Президент Фармони билан Ўзбекистон Республикасида маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари фаолиятини 2030 йилга қадар ривожлантириш концепцияси тасдиқланди

2025 йил 23 июнь куни Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикасида маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари фаолиятини 2030 йилга қадар ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида”ги ПФ-98-сонли Фармони қабул қилинди. Ушбу Фармон мамлакатимизда халқ ҳокимиятчилигини тўлақонли рўёбга чиқариш, маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларининг ролини янада оширишга қаратилган муҳим ҳужжатдир. Янгиланган Конституциямизда белгиланган “Кучли Кенгаш, ҳисобдор ва ташаббускор ҳоким” тамойилини амалиётга татбиқ этишда бу Фармон дастуриламал бўлиб хизмат қилади.

Фармоннинг асосий мақсади — маҳаллий даражада халқ ҳокимиятчилигини тўлақонли рўёбга чиқариш, фуқароларнинг маҳаллий бошқарувда кенг иштирок этишини мустаҳкамлаш, ижро ҳокимияти органларининг халқ вакиллари олдидаги ҳисобдорлигини оширишдан иборат. Шунингдек, ҳудудий бошқарувни аҳоли манфаатларига хизмат қилиш тамойили асосида номарказлаштириш ва маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларининг халқаро ҳамкорлигини мустаҳкамлаш ҳам Фармоннинг устувор йўналишларидан биридир.

Фармоннинг асосий мақсадлари ва янгиликларига эътибор қаратадиган бўлсак, унда маҳаллий Кенгашларнинг ваколатларини кенгайтириш ва уларнинг фаолиятини такомиллаштириш бўйича қатор муҳим чора-тадбирлар белгиланган. Жумладан, давлат кўчмас мулкидан фойдаланганлик учун ижара тўловининг энг кам ставкаларини белгилаш, дафн этиш жойларини сақлаш қоидалари ва хизмат кўрсатиш тарифларини тасдиқлаш, ижтимоий муҳофазага муҳтож шахсларни ишга жойлаштириш учун иш ўринларининг энг кам сонини белгилаш, йўлларнинг айрим қисмларида ҳаракатланиш тезлигини оширишга ёки камайтиришга (тегишли йўл белгилари ўрнатиб) рухсат бериш каби ваколатлар маҳаллий Кенгашларга ўтказилмоқда. Бу эса маҳаллий Кенгашларнинг ҳудуддаги ижтимоий-иқтисодий жараёнларга бевосита таъсир кўрсатиш имкониятини янада оширади.

Шу билан бирга, Фармонда бюджет лойиҳасини ишлаб чиқишда маҳаллий Кенгаш депутатларининг бевосита ташаббуси асосида харажатларнинг муайян қисмини шакллантириш амалиёти йўлга қўйилиши алоҳида эътиборга лойиқ. Бу депутатларнинг ўз сайловчилари манфаатларини ҳимоя қилиш ва ҳудуд эҳтиёжларини қондиришдаги ролини кучайтиради. Олий Мажлис палаталари ҳузуридаги ёшлар парламентлари тажрибасидан келиб чиқиб, маҳаллий Кенгашлар қошида Ёшлар гуруҳлари ва нодавлат нотижорат ташкилотлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва илмий доиралар вакилларидан иборат Маслаҳат гуруҳларининг ташкил этилиши жамоатчиликнинг қарор қабул қилиш жараёнларидаги иштирокини кенгайтиради. Маҳаллий Кенгашлар котибиятлари фаолиятини ташкилий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш мақсадида вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларида маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларидан мустақил молиявий ҳисоб-китоб тизими жорий этилиши уларнинг самарали фаолият юритиши учун муҳим аҳамиятга эга. Шунингдек, Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши раиси ўринбосари институтининг ташкил этилиши ҳам маҳаллий Кенгашлар фаолиятини янада такомиллаштиришга хизмат қилади.

