Prezident Farmoni bilan Oʻzbekiston Respublikasida mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari faoliyatini 2030-yilga qadar rivojlantirish kontseptsiyasi tasdiqlandi

2025-yil 23-iyun kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasida mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari faoliyatini 2030-yilga qadar rivojlantirish kontseptsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF-98-sonli Farmoni qabul qilindi. Ushbu Farmon mamlakatimizda xalq hokimiyatchiligini toʻlaqonli roʻyobga chiqarish, mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlarining rolini yanada oshirishga qaratilgan muhim hujjatdir. Yangilangan Konstitutsiyamizda belgilangan “Kuchli Kengash, hisobdor va tashabbuskor hokim” tamoyilini amaliyotga tatbiq etishda bu Farmon dasturilamal boʻlib xizmat qiladi.

Farmonning asosiy maqsadi — mahalliy darajada xalq hokimiyatchiligini toʻlaqonli roʻyobga chiqarish, fuqarolarning mahalliy boshqaruvda keng ishtirok etishini mustahkamlash, ijro hokimiyati organlarining xalq vakillari oldidagi hisobdorligini oshirishdan iborat. Shuningdek, hududiy boshqaruvni aholi manfaatlariga xizmat qilish tamoyili asosida nomarkazlashtirish va mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlarining xalqaro hamkorligini mustahkamlash ham Farmonning ustuvor yoʻnalishlaridan biridir.

Farmonning asosiy maqsadlari va yangiliklariga eʼtibor qaratadigan boʻlsak, unda mahalliy Kengashlarning vakolatlarini kengaytirish va ularning faoliyatini takomillashtirish boʻyicha qator muhim chora-tadbirlar belgilangan. Jumladan, davlat koʻchmas mulkidan foydalanganlik uchun ijara toʻlovining eng kam stavkalarini belgilash, dafn etish joylarini saqlash qoidalari va xizmat koʻrsatish tariflarini tasdiqlash, ijtimoiy muhofazaga muhtoj shaxslarni ishga joylashtirish uchun ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash, yoʻllarning ayrim qismlarida harakatlanish tezligini oshirishga yoki kamaytirishga (tegishli yoʻl belgilari oʻrnatib) ruxsat berish kabi vakolatlar mahalliy Kengashlarga oʻtkazilmoqda. Bu esa mahalliy Kengashlarning hududdagi ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarga bevosita taʼsir koʻrsatish imkoniyatini yanada oshiradi.

Shu bilan birga, Farmonda byudjet loyihasini ishlab chiqishda mahalliy Kengash deputatlarining bevosita tashabbusi asosida xarajatlarning muayyan qismini shakllantirish amaliyoti yoʻlga qoʻyilishi alohida eʼtiborga loyiq. Bu deputatlarning oʻz saylovchilari manfaatlarini himoya qilish va hudud ehtiyojlarini qondirishdagi rolini kuchaytiradi. Oliy Majlis palatalari huzuridagi yoshlar parlamentlari tajribasidan kelib chiqib, mahalliy Kengashlar qoshida Yoshlar guruhlari va nodavlat notijorat tashkilotlar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va ilmiy doiralar vakillaridan iborat Maslahat guruhlarining tashkil etilishi jamoatchilikning qaror qabul qilish jarayonlaridagi ishtirokini kengaytiradi. Mahalliy Kengashlar kotibiyatlari faoliyatini tashkiliy jihatdan qoʻllab-quvvatlash maqsadida viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarida mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlaridan mustaqil moliyaviy hisob-kitob tizimi joriy etilishi ularning samarali faoliyat yuritishi uchun muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, Xalq deputatlari mahalliy Kengashi raisi oʻrinbosari institutining tashkil etilishi ham mahalliy Kengashlar faoliyatini yanada takomillashtirishga xizmat qiladi.

