ҚОРАҚАЛПОҒИСТОНДА ОҚОВА СУВ ТИЗИМИ ТУБДАН МОДЕРНИЗАЦИЯ ҚИЛИНМОҚДА

Инсон саломатлиги ва атроф-муҳит мусаффолигини таъминлашда замонавий коммунал инфратузилма, хусусан, оқова сув тизимларининг ўрни беқиёсдир. Сўнгги йилларда Қорақалпоғистон Республикасида ичимлик суви таъминотини яхшилаш баробарида, канализация тармоқларини ривожлантиришга ҳам алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Бугунги кундаги реал ҳолатга назар ташлайдиган бўлсак, Қорақалпоғистон Республикасида аҳолини марказлашган оқова сув хизмати билан қамраб олиш даражаси 5,4 фоизни ташкил этади. Республика миқёсида жами 223,2 километр оқова сув тармоқлари ва 80 та насос станциялари фаолият юритмоқда. Шундан салмоқли қисми, яъни 162,6 километр тармоқ, 49 та насос станцияси ва 1 та оқова сув тозалаш иншооти Нукус шаҳри ҳиссасига тўғри келади.

Яқинда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг ҳудудий бошқармаси ходимлари Нукус шаҳридаги оқова сув иншоотларида бўлиб, тизимнинг бугунги ҳолати ва модернизация жараёнлари билан яқиндан танишдилар.

Кўпчилик оқова сув иншооти деганда фақат қувурларни тушунади. Аслида эса бу мураккаб технологик жараёндир. Оқова сув тозалаш иншоотларининг асосий мақсади — аҳоли яшаш пунктлари ва саноат корхоналаридан чиқаётган ифлосланган сувларни қабул қилиб, уларни зарарсизлантириш ва табиатга қайтаришдан иборат.

Бу жараён бир неча босқични ўз ичига олади. Биринчи босқичда сув механик усулда йирик чиқиндилар, қум ва бошқа қаттиқ жисмлардан тозаланади. Иккинчи — биологик тозалаш босқичида эса махсус микроорганизмлар ёрдамида сув таркибидаги органик ифлослантирувчи моддалар парчаланади. Сўнгги босқичда сув хлорлаш ёки ультрабинафша нурлари ёрдамида зарарсизлантирилиб, экологик талабларга жавоб берадиган ҳолатда сув ҳавзаларига оқизилади.

Ҳар бир тозалаш иншоотида фаолият юритадиган махсус лабораториялар тизимнинг "юраги" ҳисобланади. Нукус шаҳридаги оқова сув тозалаш иншооти лабораториясида мутахассислар томонидан сувнинг таркиби доимий назорат қилиб борилади. Лаборатория ходимлари сувнинг тиниқлиги, кимёвий кислород истеъмоли, азот ва фосфор миқдори, шунингдек, патоген бактериялар мавжудлигини таҳлил қиладилар. Бу таҳлиллар тозаланган сувнинг дарё ва каналларга оқизилганда ўсимлик ва ҳайвонот дунёсига зарар етказмаслигини кафолатлайди.

Ҳудуддаги санитария-эпидемиологик вазиятни тубдан яхшилаш мақсадида Жаҳон банки иштирокида йирик инвестицион лойиҳалар бошланган. Хусусан, 2024–2027 йилларга мўлжалланган, умумий қиймати 78 миллион АҚШ долларига тенг бўлган лойиҳа доирасида Нукус шаҳри, Тахиатош ва Хўжайли туманларида кенг кўламли қурилиш-реконструкция ишлари амалга оширилади.

Лойиҳа доирасида суткасига 45,2 минг куб метр оқова сувни тозалаш қувватига эга бўлган 3 та янги иншоот қурилиши режалаштирилган. Шунингдек, 142,3 километр узунликдаги янги оқова сув тармоқлари тортилади ва мавжуд насос станциялари модернизация қилинади.

Айниқса, Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарорига асосан Нукус шаҳрининг ўзида 192,5 километр тармоқни янгилаш ва 17 та насос станциясини таъмирлаш кўзда тутилган.

Ушбу саъй-ҳаракатлар натижасида нафақат экологик барқарорлик таъминланади, балки аҳоли турмуш сифати сезиларли даражада ошади. Лойиҳалар якунига етгач, қўшимча 89,6 минг нафар аҳоли марказлашган канализация тизимига уланади. Натижада ҳудудда жами 98,8 минг нафар аҳоли замонавий оқова сув хизматидан фойдаланиш имкониятига эга бўлади.

Бу ўзгаришлар Оролбўйи минтақасида яшовчи аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш, юқумли касалликларнинг олдини олиш ва шаҳар инфратузилмасини янги босқичга олиб чиқишда муҳим омил бўлиб хизмат қилади.