Фармонда вилоят, Тошкент шаҳри, туман (шаҳар) ҳокими ўринбосарлигига номзодларни тегишли маҳаллий Кенгашлар доимий комиссияларида дастлабки тарзда муҳокама қилиш ва Кенгаш сессияларида улар томонидан ўз йўналишлари бўйича ҳудудни ривожлантириш дастурларини тақдим этиш тартибининг жорий этилиши ижро ҳокимиятининг Кенгашлар олдидаги ҳисобдорлигини оширади. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари раҳбарларининг айрим муҳим ижтимоий масалалар юзасидан ахборотларини эшитиш бўйича “Кенгаш соати” институтининг жорий қилиниши ҳам депутатларнинг назорат функцияларини кучайтиради. Энг муҳими, маҳаллий Кенгаш қарорларини қабул қилиш жараёнларининг очиқлигини таъминлаш мақсадида фуқароларнинг сессия ишини бевосита кузатиш имкониятининг яратилиши халқнинг ҳокимиятга бўлган ишончини оширади ва шаффофликни таъминлайди.

Фармоннинг яна бир муҳим жиҳати – маҳаллий Кенгашлар фаолиятини тўлиқ рақамлаштириш ва “E-Kengash” электрон платформасини такомиллаштиришга қаратилган чора-тадбирлардир. Рақамли технологиялар вазирлигига “E-Kengash” электрон платформасини “қулайлик — соддалик — хавфсизлик” тамойили асосида доимий такомиллаштириб бориш вазифаси юклатилган. Бу платформада ҳужжатларни хавфсиз электрон архивда (блокчейн) сақлаш, катта ҳажмли маълумотлар билан ишлашда тезкорлик ва қулайлик яратиш, ахборот хавфсизлигини таъминлаш ва киберҳужумларнинг олдини олиш бўйича ишлар амалга оширилади. Шунингдек, Кенгаш раисини биометрик идентификациялаш (Face ID) технологияларини жорий этиш, сунъий интеллект технологиялари асосида қарор лойиҳаларини тайёрлаш ва ҳуқуқий экспертизадан ўтказиш имкониятлари яратилади.

Бундан ташқари, маҳаллий Кенгашлар сессияларини онлайн трансляция қилиш, уларнинг фаолиятининг самарадорлик кўрсаткичларини ишлаб чиқиш ва “E-Kengash” платформасида электрон рейтинг юритиш, қарорлар ижросини назорат қилиш жараёнларини рақамлаштириш, электрон стенограмма юритиш ва автоматик баённомаларни шакллантириш каби янгиликлар жорий этилади. Буларнинг барчаси маҳаллий Кенгашлар фаолиятининг шаффофлигини, самарадорлигини ва халққа яқинлигини таъминлашга хизмат қилади.

Ушбу Фармоннинг амалга оширилиши натижасида маҳаллий Кенгашлар ҳамда маҳаллий Кенгашлар депутатларининг назорат фаолияти самарадорлиги сезиларли даражада ошади. Ҳудуд манфаатларига оид ҳамда аҳоли томонидан кўтарилаётган муҳим ва долзарб масалаларни ҳал этиш бўйича имкониятлар кенгаяди. Қарор қабул қилиш жараёнларида очиқлик ва шаффофлик тўлиқ таъминланади, маҳаллий Кенгашларнинг норма ижодкорлиги фаолияти сифати ошади. Нодавлат нотижорат ташкилотлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари ҳамда илмий доиралар вакилларининг маҳаллий Кенгаш ишида фаол иштироки таъминланади. Депутатлар ва котибият ходимларининг малакасини тизимли равишда ошириб бориш тизими йўлга қўйилади. Рақамлаштириш орқали бюрократиянинг олди олинади ва сайловчилар билан муносабатларда қулайликка эришилади. Энг муҳими, маҳаллий Кенгаш депутатлари фаолиятининг кафолатлари кучайтирилади, бу эса уларнинг ўз вазифаларини янада самарали бажаришига замин яратади.

Фармонда белгиланган вазифаларнинг ижроси ҳудудларимиз ривожига, халқимиз фаровонлигининг янада ошишига хизмат қилишига ишонаман. Биз – депутатлар, ушбу ислоҳотларни тўлиқ қўллаб-қувватлаймиз ва уларни амалга оширишга ўз ҳиссамизни қўшамиз.

Ғ.Ешниёзов, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси депутати