали илм даргоҳлари кўпаяверишини тилаб, хайрлашдик.

Азиза Мадраҳимова