Farmonda viloyat, Toshkent shahri, tuman (shahar) hokimi oʻrinbosarligiga nomzodlarni tegishli mahalliy Kengashlar doimiy komissiyalarida dastlabki tarzda muhokama qilish va Kengash sessiyalarida ular tomonidan oʻz yoʻnalishlari boʻyicha hududni rivojlantirish dasturlarini taqdim etish tartibining joriy etilishi ijro hokimiyatining Kengashlar oldidagi hisobdorligini oshiradi. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining ayrim muhim ijtimoiy masalalar yuzasidan axborotlarini eshitish boʻyicha “Kengash soati” institutining joriy qilinishi ham deputatlarning nazorat funktsiyalarini kuchaytiradi. Eng muhimi, mahalliy Kengash qarorlarini qabul qilish jarayonlarining ochiqligini taʼminlash maqsadida fuqarolarning sessiya ishini bevosita kuzatish imkoniyatining yaratilishi xalqning hokimiyatga boʻlgan ishonchini oshiradi va shaffoflikni taʼminlaydi.

Farmonning yana bir muhim jihati – mahalliy Kengashlar faoliyatini toʻliq raqamlashtirish va “E-Kengash” elektron platformasini takomillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlardir. Raqamli texnologiyalar vazirligiga “E-Kengash” elektron platformasini “qulaylik — soddalik — xavfsizlik” tamoyili asosida doimiy takomillashtirib borish vazifasi yuklatilgan. Bu platformada hujjatlarni xavfsiz elektron arxivda (blokcheyn) saqlash, katta hajmli maʼlumotlar bilan ishlashda tezkorlik va qulaylik yaratish, axborot xavfsizligini taʼminlash va kiberhujumlarning oldini olish boʻyicha ishlar amalga oshiriladi. Shuningdek, Kengash raisini biometrik identifikatsiyalash (Face ID) texnologiyalarini joriy etish, sunʼiy intellekt texnologiyalari asosida qaror loyihalarini tayyorlash va huquqiy ekspertizadan oʻtkazish imkoniyatlari yaratiladi.

Bundan tashqari, mahalliy Kengashlar sessiyalarini onlayn translyatsiya qilish, ularning faoliyatining samaradorlik koʻrsatkichlarini ishlab chiqish va “E-Kengash” platformasida elektron reyting yuritish, qarorlar ijrosini nazorat qilish jarayonlarini raqamlashtirish, elektron stenogramma yuritish va avtomatik bayonnomalarni shakllantirish kabi yangiliklar joriy etiladi. Bularning barchasi mahalliy Kengashlar faoliyatining shaffofligini, samaradorligini va xalqqa yaqinligini taʼminlashga xizmat qiladi.

Ushbu Farmonning amalga oshirilishi natijasida mahalliy Kengashlar hamda mahalliy Kengashlar deputatlarining nazorat faoliyati samaradorligi sezilarli darajada oshadi. Hudud manfaatlariga oid hamda aholi tomonidan koʻtarilayotgan muhim va dolzarb masalalarni hal etish boʻyicha imkoniyatlar kengayadi. Qaror qabul qilish jarayonlarida ochiqlik va shaffoflik toʻliq taʼminlanadi, mahalliy Kengashlarning norma ijodkorligi faoliyati sifati oshadi. Nodavlat notijorat tashkilotlar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari hamda ilmiy doiralar vakillarining mahalliy Kengash ishida faol ishtiroki taʼminlanadi. Deputatlar va kotibiyat xodimlarining malakasini tizimli ravishda oshirib borish tizimi yoʻlga qoʻyiladi. Raqamlashtirish orqali byurokratiyaning oldi olinadi va saylovchilar bilan munosabatlarda qulaylikka erishiladi. Eng muhimi, mahalliy Kengash deputatlari faoliyatining kafolatlari kuchaytiriladi, bu esa ularning oʻz vazifalarini yanada samarali bajarishiga zamin yaratadi.

Farmonda belgilangan vazifalarning ijrosi hududlarimiz rivojiga, xalqimiz farovonligining yanada oshishiga xizmat qilishiga ishonaman. Biz – deputatlar, ushbu islohotlarni toʻliq qoʻllab-quvvatlaymiz va ularni amalga oshirishga oʻz hissamizni qoʻshamiz.

Gʻ.Yeshniyozov, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati