Ғўза парваришида тўғри ташкил этилган агротехник тадбирлар мўл ҳосил учун хизмат қилади

Шу кунларда ғўза майдонларида суғориш, сувдан кейин қатор ораларини шудгор қилиш, чилпиш, суғорилган майдонларга махсус техникалар билан ишлов бериш, ғўза зараркунандаларига қарши курашиш каби ишлар агротехника тадбирлари уюшқоқлик билан амалга оширилмоқда. Сифатли ва мўл ҳосил етиштириш мақсадида амударёлик илғор фермер хўжаликлари қаторида “Музаффар Эшчанов” фермер хўжалигининг ҳам пахта далаларида иш қизғин паллага кирган. Чунки август ойи охирига қадар ғўза парвариши учун зарур бўлган барча агротехник тадбирлар тўлиқ якунланиши зарур.

Мазкур фермер хўжалик раиси Музаффар Эшчанов қишлоқ хўжалиги соҳаси билан 15 йилдан буён шуғулланиб келади. Жорий йилда “Музаффар Эшчанов” фермер хўжалиги 63 гектар майдонга “Султон” навли пахта уруғларини экиб, 134 тонна “оқ олтин” топширишни режа қилган.

Маълумотларга кўра, агротехнология тадбирлар тўғри, ўз вақтида ва самарали олиб борилса, ғўза июнь-июль ойларида шиғил ҳосилга киради ва кўплаб кўсаклар вужудга келади, ҳосил элементларининг тўкилиши кам бўлади. Ҳосилнинг 46 фоизи июнь ойида, 47 фоизи июль ва 7 фоизи август ойининг биринчи ярмида шаклланади. Бу агротехник тадбирнинг мақбул вақтида бажарилиши ғўзанинг шона, гул тугунчаларини сақлаш, кўсак пайдо бўлиши ва етилиши жараёнларини жадаллаштиришга хизмат қилади. Натижада кўсакларнинг пишиб етилиши тезлашиб, ҳосилдорлиги ортади.

Маълумки, ғўза ўсишга мойил бўлади, шуни эътиборга олиб, унинг бош пояси ва ўсув шохларининг учи чилпиб ташланса, озиқ моддалар ҳосил шохларига, ундан ҳосил тугунчаларига ўтади, уларнинг тўкилиши камаяди, кўсаклар кўпайиб, вазни ортади, сув сарфланишининг самарадорлиги ҳам кўпаяди. Чилпиш ўз вақтида, сифатли ўтказилганда кўсакларнинг пишиши 5-10 кунга тезлашади ва ҳосилдорлик гектарига 3-4 центенерга ортади.

Ғўзанинг ҳосил тугунчаларини ташламаслиги учун энг аввало, пайкаллардаги тупроқ намлигини бир маромда сақлаб туриш зарур. Агар намлик етарли бўлмаса, ғўза танасидаги физиологик ва фотосинтез жараёнлари бузилади. Суғориш сифати кўп жиҳатдан сувчиларнинг иш тажрибасига, илм-фан ва ишлаб чиқариш ютуқларини қўллай олиш маҳоратига, фермерларнинг сувчиларга етарлича қулайлик яратиб беришига боғлиқ, албатта.

Таъкидлаш жоизки, фермерларимиз ғўза парваришида суғоришдан ташқари культивация, бегона ўтлардан тозалаш, касаллик ва зараркунандаларга қарши курашиш, чилпиш каби агротехник тадбирларга ҳам жиддий эътибор беришлари юқори ҳосилдорликка эришишнинг асосий омили ҳисобланади.

Оби ҳаётдан тежамли фойдаланишда шарбат усулида суғориш ҳам айни муддаодир. Бу усул ғўзага озуқа бериши баробарида, сув буғланишини камайтириб, тупроққа сингишини яхшилайди.

Маълумки, озиқ-овқат хавфсизлиги ҳамма вақт долзарб масалалардан ҳисобланган. Такрорий экинлар эса оилаларга барака ва даромад олиб келади. “Музаффар Эшчанов” фермер хўжалигининг ғалладан бўшаган 19 гектар майдонида такрорий экин сифатида сабзавот, полиз, мош ва чорва моллари учун озуқа экинлари экилган. Бу майдонлар маҳаллада истиқомат қилувчи эҳтиёжманд аҳоли вакилларига ажратиб берилган. Меҳнаткаш деҳқонлар ёзнинг ҳар бир кунидан унумли фойдаланиб, кузги мўл ҳосил учун ҳаракат қилишмоқда.

Мош мамлакатимизнинг барча ҳудудларида асосий ва такрорий экин сифатида экилади. Тўғри ташкил қилинган агротехник тадбирлар натижасида мош поялари яхши ривожланмоқда. Ҳозирда қатор ораларини культивация қилиш ишлари бажариляпти.

Сентябрь ойидан мамлакатимизнинг барча ҳудудида пахта йиғим-терими мавсуми бошланади. Ҳозирда техник ходимлар техника воситаларини мавсум учун шай ҳолатга келтиришмоқда. Мавжуд камчиликлар кўздан кечирилиб, бартараф этилаяпти. Жумладан, носоз эҳтиёт қисмлари янгиларига алмаштириш ва трактор тиркамаларининг шикастланган жойларини пайвандлаш ишлари бажарилаяпти.

Бир сўз билан айтганда, туманимиздаги барча фермер хўжаликларида кузги мўл “оқ олтин” ҳосили учун барча агротехник тадбирлар самарали ташкил этиляпти. Шунингдек, барча техника воситалари кўздан кечирилиб, мавсум олди шай ҳолатга келтирилмоқда. Албатта, бу жараёнлар мавсум давомида ўз натижасини кўрсатади.

Шоҳзод Қурбонбоев