Ахборот алмашинувининг жамият тараққиётидаги ўрни
Асримизда ахборот ва замонавий технологияларининг чексиз имкониятлари натижасида глобаллашув шиддат билан ривожланиб бормоқда. Бу жараёнда миллий чегаралар аҳамияти камаяди, турли давлатларнинг иқтисодиёти, маданияти ва технологиялари бир-бирига янада яқинлашади.
Инсон ҳаёти ахборот алмашиш билан боғлиқ бўлган ҳозирги кунни ахборот-коммуникация воситаларисиз тасаввур қилиш қийин. Янги хабарлар, об-ҳаво маълумотлари, сиёсат ва иқтисодиётдаги ўзгаришлар жамият учун муҳим аҳамиятга эга. Ахборот алмашиниш тизими кун сайин жаҳоннинг турли бурчакларидаги инсонлар билан алоқа ўрнатиш, янги фикрлар, ғоялар алмашиш ва рақобатлашиш имкониятини тақдим этади. Бу эса глобал ахборот майдонини яратишга хизмат қилади.
Замон ривожлангани сари айрим жамиятларда анъанавий ахборот етказиш воситалари, масалан, матбуот нашрларининг аҳамияти камайиб бормоқда. Бугунги кунда ижтимоий тармоқлар ва рақамли платформалар, хусусан, Telegram, YouTube, Instagram ва Facebook каби иловалар жамиятнинг ахборотлашуви учун янада зарур воситаларга айланди. Бу технологиялар иш унумдорлигини ошириб, ахборотни тезкор ва қулай етказишга ёрдам бермоқда.
Электрон ахборот тизимлари ўзининг кўплаб афзалликларига қарамай, салбий таъсирларга ҳам эга. Узоқ вақт мобайнида ахборотни тинимсиз кузатиш инсоннинг психологиясига салбий таъсир қилиб, стресс ва депрессияга олиб келиши мумкин. Компьютер визуал синдроми, яъни кўз чарчаши, қизариши ва қуриши каби муаммолар ҳам кўпайган. Ахборот алмашиш жараёнида турли хил ёт ғоялар ва манипуляцияларга тушиб қолиш ҳолатлари учраб, инсон онгини бузиши мумкин.
Инсон онгидаги фикрлаш ва тафаккур жараёнига сунъий интеллектнинг таъсири ҳам ортиб бормоқда. Сунъий ақл технологиялари инсон ақлининг имкониятларини қиёслаб бўлмайдиган даражада ривожлантириб, кўп соҳаларда одамларнинг фаолиятини автоматлаштираётгани ҳақидаги прогнозлар айтилмоқда. Олимлар келажакда сунъий интеллект ёрдамида ишлаётган роботлар иқтисодий, ижтимоий ва маданий соҳаларда катта ўзгаришларга олиб келиши мумкинлигини таъкидламоқда.
Шунингдек, ахборот технологиялари ҳар бир соҳада янги касблар ва ихтисосликлар яратгани ҳолда, анъанавий касб эгаларига эҳтиёжни камайтирмоқда. Шунга қарамай, ушбу технологиялар инсоннинг вақтини, маблағини тежашига ва ҳаётини осонлаштиришга қаратилган. Ахборот алмашинуви ва технологияларнинг ривожланиши инсонни глобал даражада яқинлаштирмоқда, аммо шу билан бирга, жамиятни ижтимоий фаоллик, психология ва иқтисодий жараёнлар асосида тинимсиз кузатишни талаб қилмоқда.
Диёрбек Жумабоев, ҚДУ талабаси, таҳририят амалиётчиси.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
