QORAQALPOGʻISTONDA OQOVA SUV TIZIMI TUBDAN MODERNIZATsIYa QILINMOQDA

Inson salomatligi va atrof-muhit musaffoligini taʼminlashda zamonaviy kommunal infratuzilma, xususan, oqova suv tizimlarining oʻrni beqiyosdir. Soʻnggi yillarda Qoraqalpogʻiston Respublikasida ichimlik suvi taʼminotini yaxshilash barobarida, kanalizatsiya tarmoqlarini rivojlantirishga ham alohida eʼtibor qaratilmoqda.

Bugungi kundagi real holatga nazar tashlaydigan boʻlsak, Qoraqalpogʻiston Respublikasida aholini markazlashgan oqova suv xizmati bilan qamrab olish darajasi 5,4 foizni tashkil etadi. Respublika miqyosida jami 223,2 kilometr oqova suv tarmoqlari va 80 ta nasos stantsiyalari faoliyat yuritmoqda. Shundan salmoqli qismi, yaʼni 162,6 kilometr tarmoq, 49 ta nasos stantsiyasi va 1 ta oqova suv tozalash inshooti Nukus shahri hissasiga toʻgʻri keladi.

Yaqinda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspektsiyasining hududiy boshqarmasi xodimlari Nukus shahridagi oqova suv inshootlarida boʻlib, tizimning bugungi holati va modernizatsiya jarayonlari bilan yaqindan tanishdilar.

Koʻpchilik oqova suv inshooti deganda faqat quvurlarni tushunadi. Aslida esa bu murakkab texnologik jarayondir. Oqova suv tozalash inshootlarining asosiy maqsadi — aholi yashash punktlari va sanoat korxonalaridan chiqayotgan ifloslangan suvlarni qabul qilib, ularni zararsizlantirish va tabiatga qaytarishdan iborat.

Bu jarayon bir necha bosqichni oʻz ichiga oladi. Birinchi bosqichda suv mexanik usulda yirik chiqindilar, qum va boshqa qattiq jismlardan tozalanadi. Ikkinchi — biologik tozalash bosqichida esa maxsus mikroorganizmlar yordamida suv tarkibidagi organik ifloslantiruvchi moddalar parchalanadi. Soʻnggi bosqichda suv xlorlash yoki ultrabinafsha nurlari yordamida zararsizlantirilib, ekologik talablarga javob beradigan holatda suv havzalariga oqiziladi.

Har bir tozalash inshootida faoliyat yuritadigan maxsus laboratoriyalar tizimning "yuragi" hisoblanadi. Nukus shahridagi oqova suv tozalash inshooti laboratoriyasida mutaxassislar tomonidan suvning tarkibi doimiy nazorat qilib boriladi. Laboratoriya xodimlari suvning tiniqligi, kimyoviy kislorod isteʼmoli, azot va fosfor miqdori, shuningdek, patogen bakteriyalar mavjudligini tahlil qiladilar. Bu tahlillar tozalangan suvning daryo va kanallarga oqizilganda oʻsimlik va hayvonot dunyosiga zarar yetkazmasligini kafolatlaydi.

Hududdagi sanitariya-epidemiologik vaziyatni tubdan yaxshilash maqsadida Jahon banki ishtirokida yirik investitsion loyihalar boshlangan. Xususan, 2024–2027-yillarga moʻljallangan, umumiy qiymati 78 million AQSh dollariga teng boʻlgan loyiha doirasida Nukus shahri, Taxiatosh va Xoʻjayli tumanlarida keng koʻlamli qurilish-rekonstruktsiya ishlari amalga oshiriladi.

Loyiha doirasida sutkasiga 45,2 ming kub metr oqova suvni tozalash quvvatiga ega boʻlgan 3 ta yangi inshoot qurilishi rejalashtirilgan. Shuningdek, 142,3 kilometr uzunlikdagi yangi oqova suv tarmoqlari tortiladi va mavjud nasos stantsiyalari modernizatsiya qilinadi.

Ayniqsa, Vazirlar Mahkamasining tegishli qaroriga asosan Nukus shahrining oʻzida 192,5 kilometr tarmoqni yangilash va 17 ta nasos stantsiyasini taʼmirlash koʻzda tutilgan.

Ushbu saʼy-harakatlar natijasida nafaqat ekologik barqarorlik taʼminlanadi, balki aholi turmush sifati sezilarli darajada oshadi. Loyihalar yakuniga yetgach, qoʻshimcha 89,6 ming nafar aholi markazlashgan kanalizatsiya tizimiga ulanadi. Natijada hududda jami 98,8 ming nafar aholi zamonaviy oqova suv xizmatidan foydalanish imkoniyatiga ega boʻladi.

Bu oʻzgarishlar Orolboʻyi mintaqasida yashovchi aholi salomatligini muhofaza qilish, yuqumli kasalliklarning oldini olish va shahar infratuzilmasini yangi bosqichga olib chiqishda muhim omil boʻlib xizmat qiladi.